[비즈한국] Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Kinh tế và Tài chính Choi Sang-mok đã kê khai sở hữu trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 30 năm trị giá khoảng 197,12 triệu Won vào năm ngoái. Điều này đã dấy lên làn sóng chỉ trích rằng người đứng đầu ngành kinh tế, vốn chịu trách nhiệm ổn định tỷ giá hối đoái, lại đầu tư vào loại tài sản sẽ sinh lời khi giá trị đồng Won sụt giảm.
Tại phiên điều trần về "Vụ án luận tội Bộ trưởng Bộ Kinh tế và Tài chính Choi Sang-mok" diễn ra tại Ủy ban Pháp chế và Tư pháp Quốc hội hôm 16 vừa qua, Bộ trưởng Choi giải thích: "Tôi mua theo sự giới thiệu của các tổ chức tài chính và đã không kiểm tra kỹ lưỡng danh mục đầu tư. Tôi rất tiếc vì đã gây ra hiểu lầm do vấn đề cá nhân".
Bỏ qua những tranh cãi về đạo đức đối với phương thức sở hữu tài sản của người quản lý chính sách, trường hợp này phản ánh xu hướng quan tâm ngày càng tăng đối với trái phiếu Chính phủ Mỹ của các nhà đầu tư cá nhân có giá trị tài sản ròng cao tại Hàn Quốc. Khi phân tích cho rằng lãi suất đã chạm đỉnh ngày càng phổ biến, các nhà đầu tư cũng bắt đầu cân nhắc thời điểm đầu tư vào trái phiếu Chính phủ dài hạn.
Cấu trúc lợi nhuận của đầu tư trái phiếu chủ yếu có hai loại. Một là thu nhập lãi định kỳ (lãi suất coupon), và hai là lãi/lỗ vốn. Lãi/lỗ vốn phát sinh khi bán trái phiếu trước ngày đáo hạn, giá trái phiếu có thể tăng hoặc giảm tùy theo sự thay đổi của lãi suất thị trường. Ví dụ, nếu lãi suất thị trường giảm, sức hấp dẫn của các loại trái phiếu có lãi suất cao hiện có sẽ tăng lên dẫn đến giá tăng, ngược lại, giá sẽ giảm và dẫn đến thua lỗ.
Đặc biệt, trái phiếu có kỳ hạn dài như trái phiếu Chính phủ Mỹ thường có biến động giá mạnh hơn khi lãi suất thay đổi. Điều này được đo lường bằng chỉ số 'Duration' (Thời lượng), thể hiện độ nhạy cảm của giá trái phiếu đối với những thay đổi của lãi suất. Duration càng dài thì cơ hội lợi nhuận càng lớn, nhưng rủi ro cũng tỷ lệ thuận theo đó.
Ngoài ra, tỷ giá hối đoái cũng đóng vai trò là một biến số. Đầu tư vào trái phiếu Chính phủ Mỹ đồng nghĩa với việc đầu tư vào tài sản bằng đồng USD. Nếu tỷ giá tăng (giá trị đồng Won giảm), nhà đầu tư có thể hưởng chênh lệch tỷ giá, nhưng ngược lại, dù nhận lại lãi và gốc bằng USD cho đến khi đáo hạn, nếu tỷ giá giảm (đồng Won mạnh lên), nhà đầu tư có thể phải chịu lỗ. Nói cách khác, đây là khoản đầu tư phức tạp đòi hỏi phải xem xét đồng thời cả lãi suất và tỷ giá.
Các chuyên gia coi trái phiếu Chính phủ Mỹ là tài sản trú ẩn an toàn tiêu biểu trong giai đoạn kinh tế suy thoái hoặc giai đoạn lãi suất giảm. Khi kinh tế suy thoái, sự bất ổn trên thị trường tăng cao khiến dòng tiền rút khỏi các tài sản rủi ro và đổ dồn vào các tài sản an toàn. Trong quá trình này, nhu cầu trái phiếu Chính phủ Mỹ thường tăng và đẩy giá lên. Đặc biệt, trái phiếu dài hạn có biên độ hưởng lợi lớn hơn khi lãi suất giảm, vì vậy nó càng trở nên hấp dẫn hơn khi thị trường dự báo về khả năng cắt giảm lãi suất như hiện nay.
Ngoài ra, vì trái phiếu Chính phủ Mỹ do Chính phủ phát hành nên về cơ bản không có rủi ro tín dụng, đồng thời có cấu trúc đa dạng từ kỳ hạn ngắn dưới 1 năm đến siêu dài hạn trên 30 năm, cho phép nhà đầu tư lựa chọn phù hợp với mục đích và thời gian vận hành vốn.
Khác với tiền gửi tiết kiệm định kỳ, tiền gửi nếu tất toán trước hạn sẽ không nhận được lãi suất cam kết, nhưng với trái phiếu, nếu tình hình thị trường thuận lợi, nhà đầu tư có thể kiếm lời chỉ bằng việc bán lại trước hạn. Tất nhiên, nếu dự báo sai về xu hướng lãi suất hoặc tỷ giá, rủi ro thua lỗ vẫn hoàn toàn có thể xảy ra.
Có hai cách chính để đầu tư vào trái phiếu Chính phủ Mỹ. Một là mua trực tiếp trái phiếu thông qua các công ty chứng khoán, hai là đầu tư gián tiếp thông qua các quỹ ETF hoặc quỹ trái phiếu.
Mua trực tiếp thường có phí thấp hơn và nhà đầu tư có thể quản lý cấu trúc lợi nhuận một cách minh bạch trong thời gian nắm giữ trái phiếu. Tuy nhiên, nhà đầu tư cần phải hiểu rõ các khái niệm cơ bản về duration, lãi suất, tỷ giá và tính thanh khoản. ETF hoặc quỹ đầu tư được vận hành bởi chuyên gia nhưng phí tương đối cao và cấu trúc lợi nhuận sẽ khác nhau tùy thuộc vào việc có thực hiện phòng hộ tỷ giá (currency hedging) hay không.
Chẳng hạn, quỹ có phòng hộ tỷ giá có thể giảm thiểu rủi ro biến động tỷ giá nhưng sẽ mất đi cơ hội hưởng lợi từ chênh lệch tỷ giá. Ngược lại, quỹ không phòng hộ có thể kỳ vọng lợi nhuận khi tỷ giá tăng, nhưng sẽ chuyển thành thua lỗ nếu đồng Won mạnh lên. Tùy thuộc vào khẩu vị đầu tư mà nhà đầu tư cần áp dụng các chiến lược khác nhau.
Trái phiếu Chính phủ Mỹ rõ ràng là một loại tài sản có tính ổn định và khả năng dự báo cao. Đặc biệt, nếu dự đoán lãi suất sẽ giảm sau chu kỳ lãi suất cao, chiến lược lợi nhuận vốn thông qua trái phiếu dài hạn có thể rất hiệu quả. Tuy nhiên, quan trọng hơn việc phán đoán "liệu bây giờ có phải thời điểm thích hợp" chính là việc tự xây dựng chiến lược cá nhân dựa trên việc cân nhắc lãi suất, tỷ giá, thuế và mục tiêu đầu tư của chính mình. Thay vì chạy theo đám đông, việc hiểu rõ và dự phòng rủi ro cần được ưu tiên hàng đầu.