[비즈한국] Nhà ở an tâm cho thanh niên (Youth Safe Housing) do chính quyền Seoul thúc đẩy là dự án giúp giảm bớt gánh nặng chi phí nhà ở cho thanh niên bằng cách cung cấp các căn hộ cho thuê giá rẻ tại các khu vực gần ga tàu điện ngầm. Tuy nhiên, gần đây, một số căn hộ trong dự án này đã được cho thuê mà không có bảo hiểm tiền đặt cọc, dẫn đến trường hợp tòa nhà bị đưa ra đấu giá hoặc người thuê không thể lấy lại được tiền cọc. Các thanh niên tin tưởng vào dự án được Seoul quảng bá rầm rộ nay đang phải chịu thiệt hại, khiến trách nhiệm quản lý hậu kiểm của chính quyền Seoul bị đặt lên bàn cân.
Nhà ở an tâm cho thanh niên vẫn chưa mua bảo hiểm dù luật bắt buộc
Nhà ở an tâm cho thanh niên là loại hình nhà ở cho thuê do chính quyền Seoul cung cấp tại các khu vực gần ga tàu nhằm đảm bảo an cư cho thanh niên và cặp đôi mới cưới. Trong một khu phức hợp, có sự kết hợp giữa nhà ở cho thuê công cộng do Tổng công ty Nhà ở và Đô thị Seoul (SH) vận hành và nhà ở tư nhân có hỗ trợ công cộng do các đơn vị kinh doanh tư nhân quản lý.
Đối với nhà ở cho thuê công cộng, giá thuê chỉ bằng khoảng 30~70% giá thị trường xung quanh. Với nhà ở cho thuê tư nhân, giá thuê cho nguồn cung chung là dưới 85% giá thị trường, còn nguồn cung đặc biệt dựa trên thu nhập và tiêu chuẩn khu vực là dưới 75%. Đổi lại việc cho thuê với giá rẻ hơn thị trường, các doanh nghiệp tư nhân được tăng tỷ lệ diện tích sàn xây dựng và hưởng nhiều ưu đãi về thuế.
Vấn đề phát sinh ở loại hình "nhà ở tư nhân có hỗ trợ công cộng". Ở loại hình này, đơn vị kinh doanh và người thuê ký hợp đồng trực tiếp với nhau. Kể từ năm 2020, theo Luật đặc biệt về nhà ở cho thuê tư nhân, các đơn vị cho thuê bắt buộc phải tham gia bảo hiểm tiền đặt cọc. Tuy nhiên, ngay cả sau khi ký hợp đồng, một số căn hộ vẫn không thể mua bảo hiểm do vấn đề tài chính của bên cho thuê. Khi bảo hiểm không được mua, các vụ việc như tòa nhà bị đấu giá hoặc bên cho thuê không hoàn trả tiền cọc đã xảy ra.
Nhà ở an tâm cho thanh niên bị đưa ra đấu giá
Ngày 24/2, một khu nhà ở an tâm cho thanh niên tại Songpa-gu đã bị đưa ra đấu giá. Đây là trường hợp đầu tiên một khu nhà thuộc dự án này bị đấu giá.
Nguyên nhân là do bên cho thuê không thanh toán được một phần chi phí xây dựng cho nhà thầu, khiến nhà thầu đưa tòa nhà ra đấu giá. Số tiền mà nhà thầu chưa nhận được lên tới khoảng 8 tỷ won, tương đương 10% tổng chi phí xây dựng.
Cho đến nay, những cư dân chuyển đi giữa chừng vẫn được hoàn trả tiền cọc, nhưng những người đang cư trú vẫn nơm nớp lo sợ không biết khi nào việc hoàn trả sẽ bị dừng lại. Chính quyền Seoul giải thích rằng vì người thuê nhà đã được công nhận quyền ưu tiên, nên nếu tòa nhà được bán đấu giá thành công, tiền cọc sẽ được ưu tiên chi trả trước, do đó sẽ không có vấn đề gì. Tuy nhiên, phía cư dân lo ngại rằng trong quá trình đấu giá, việc hoàn trả tiền cọc có thể bị chặn đứng hoặc thậm chí phiên đấu giá có thể bị hủy bỏ.
