[비즈한국] Trong khi Slovakia đang xem xét FA-50 của Korea Aerospace Industries (KAI) cho dự án thay thế máy bay huấn luyện phản lực cao cấp để đào tạo phi công, khả năng mua mẫu máy bay L-39 Skyfox của Cộng hòa Séc cũng đang được cân nhắc, khiến cuộc cạnh tranh trở nên gay gắt hơn. Mặc dù L-39 Skyfox là loại máy bay huấn luyện thuộc phân khúc thấp hơn so với T-50 hoặc FA-50 của KAI, nhưng với sự tiếp thị tích cực từ Tổng thống Séc và lợi thế về sản xuất tại châu Âu, nó đã trở thành đối thủ cạnh tranh đáng gờm.
Theo truyền thông Slovakia ngày 25, Bộ Quốc phòng Slovakia đang xem xét phương án nhập khẩu 12 chiếc L-39 Skyfox do Cộng hòa Séc phát triển với giá khoảng 10 triệu Euro (16,3 tỷ Won) mỗi chiếc. Slovakia trước đây vận hành dòng máy bay huấn luyện L-39, nhưng vì đây là loại máy bay đời cũ được phát triển từ thời Chiến tranh Lạnh nên họ đang thúc đẩy dự án thay thế.
Năm 2018, Slovakia đã ký hợp đồng mua 14 chiếc F-16V của Lockheed Martin (Mỹ) với trị giá 1,8 tỷ USD (khoảng 2.580 tỷ Won). Tuy nhiên, do đại dịch COVID-19 và tình trạng thiếu chip bán dẫn, lịch trình bàn giao đã bị trì hoãn hơn 2 năm. Do đó, việc bàn giao thực tế chỉ mới bắt đầu vào năm ngoái, và việc chuyển đổi từ tiêm kích do Nga sản xuất sang tiêm kích Mỹ khiến việc thay đổi hệ thống đào tạo phi công trở thành điều tất yếu. Chính vì vậy, nhu cầu thay thế máy bay huấn luyện cao cấp lại được đặt ra cấp thiết.
L-39 Skyfox của Cộng hòa Séc là loại máy bay huấn luyện đa năng, được trang bị hệ thống điện tử hàng không tiên tiến, có khả năng thực hiện cả nhiệm vụ huấn luyện lẫn chiến đấu hạng nhẹ. Dù có nhược điểm là máy bay phản lực cận âm được cải tiến từ mẫu L-39 Albatros cũ, nhưng nó lại được đánh giá cao về tính kinh tế và tính thực dụng. Đặc biệt, máy bay này sở hữu buồng lái hiện đại và hệ thống huấn luyện ảo (VTS) dựa trên công nghệ sử dụng trong các tiêm kích thế hệ 4 và 5 như F-16, F-35, Gripen, cho phép huấn luyện mô phỏng gần như thực chiến.
Tổng thống Séc Petr Pavel gần đây đã trực tiếp trải nghiệm L-39 Skyfox, chịu mức gia tốc trọng trường 4G và đang tích cực quảng bá cho sự ưu việt của dòng máy bay này. Ông nhấn mạnh: “Đây là minh chứng cho năng lực cạnh tranh quốc tế của ngành công nghiệp hàng không Séc, chúng ta cần nhanh chóng xây dựng sự hợp tác với các đồng minh và đối tác”.
Khả năng xuất khẩu FA-50 sang Slovakia đã được đề cập từ năm 2021. Khi đó, KAI đã ký biên bản ghi nhớ (MOU) hợp tác công nghiệp với công ty quốc phòng nhà nước LOTN của Slovakia để xuất khẩu FA-50. Tại triển lãm quốc phòng IDEX 2025 diễn ra ở Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất vào tháng 2 năm nay, bầu không khí tích cực đã được tạo ra khi các quan chức cấp cao của Bộ Quốc phòng Slovakia thảo luận cụ thể về việc nhập khẩu FA-50.
Tuy nhiên, với các báo cáo gần đây về việc xem xét nhập khẩu L-39 Skyfox, FA-50 đang phải đối mặt với đối thủ cạnh tranh mạnh nhất. Gần đây, Bộ trưởng Quốc phòng Slovakia Robert Kalinak đã đến thăm trụ sở của AERO Vodochody tại Séc, bày tỏ sự quan tâm đến Skyfox và đề cập đến việc tăng cường hợp tác quốc phòng giữa Séc và Slovakia.
Mặc dù vậy, việc Ba Lan – quốc gia láng giềng của Slovakia – đã nhập khẩu 48 chiếc FA-50 là một lợi thế cho KAI. Điều này cho phép Ba Lan trở thành trung tâm bảo trì và sửa chữa khu vực. Trong quá khứ, khi thúc đẩy xuất khẩu T-50 sang Israel, Hàn Quốc đã thất bại trước mẫu M-346 của Ý do đối thủ chiếm ưu thế về hỗ trợ hậu cần gần Địa Trung Hải; nhưng tình hình hiện tại thì hoàn toàn ngược lại.
FA-50 được đánh giá cao vì hệ thống điều khiển và cấu hình bảng điều khiển tương tự F-16, giúp việc đào tạo vận hành F-16 và F-35 trở nên hiệu quả. Trên thực tế, Không quân Ba Lan đánh giá sự tương đồng giữa FA-50 và F-16 là yếu tố tích cực ảnh hưởng đến quyết định chọn mua máy bay.
Một chuyên gia trong ngành nhấn mạnh: “FA-50 cũng là một nền tảng có thể thực hiện cả nhiệm vụ huấn luyện và tấn công hạng nhẹ. Giống như cách Cộng hòa Séc đang làm, Chính phủ và doanh nghiệp cần phải hợp tác chặt chẽ để thúc đẩy dự án này”.