[비즈한국] Vào tháng 4 năm 2024, kết quả kiểm toán về “Thực trạng lập và sử dụng các số liệu thống kê quốc gia trọng yếu” do Ban Kiểm toán và Thanh tra Hàn Quốc công bố đã để lại một dấu ấn gây sốc trong lịch sử chính sách bất động sản của Hàn Quốc. Sự thật được phơi bày là trong thời kỳ chính quyền Moon Jae-in, Phủ Tổng thống và Bộ Đất đai, Cơ sở hạ tầng và Giao thông vận tải đã gây áp lực buộc Viện Bất động sản Hàn Quốc phải thao túng số liệu giá nhà tới 102 lần. Trong quá trình đó, các hành vi như vi phạm Luật Thống kê, lạm quyền, và chỉ đạo mang tính đe dọa bằng cách sử dụng tổ chức và ngân sách đã bị đưa ra ánh sáng.
Giờ đây, chúng ta không thể không đặt câu hỏi: Nhà nước tồn tại vì ai? Và số liệu thống kê phải được sử dụng vì ai?
Thống kê là gì… Khi chiếc la bàn của chính sách bị thao túng
Nền tảng vận hành quốc gia chính là dữ liệu. Trong đó, “số liệu thống kê chính thức” trở thành tiêu chuẩn để đánh giá thành quả của chính sách chính phủ và quyết định hướng đi trong tương lai. Từ kinh tế, việc làm, giá cả cho đến bất động sản, mọi chính sách quan trọng đều lên tiếng bằng những con số và chuyển động theo những con số. Người dân cũng vậy. Họ nhìn vào tỷ lệ biến động giá nhà được công bố trên bản tin để quyết định nên mua hay chờ đợi. Thống kê chính là ngôn ngữ của sự tin tưởng, là chiếc la bàn định hướng.
Tuy nhiên, kết quả kiểm toán lần này là một sự kiện làm rung chuyển tận gốc rễ sự tin tưởng đó. Đây không phải là sai sót đơn thuần, mà là một sự vụ chưa từng có tiền lệ khi số liệu bị thao túng và bóp méo một cách có hệ thống vì mục đích chính trị.
Thực trạng của 102 lần thao túng thống kê
Theo điều tra của Ban Kiểm toán và Thanh tra, từ năm 2018 đến 2021, chính quyền Moon Jae-in đã được cung cấp số liệu thống kê liên quan đến bất động sản từ trước, và nếu số liệu không theo ý muốn, họ sẽ chỉ đạo sửa đổi. Điển hình như vào tháng 8 năm 2018, khi tỷ lệ biến động giá căn hộ tại Seoul được khảo sát là 0,67%, Phủ Tổng thống đã hai lần chỉ đạo hạ thấp con số này với lý do “phải phản ánh hiệu quả của các biện pháp chính phủ”, và con số cuối cùng được công bố chỉ là 0,45%.
Tháng 6 năm 2019, khi đà giảm kéo dài 31 tuần chuyển sang trạng thái ổn định, Bộ Đất đai đã gây áp lực lên Viện Bất động sản rằng “tuyệt đối không được để là ổn định”, cuối cùng số liệu đã được điều chỉnh thành -0,01% để công bố. Trong nhóm chat nội bộ của Viện Bất động sản, thậm chí còn có những tin nhắn qua lại như: “Mọi người ơi, Bộ Đất đai bảo hạ xuống đấy. Hạ xuống thôi”.
Tháng 7 năm 2020, ngay sau khi công bố “3 đạo luật về thuê nhà”, đà tăng giá được xác nhận, Bộ Đất đai lại chỉ đạo “0,12% là quá cao” và yêu cầu điều chỉnh xuống dưới 0,09%. Viện Bất động sản đã phải sửa đổi giá mẫu tới 149 lần để khớp với con số này.
Việc thao túng này không chỉ xảy ra ở những thời điểm nhất định mà tập trung vào các giai đoạn nhạy cảm về mặt chính trị như ngay sau khi công bố các biện pháp, ngay trước các cuộc bầu cử, hoặc khi sự chỉ trích từ phe đối lập và các tổ chức xã hội dâng cao.
Hiệu quả chính sách bất động sản, thực chất chỉ là ảo ảnh?
Đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ kết quả kiểm toán lần này chính là chiến lược “ổn định bất động sản” – chính sách cốt lõi của chính quyền Moon Jae-in. Khi đó, chính phủ liên tiếp tung ra các chính sách như quy định đối với người sở hữu nhiều nhà, tăng thuế sở hữu, quy định cho vay, các biện pháp cung ứng… nhưng thị trường lại càng thêm sôi sục. Giá giao dịch thực tế tăng vọt và thống kê tư nhân liên tục cho thấy xu hướng tăng, thế nhưng chính phủ vẫn khẳng định rằng “số liệu thống kê cho thấy thị trường đã ổn định”.
Tuy nhiên, việc thao túng số liệu bị phơi bày cho thấy những giải thích của chính phủ khi đó chỉ là “thực tại được nhào nặn” nhằm che đậy sự thất bại của chính sách. Người dân đã tin vào những con số được dàn dựng để đưa ra quyết định, và kết quả là nhiều người phải chịu đựng nỗi đau từ những khoản đầu tư sai lầm, những kỳ vọng sai lệch và chiến lược sai hướng.
Lời khẳng định giá nhà ổn định chỉ là kết quả của thống kê, không phải là sự phản ánh của thực tế.
