[비즈한국] Trong bối cảnh Tổng thống Lee Jae-myung chính thức tuyên bố trí tuệ nhân tạo (AI) là ngành công nghiệp chiến lược cốt lõi của quốc gia, vị trí người đứng đầu chính sách AI đầu tiên đã được giao cho một chuyên gia từ khối tư nhân. Ngày 15, Văn phòng Tổng thống đã bổ nhiệm Tiến sĩ Ha Jung-woo, cựu Giám đốc Trung tâm Đổi mới AI của Naver Cloud, làm Cố vấn cấp cao đầu tiên về tương lai AI. Cố vấn Ha được đánh giá là nhân tài thực chiến, người đã có kinh nghiệm toàn diện về công nghệ, chính sách và hoạch định dịch vụ khi phụ trách mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) ‘HyperCLOVA X’ của Naver.
Sự gia nhập của Cố vấn Ha mang ý nghĩa quan trọng khi đây chính là điểm khởi đầu cho dự án phát triển AI quy mô lớn mà chính phủ Lee Jae-myung đang chuẩn bị. Chính phủ đã tuyên bố kế hoạch đầu tư AI hợp tác công tư với tổng trị giá lên tới 100 nghìn tỷ won, cùng mục tiêu cụ thể là "đảm bảo 50.000 đơn vị GPU". Với kinh nghiệm thực tế về công nghệ và công nghiệp tại khu vực tư nhân, Cố vấn Ha được kỳ vọng sẽ tạo ra động lực mạnh mẽ từ khâu thiết kế đến thực thi chính sách.
Từ chủ quyền công nghệ đến chiến lược xuất khẩu… Phản ánh nhận thức 'AI là sức mạnh quốc gia'
Chiến lược AI của chính phủ Lee Jae-myung không chỉ dừng lại ở việc thúc đẩy công nghiệp mà còn chứa đựng triết lý về việc đảm bảo chủ quyền trong kỷ nguyên kỹ thuật số. Chính phủ có kế hoạch trước tiên là đảm bảo 50.000 đơn vị GPU hiệu năng cao để xây dựng trung tâm dữ liệu AI và cụm tính toán tốc độ cao trên phạm vi toàn quốc. Đồng thời, chính phủ cũng bắt tay vào phát triển NPU (bộ xử lý thần kinh) chuyên dụng cho AI, đặt nền móng tự chủ từ hạ tầng tính toán, vốn là cốt lõi của chủ quyền công nghệ.
Sự hỗ trợ trực tiếp từ chính phủ cho hạ tầng AI vốn là yêu cầu lâu nay của giới công nghiệp. Khi còn làm việc ở khối tư nhân, Cố vấn Ha Jung-woo cũng nhiều lần chỉ ra rằng nếu doanh nghiệp đơn độc thì rất khó cạnh tranh với các tập đoàn công nghệ lớn toàn cầu. Đặc biệt, trước những lo ngại về việc tài nguyên tính toán đắt đỏ như GPU chỉ tập trung vào một số doanh nghiệp nhất định, Cố vấn Ha luôn giữ lập trường rằng: "Có thể đảm bảo phân bổ công bằng và sử dụng minh bạch dựa trên tài sản của chính phủ". Mục tiêu của ông không phải là độc quyền của một nhóm tập đoàn lớn, mà là chia sẻ thành quả mã nguồn mở và mở rộng hệ sinh thái bởi các doanh nghiệp "tầm cỡ quốc gia".
Chính phủ Lee Jae-myung đang cụ thể hóa cam kết 'AI cho mọi người' đã đưa ra trong thời gian tranh cử. Họ đã hứa cung cấp miễn phí ChatGPT phiên bản Hàn Quốc cho người dân, đồng thời hỗ trợ để bất kỳ ai cũng có thể sử dụng AI trong giáo dục, hành chính và đời sống công nghiệp. Việc tạo môi trường để khối tư nhân có thể thực hiện kiểm chứng và thương mại hóa thông qua mở rộng đặc khu AI, chỉnh đốn quy định sandbox và xây dựng luật chuyên biệt cho AI cũng là những trụ cột quan trọng.
