[비즈한국] Sau công tố viên, luật sư và cảnh sát, một hình thức lừa đảo tài chính mới mạo danh phóng viên đã xuất hiện. Nạn nhân của vụ mạo danh này chính là phóng viên của tờ báo. Kẻ lừa đảo đã sử dụng danh thiếp của phóng viên để tiếp cận các nạn nhân của các vụ lừa đảo tài chính trước đó, lấy cắp thông tin cá nhân dưới chiêu bài "phỏng vấn", đồng thời thực hiện hành vi lừa đảo tài chính cấp độ 2 thông qua việc nhận tiền môi giới luật sư. Tuy nhiên, dường như cảnh sát đang gặp khó khăn trong việc điều tra triệt để những thủ đoạn lừa đảo tài chính mới này. Dưới đây là những trải nghiệm thực tế của phóng viên về thủ đoạn lừa đảo mạo danh nhà báo và những vấn đề trong công tác phản ứng của các cơ quan điều tra.
Tháng 3 vừa qua, tôi nhận được tin báo từ một độc giả về việc có kẻ đang mạo danh phóng viên. Kẻ này đã sử dụng danh thiếp của phóng viên để tiếp cận các "nạn nhân bị lừa đảo tài chính", lấy cắp thông tin tài chính dưới lý do phỏng vấn và yêu cầu phí môi giới luật sư. May mắn thay, người cung cấp tin đã kịp thời báo cho phóng viên trước khi sập bẫy.
Trong khi các vụ lừa đảo tài chính mạo danh người nổi tiếng hoặc giới luật pháp đã trở nên phổ biến, thì đây là trường hợp đầu tiên ghi nhận kiểu lừa đảo mạo danh nhà báo. Sau khi làm rõ với người cung cấp tin về vụ mạo danh, tôi đã chia sẻ tình hình với một quan chức tại Trụ sở Điều tra Quốc gia (Cục Điều tra Quốc gia), đơn vị chịu trách nhiệm điều tra các vụ lừa đảo tài chính.
Quan chức của Cục Điều tra Quốc gia tư vấn rằng: "Nội bộ chúng tôi đã chia sẻ về kiểu lừa đảo mới này, nhưng tốt nhất là phóng viên nên trực tiếp nộp đơn tố cáo về hành vi cản trở hoạt động kinh doanh". Họ cũng giải thích rằng để việc điều tra diễn ra thuận lợi, cần có đơn tố cáo từ chính đương sự.
Sau khi nhận được sự hợp tác từ người cung cấp tin và chuẩn bị xong đơn tố cáo cùng các bằng chứng, tôi đã đến đồn cảnh sát có thẩm quyền quản lý công ty. Khi vào phòng tiếp dân, tôi đưa ra đơn tố cáo cùng chiếc USB chứa hồ sơ bằng chứng và đề nghị "nộp đơn tố cáo", nhân viên tại đó yêu cầu tôi đến trung tâm tư vấn khiếu nại. Tuy nhiên, khi đến trung tâm tư vấn, họ lại hướng dẫn tôi quay về phòng tiếp dân để nộp đơn.
Tại phòng tiếp dân, viên cảnh sát yêu cầu tôi phải viết đơn tố cáo bằng "tay", rồi đưa cho tôi giấy và bút. Trong lúc tôi đang viết dở trang đầu của đơn tố cáo, vị cảnh sát bất ngờ cầm lấy đơn rồi bảo: "À, anh cứ nộp cái đã chuẩn bị sẵn cũng được". Lúc đó đã hơn 20 phút trôi qua kể từ khi tôi mang đơn đến đồn cảnh sát.
Sau đó, viên cảnh sát đưa cho tôi "biên nhận tiếp nhận đơn kiến nghị". Ý định của họ là tiếp nhận vụ việc dưới dạng "kiến nghị" thay vì "tố cáo". Khi tôi bày tỏ mong muốn "tố cáo", họ trả lời rằng: "Hiện tại đã tiếp nhận là đơn kiến nghị, đợi điều tra viên phụ trách xuống thì sẽ hỏi xem có thể chuyển thành đơn tố cáo hay không", rồi hướng dẫn tôi di chuyển sang trung tâm tư vấn.