Khu nhà này đang trong quá trình thực hiện mua bảo hiểm tiền đặt cọc, nhưng do bên cho thuê nợ thuế nên việc đăng ký bị từ chối. Vì không có bảo hiểm, việc hoàn trả tiền cọc có thể bị đình trệ bất cứ lúc nào tùy thuộc vào tình trạng tài chính bấp bênh của đơn vị cho thuê.
Cư dân đã bày tỏ sự bất mãn với cách ứng phó của chính quyền Seoul. Một cư dân bức xúc: “Khi vào ở, tôi đã yêu cầu thêm điều khoản đặc biệt cho phép vô hiệu hóa hợp đồng nếu xảy ra tình trạng không thể mua bảo hiểm, nhưng bị từ chối. Chính quyền Seoul thì giữ quan điểm rằng đây là hợp đồng giữa các cá nhân nên họ không thể can thiệp”.
Tình trạng không hoàn trả tiền cọc cũng đã xảy ra
Vào tháng 9/2023, tại một khu nhà ở an tâm cho thanh niên ở Dobong-gu cũng xảy ra tình trạng không hoàn trả tiền cọc. 6 hộ gia đình đã hết hạn hợp đồng yêu cầu lấy lại tiền cọc nhưng bên cho thuê từ chối với lý do khó khăn tài chính. Được biết, đơn vị cho thuê này đã chi tiêu vượt ngân sách cho chi phí xây dựng và gặp vấn đề ở các dự án khác, dẫn đến khủng hoảng quản lý.
Một số nạn nhân đã thu hồi được tiền cọc bằng cách phong tỏa tài khoản thu tiền thuê nhà của bên cho thuê, nhưng đơn vị này đã lách luật bằng cách thay đổi tài khoản nhận tiền thuê nhà khiến việc đòi lại tiền trở nên khó khăn. Những nạn nhân còn lại dù đã thắng kiện đòi tiền cọc nhưng đến nay vẫn chưa nhận được tiền. Khu nhà này cũng không hề mua bảo hiểm tiền đặt cọc, khiến thiệt hại càng thêm trầm trọng.
Nạn nhân cho biết họ vô cùng sốc khi xảy ra tình trạng lừa đảo không thể lấy lại tiền cọc trong một dự án do Seoul thực hiện. Họ cũng chỉ trích rằng dù tòa nhà đã hoàn thiện từ năm 2022 và vẫn ở trạng thái chưa mua bảo hiểm, chính quyền Seoul chỉ dừng lại ở mức nhắc nhở bên cho thuê mà không có bất kỳ biện pháp quyết liệt nào.
Sự thiếu hụt trong quản lý hậu kiểm của chính quyền Seoul
Trước hàng loạt vấn đề về tiền cọc, nhiều ý kiến chỉ trích rằng sự giám sát của chính quyền Seoul sau khi phê duyệt dự án còn quá lỏng lẻo. Họ cho rằng các khâu như kiểm tra việc bên cho thuê có dùng tòa nhà làm tài sản thế chấp để vay vốn hay không, hoặc có mua bảo hiểm tiền đặt cọc hay không, đều không được thực hiện nghiêm túc. Kết quả là dẫn đến việc nhà ở không có bảo hiểm dù luật đã bắt buộc, khiến cư dân mất trắng tiền cọc.
Vì đây là dự án mà Seoul ưu đãi cho bên cho thuê và cũng là dự án Seoul tích cực quảng bá, nhiều tiếng nói cho rằng chính quyền thành phố phải chịu trách nhiệm nhiều hơn. Phía Seoul cho biết họ đang gửi công văn yêu cầu các văn phòng quận thực hiện biện pháp bắt buộc các khu nhà này phải mua bảo hiểm trước khi thông báo tuyển chọn người thuê.
Ngoài ra, Seoul cũng đang thảo luận với Tổng công ty Bảo hiểm Nhà ở và Đô thị (HUG) để nới lỏng các điều kiện mua bảo hiểm cho dự án. Mục đích là điều chỉnh các điều kiện về tỷ lệ nợ của tòa nhà để việc đăng ký bảo hiểm được thuận lợi hơn.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng việc nới lỏng điều kiện không phải là giải pháp gốc rễ. Seo Dong-gyu, Chủ tịch nghiệp đoàn Mindalpengi Union, chỉ trích: “Việc này chỉ đơn thuần là cho phép mua bảo hiểm dù nợ nhiều, chứ không giúp ổn định tình hình tài chính của tòa nhà. Đây không thể coi là biện pháp bảo vệ người thuê nhà đúng đắn”.