'AI chủ quyền', không phải công nghệ mà là chiến lược quốc gia… Liệu có trở thành mặt hàng xuất khẩu toàn cầu?
Chiến lược 'AI chủ quyền (Sovereign AI)' mà Cố vấn Ha nhấn mạnh bấy lâu nay cũng được kỳ vọng sẽ hòa quyện một cách tự nhiên vào chính sách của chính phủ. AI chủ quyền là khái niệm về việc tự phát triển và vận hành AI có khả năng thấu hiểu cũng như phản ánh ngôn ngữ, văn hóa, thể chế và giá trị của quốc gia đó. Điều này không chỉ đơn thuần có nghĩa là độc lập công nghệ, mà còn là mục đích khắc phục các vấn đề về thiên kiến văn hóa và lỗi thông tin mà các mô hình AI do các công ty nền tảng toàn cầu chi phối thường mắc phải.
Ví dụ, các mô hình LLM nước ngoài trước đây thường xuyên mắc lỗi do thiếu hiểu biết về văn hóa, như việc ghi chú "Biển Nhật Bản" cho vùng Biển Đông, hoặc đưa ra các giải thích sai lệch về các tác phẩm nghệ thuật Hàn Quốc. Những vấn đề này không chỉ là sự cố đơn thuần mà còn dẫn đến sự sai lệch trong chính thông tin được học, và cuối cùng có thể dẫn đến hiểu lầm về lịch sử, văn hóa và pháp luật của một quốc gia.
Trong nhiều cuộc phỏng vấn với báo chí, Cố vấn Ha luôn nhìn nhận AI chủ quyền không phải là bài toán riêng của Hàn Quốc mà là bài toán toàn cầu. Trên thực tế, Pháp, Đức, Nhật Bản đã bắt đầu phát triển AI nội địa, còn Canada và Ý cũng đang hỗ trợ trực tiếp cho các startup và đối tác công nghệ để xây dựng hệ sinh thái AI chủ quyền. Hàn Quốc cũng đang xuất khẩu AI chủ quyền sang Trung Đông, Đông Nam Á và châu Âu, trong đó Naver đang mở rộng hợp tác xuất khẩu với Ả Rập Xê Út và Philippines. Cố vấn Ha quan điểm rằng chiến lược này có thể trở thành "giải pháp cho chủ nghĩa đế quốc mới trong kỷ nguyên kỹ thuật số".
Thực lực quan trọng hơn công nghệ… Khả năng định hình 'AI kiểu Hàn Quốc'?
Về khía cạnh cạnh tranh công nghệ, Cố vấn Ha được biết đến là người coi trọng khả năng hiện thực hóa chức năng và dịch vụ hơn là quá ám ảnh về công nghệ. Ông giải thích rằng thay vì áp lực buộc phải phát triển công nghệ đột phá tại Hàn Quốc bằng mọi giá, thì khả năng bắt kịp nhanh chóng các dòng chảy công nghệ đã có sẵn và kết nối chúng thành dịch vụ thành công mới là điều quan trọng hơn.
Trên thực tế, Naver - nơi Cố vấn Ha từng gắn bó - đã tập trung vào việc đưa công nghệ AI vào đời sống hàng ngày dựa trên kinh nghiệm nền tảng, dữ liệu người dùng và khả năng vận hành dịch vụ. Điều này song hành với chiến lược 'Smart Fast Follow' (người theo sau thông minh), lấy hiệu dụng từ góc độ người dùng làm vũ khí thay vì đối đầu trực diện bằng nguồn vốn khổng lồ như các Big Tech toàn cầu.
Động lực từ phía chính phủ cũng đang hỗ trợ cho điều này. Thông qua 'Ủy ban AI Quốc gia' trực thuộc Tổng thống và hệ thống 'CAIO (Giám đốc AI cấp cao quốc gia)', chính phủ đang xây dựng tháp điều khiển chính sách toàn quốc, đồng thời thiết lập các nền tảng thể chế như Viện An toàn AI. Hệ thống này được kỳ vọng sẽ rút ngắn khoảng cách công nghệ trong thời gian ngắn và góp phần nâng cao vị thế của 'AI kiểu Hàn Quốc' trên thị trường toàn cầu.