[비즈한국] Dự án Hỗ trợ Mỹ thuật Hàn Quốc, được khởi xướng với mục đích duy nhất là hỗ trợ các nghệ sĩ, đã duy trì suốt 10 năm qua. Giữ vững tâm thế ban đầu, dự án đã đồng hành cùng hơn 230 nghệ sĩ. Đây là một việc làm độc nhất vô nhị mà chưa từng có cơ quan truyền thông, tổ chức văn hóa hay cơ quan nhà nước nào tại Hàn Quốc thực hiện. Chúng tôi tự hào rằng sự kiên trì suốt 10 năm đó đã khắc ghi một giá trị vào nền mỹ thuật Hàn Quốc thế kỷ 21. Vì vậy, dự án được đánh giá là đã tạo ra ‘một điểm nhìn để quan sát dòng chảy của mỹ thuật đương đại Hàn Quốc thông qua lịch sử 10 năm hoạt động’. Giờ đây, ở Mùa 11, chúng tôi sẽ tiếp tục khai phá một con đường mới cho mỹ thuật Hàn Quốc.
Trong các chủ đề triết học cổ của phương Đông, có một câu chuyện mang tên ‘Hồ điệp chi mộng’ (Giấc mơ của bươm bướm), thường được gọi là ‘Giấc mơ của Trang Tử’.
Có lần, Trang Chu nằm mộng thấy mình hóa thành một con bươm bướm.
Đập cánh tung tăng bay lượn, cảm thấy vô cùng khoan khoái
mà không hề hay biết mình chính là Trang Chu.
Nhưng rồi bỗng chốc tỉnh giấc, nhận ra mình chính là Trang Chu.
Rốt cuộc là Trang Chu mơ thấy mình hóa bươm bướm?
Hay bươm bướm mơ thấy mình hóa Trang Chu?
Giữa Trang Chu và bươm bướm tuy có sự khác biệt rõ rệt về hình thức
nhưng tuyệt đối không phải là sự thay đổi hoàn toàn.
Sự biến chuyển này được gọi là sự biến hóa của vạn vật.
Câu hỏi "Tôi đang ở đâu?" giữa mơ và thực vốn là một chủ đề lâu đời trong nghệ thuật. Bởi lẽ, dù thân xác ở trong thực tại nhưng tâm trí thường hướng về những giấc mơ. Chính vì vậy, đây đã và đang là nguồn cảm hứng cho rất nhiều nghệ sĩ.
Giấc mơ chính là một dạng thực tế ảo. Do đó, trong nghệ thuật kim cổ Đông Tây, giấc mơ luôn được coi là chất liệu quan trọng và là khởi nguồn cho nhiều kiệt tác. Trong số các tác phẩm lấy chủ đề về thực tế ảo, một tác phẩm gần gũi với chúng ta là ‘Mộng du đào nguyên đồ’ của An Gyeon, tác phẩm xuất hiện ngay chương đầu trong lịch sử hội họa Joseon.
An Gyeon, họa sĩ được coi là xuất sắc nhất thời kỳ đầu Joseon, được cho là đã vẽ bức tranh này chỉ trong 3 ngày sau khi nhận lời nhờ vả từ người bảo trợ là Đại quân Anpyeong, người muốn vẽ lại giấc mơ của chính mình. Đó là giấc mơ như thế nào? Theo ghi chép, giấc mơ ấy diễn ra như sau:
Đại quân Anpyeong cùng các bằng hữu ngược dòng nước trôi đầy hoa đào mà đi, vượt qua những dãy núi và gò đồi hiểm trở. Khi vượt qua những ngọn núi cao chót vót với những tảng đá kỳ dị, họ nhìn thấy một ngôi làng yên bình tràn ngập hoa đào. Nơi đó không có người, chỉ có những ngôi nhà trống và những con thuyền không. Đó chính là chốn đào nguyên ông đã thấy trong mộng.
Vậy chốn đào nguyên mà Đại quân Anpyeong mơ thấy nằm ở đâu? Một vị hoàng tử bất hạnh, con trai thứ ba của vua Sejong, người đã hy sinh trong cuộc đối đầu với anh trai là Đại quân Suyang (sau này là vua Sejo). Phải chăng đó chính là tham vọng chính trị được che đậy bằng phong lưu?
Trong mỹ thuật phương Tây, chủ nghĩa siêu thực là trường phái lấy chính giấc mơ làm chủ đề nghệ thuật. Họ khai thác thế giới tưởng tượng không tưởng trong thực tại thành nhiều dạng thực tế ảo của giấc mơ, từ đó mở rộng lãnh địa của mỹ thuật đương đại.
Nghệ sĩ Kim Ho-sung kết hợp ý nghĩa của thực tế ảo và thực tại thông qua các tác phẩm nhiếp ảnh. Đối tượng ông nhắm đến là thế giới Internet – nơi vốn được cấu thành từ thực tế ảo. Từ mạng lưới đầy rẫy những hình ảnh vô tận, ông thu thập và diễn giải lại những hình ảnh phù hợp với ý đồ của mình.
Ông cũng sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), ngôn ngữ biểu đạt nghệ thuật mới đang lên ngôi trong thế kỷ 21, để lắp ghép thành những hình ảnh mới. Đây là quá trình thổi hồn thực tại vào thực tế ảo; dù trông giống thực tế từ Google Street View nhưng thực chất chúng là những hình ảnh ảo. Ngoài ra, ông còn trích xuất các nhân vật từ những hình ảnh đường phố thực trên Internet để tái sinh chúng thành những hình ảnh trông có vẻ mờ ảo.
Thông qua đó, ông thể hiện thực tại như ảo ảnh và thực tế ảo như hiện thực. Có thể nói, đây là những tác phẩm mang tính khái niệm, chuyển tải ‘giấc mơ của Trang Tử’ bằng ngôn ngữ Internet của thời đại chúng ta.