Chẳng bao lâu sau, điều tra viên phụ trách xuất hiện và cảnh sát tại trung tâm tư vấn đã tóm tắt tình hình cho người này. Điều tra viên thậm chí còn không đọc đơn tố cáo cũng không xem qua các bằng chứng, mà khẳng định ngay: "Chỉ riêng việc mạo danh thì không thể điều tra được. Nếu kẻ này dùng thông tin có được từ việc mạo danh để giúp nạn nhân khắc phục hậu quả theo hướng tích cực thì sao? Anh cứ rút đơn tố cáo đi, không thì với tình trạng này, vụ án cũng chỉ có nước kết thúc thôi".
Nói cách khác, họ khuyến khích "tự giải quyết". Họ cho rằng nếu không có thiệt hại tài chính trực tiếp thì không thể điều tra. Điều tra viên giải thích: "Tốt nhất là anh nên tự liên lạc (với nạn nhân) để làm rõ. Đó gọi là tự giải quyết, và có đầy đủ phương pháp để tự giải quyết". Mặc dù không thể khẳng định chắc chắn rằng không còn nạn nhân nào khác ngoài người cung cấp tin, vị điều tra viên vẫn khẳng định một cách quả quyết rằng không thể tiến hành điều tra. Đơn tố cáo thậm chí còn chưa được đọc lấy một dòng. Cuối cùng, tôi không còn cách nào khác là phải rút đơn kiến nghị và rời đồn cảnh sát.
Liệu nếu người cung cấp tin mắc lừa kẻ mạo danh và chuyển phí thuê luật sư, thì đơn tố cáo có được chấp nhận? Liệu việc điều tra dựa trên đơn tố cáo có được thực hiện nghiêm túc không? Những nghi vấn đó cùng lời kể chung của các nạn nhân trong quá trình tôi điều tra về lừa đảo tài chính cứ hiện về. Như trường hợp anh A đã phải đi đến hơn 10 đồn cảnh sát để tìm nơi có ý chí điều tra, hay anh B đã phải tự mình làm "mồi nhử" và chấp nhận mất tiền dù biết là lừa đảo, vì cảnh sát bảo rằng nếu sự việc chưa xảy ra thì không thể bắt giữ... Tất cả đều đồng thanh than thở rằng "cảnh sát cấp cơ sở không cho thấy quyết tâm điều tra".
Trong khi đó, tội phạm lừa đảo tài chính ngày càng tiến hóa. Gần đây, các vụ lừa đảo tài chính cấp độ 2 mạo danh luật sư cũng đang có xu hướng gia tăng. Chúng đánh vào những người đã từng bị lừa đảo tài chính, cam kết "thu hồi tiền mất" và yêu cầu phí đặt cọc. Chúng thậm chí làm giả thẻ luật sư và cả trang web của các công ty luật để thực hiện hành vi lừa đảo. Những "công ty luật ma" này còn tự ý đánh cắp hình ảnh và hồ sơ của các luật sư đang hoạt động thực tế. Thậm chí, ngay cả khi nạn nhân nhận ra mình bị lừa và từ chối chuyển tiền, chúng còn gửi cả "đơn kiện" giả mạo để đe dọa nạn nhân.
Tháng 10 năm ngoái, Đoàn Luật sư Seoul đã tập thể tố cáo hành vi mạo danh luật sư, nhưng việc điều tra vẫn giậm chân tại chỗ. Hiệp hội Luật sư Hàn Quốc cho biết họ đang ứng phó bằng các cuộc điều tra đặc quyền đối với các hành vi lừa đảo như vậy. Một quan chức của Hiệp hội cho biết: "Trung tâm giám sát vi phạm trật tự pháp luật trực thuộc Hiệp hội Luật sư Hàn Quốc dự kiến sẽ thảo luận về các trang web mạo danh luật sư trong thời gian tới".