Hệ lụy của việc thao túng thống kê… Nỗi đau của người dân
Thiệt hại mà sự việc này gây ra cho người dân không chỉ dừng lại ở việc mất lòng tin. Những số liệu thống kê bị bóp méo còn ảnh hưởng đến thuế thực tế và các quyền lợi chính sách như tiền đóng góp tái thiết, tính thuế sở hữu, và chuẩn giá công bố. Chẳng hạn, khi tỷ lệ tăng giá bị giữ ở mức thấp nhân tạo, các khu tái thiết có thể phải gánh chịu những nghĩa vụ tài chính nặng nề hơn thực tế.
Ngoài ra, những người muốn mua hoặc bán nhà đã ra quyết định dựa trên dữ liệu sai lệch, dẫn đến không ít trường hợp bị thiệt hại hàng trăm triệu won. Sự việc này có thể coi là hành vi xâm phạm quyền tài sản của người dân và là một tội ác làm sụp đổ tính chính đáng của chính sách.
Truy cứu trách nhiệm và xử lý tư pháp… Không phải kết thúc mà là bắt đầu
Hiện nay, các nhân vật chủ chốt như cựu Bộ trưởng Đất đai Kim Hyun-mee, cựu Cố vấn chính sách Phủ Tổng thống Kim Sang-jo và Kim Soo-hyun đang bị Viện Kiểm sát điều tra và xét xử với cáo buộc lạm quyền và vi phạm Luật Thống kê. Tuy nhiên, vấn đề không thể kết thúc chỉ bằng việc trừng phạt một vài cá nhân.
Dù có mục đích chính trị hay không, dưới bất kỳ lý do nào, việc biến số liệu thống kê quốc gia thành công cụ quảng bá quyền lực là điều tuyệt đối không được dung thứ. Sự việc lần này là minh chứng cho sự thất bại của hệ thống và sự vắng bóng của cơ chế giám sát thể chế.
Khôi phục niềm tin vào thống kê quốc gia
Điều quan trọng hiện nay là các biện pháp ngăn ngừa tái diễn. Trước hết, các đơn vị lập thống kê như Cục Thống kê và Viện Bất động sản cần được cải tổ thành tổ chức độc lập với Phủ Tổng thống hoặc các bộ ngành chính phủ. Nếu vẫn trực thuộc Bộ Đất đai như hiện tại, vấn đề tương tự có thể lặp lại bất cứ lúc nào.
Ngoài ra, cần thể chế hóa sự tham gia của các chuyên gia dân sự bên ngoài và các tổ chức giám sát xã hội trong quá trình lập và kiểm chứng thống kê. Dữ liệu thống kê không phải của chính quyền mà là tài sản của người dân. Quyền truy cập và tính minh bạch của nó phải luôn rộng mở với người dân.
Cuối cùng, cần từ bỏ cấu trúc thực hiện kiểm toán “số liệu quá khứ” mỗi khi chính quyền thay đổi. Việc giám sát phải diễn ra thường xuyên và độc lập. Cấu trúc mà Ban Kiểm toán chỉ vào cuộc sau khi sự việc đã rồi như lần này chỉ là “chữa cháy sau khi mất bò”.
Khôi phục Hàn Quốc - Cộng hòa thống kê, đây là cơ hội cuối cùng
“Thống kê không biết nói dối. Nhưng những kẻ nói dối lại biết sử dụng thống kê.”
Câu nói này là lời cảnh báo dành cho Hàn Quốc trong thời đại này.
Thông tin của một quốc gia phải được thiết kế dựa trên sự tin tưởng. Nếu thống kê lung lay, chính sách sẽ lung lay, và nếu chính sách lung lay, người dân sẽ điêu đứng. Sự việc lần này không thể chỉ coi là “thất bại của chính quyền cũ”. Nó có nghĩa là tính minh bạch và đạo đức hành chính của Hàn Quốc đang đặt trên bàn cân thử thách.
Dù ai nắm quyền trong tương lai, liệu họ có thể trả lại giá trị vốn có của thống kê quốc gia, biến nó thành “tài sản của người dân” thay vì “công cụ của quyền lực” hay không? Đó là bài học chúng ta cần rút ra từ sự việc lần này, và cũng là con đường duy nhất để khôi phục một “Cộng hòa thống kê” đã sụp đổ.
Kim Hak-ryeol, Giám đốc Viện Nghiên cứu Bất động sản Smart Tube, người nổi tiếng với bút danh Pasion, từng là Trưởng phòng thuộc Ban Nghiên cứu Bất động sản của Viện Nghiên cứu Gallup Hàn Quốc. Ông đang điều hành và dẫn dắt blog Naver “Chuyến đi khám phá thế giới của Pasion” và kênh YouTube “Stu TV”. Các tác phẩm tiêu biểu của ông bao gồm: “Sức mạnh bất động sản Gyeonggi (2024)”, “Nguyên tắc tuyệt đối bất động sản Seoul (2023)”, “Tương lai bất động sản Incheon (2022)”, “Nguyên tắc đầu tư bất động sản tuyệt đối của Kim Hak-ryeol (2022)”, “Bản đồ tương lai bất động sản Hàn Quốc (2021)”, “Từ nay chỉ những nơi đáng tăng mới tăng (2020)”, “Hướng dẫn sử dụng bất động sản Hàn Quốc (2020)”, v.v.