[비즈한국] “Nếu bây giờ ở công trường mà không có người Hàn gốc Trung thì không làm việc được đâu. Chung cư không thể xây nổi. Anh biết mà đúng không?”
Đầu tháng này, tại buổi giáo dục an toàn sức khỏe cơ bản cho ngành xây dựng ở Daerim-dong, Yeongdeungpo-gu, Seoul. Ông A, người đã làm quản lý an toàn tại các công trường xây dựng trong hàng chục năm và hiện đang đứng lớp giảng dạy, đã nói như vậy với các học viên. Trong số khoảng 40 học viên tham gia lớp học ngày hôm đó, có 21 người là người Hàn gốc Trung Quốc. Theo Luật An toàn và Sức khỏe nghề nghiệp, để làm công nhân xây dựng thời vụ, người lao động phải hoàn thành chương trình đào tạo an toàn sức khỏe ngành xây dựng do các cơ quan đào tạo uy tín tổ chức.
Sự hiện diện của lao động nước ngoài tại các công trường xây dựng ngày càng trở nên rõ rệt. Theo báo cáo về công trường xây dựng do Hiệp hội Hỗ trợ Công nhân Xây dựng công bố vào ngày 20, tỷ trọng lao động nước ngoài trong số lao động ngành xây dựng Hàn Quốc năm ngoái là 15%, tăng khoảng 1 điểm phần trăm so với năm trước. Tỷ lệ lao động nước ngoài tại các công trường đã tăng từ 12% (169.340 người) vào năm 2020 lên 12% (176.220 người) vào năm 2021, 13% (201.348 người) vào năm 2022, 14% (236.549 người) vào năm 2023 và 15% (229.541 người) vào năm 2024. Trong số lao động xây dựng nước ngoài xác định được quốc tịch vào năm ngoái, 84% là người Hàn gốc Trung Quốc, thường được gọi là "Joseonjok".
Công việc phổ biến nhất mà lao động xây dựng nước ngoài đảm nhận là công nhân lao động phổ thông, giống với lao động nội địa. Thông thường, họ được gọi là thợ phụ thực hiện các công việc chân tay đơn giản. Trong các khảo sát trước đó, 32,3% lao động xây dựng nội địa và 23% lao động xây dựng nước ngoài làm công nhân lao động phổ thông. Ngoài ra, các công việc khác mà lao động nước ngoài đảm nhận lần lượt là thợ cốp pha (21,8%), thợ sắt (11,7%), thợ ống nước (6,4%), thợ nội thất (3,3%), trong khi lao động nội địa cũng có xu hướng tương tự với thợ ống nước (7,6%), thợ cốp pha (5,7%), thợ sắt (3,3%) và thợ điện (2,8%).
Các lao động xây dựng nội địa phàn nàn về tình trạng thiếu việc làm do dòng người lao động nước ngoài đổ vào. Ông Lee Dong-gi, Trưởng phòng Chính sách thuộc Liên đoàn Công đoàn Công nghiệp Xây dựng Hàn Quốc, chỉ ra rằng: “Tại các công trường xây dựng, quả thực có những công việc mà người Hàn Quốc né tránh và cần đến lao động nước ngoài, nhưng thực tế là lao động nước ngoài đang tràn vào cả những công việc có nhu cầu tuyển dụng cao từ người Hàn, dẫn đến tình trạng thiếu việc làm cho người nội địa trở nên nghiêm trọng. Chúng ta cần ưu tiên tuyển dụng lao động nội địa cho các công đoạn có nhu cầu nhân lực Hàn Quốc cao và kiểm soát chặt chẽ việc tuyển dụng lao động nước ngoài bất hợp pháp”.
Ông Yoo Jong-eun, Giám đốc văn phòng Chi nhánh xây dựng Gwangju-Jeonnam của Liên đoàn Công đoàn Xây dựng Quốc gia thuộc Tổng Liên đoàn Lao động Hàn Quốc, cũng nói thêm: “Những lao động trẻ tự bỏ tiền túi ra để lấy chứng chỉ hành nghề và gia nhập công trường đang bị mất việc làm do phải cạnh tranh với lao động nước ngoài không có bằng cấp. Các công trường xây dựng đang bị lấp đầy bởi lao động nước ngoài giá rẻ, trong khi lao động nội địa thì cứ phải xếp hàng tại các văn phòng môi giới việc làm rồi lại thất vọng ra về. Cần phải tuân thủ nghiêm ngặt Luật Tuyển dụng lao động nước ngoài và ưu tiên tuyển dụng công dân nước mình cũng như người dân địa phương”.
Tất nhiên, xét về số liệu thuần túy, nguồn nhân lực xây dựng nội địa của Hàn Quốc vẫn thiếu hụt. Theo “Dự báo cung cầu lao động xây dựng năm 2025” do Hiệp hội Hỗ trợ Công nhân Xây dựng công bố năm ngoái, nhu cầu lao động kỹ thuật xây dựng trong nước năm nay ước tính là 1.824.700 người, trong khi nguồn cung nội địa chỉ dừng lại ở mức 1.466.091 người (80,3%). Trong khảo sát này, Hiệp hội dự báo lao động nước ngoài sẽ lấp đầy sự thiếu hụt 358.609 lao động nội địa. Số lượng lao động nước ngoài làm việc tại các công trường xây dựng ở Hàn Quốc vào năm ngoái ước tính khoảng 420.000 người.
Một đại diện trong ngành xây dựng cho biết: “Công nhân lao động phổ thông thực hiện các công việc chân tay đơn giản tại công trường vốn từ lâu đã bị thiếu hụt nhân lực do đây là những nghề mà người nội địa né tránh. Gần đây, tình trạng thiếu hụt nhân lực trở nên nghiêm trọng hơn cả ở các vị trí thợ sắt, thợ mộc, thợ đổ bê tông, dẫn đến nhu cầu cần mở rộng tuyển dụng lao động nước ngoài”.
Vấn đề nằm ở chỗ thực trạng cung ứng lao động tại các công trường xây dựng do việc thuê mướn lao động nước ngoài bất hợp pháp không được nắm bắt chính xác. Trong báo cáo dự báo cung cầu lao động năm 2025 kể trên, trong số 420.000 lao động nước ngoài dự kiến thay thế sự thiếu hụt cung nội địa năm nay, có tới 240.000 người (57%) được ước tính là lao động bất hợp pháp. Theo Luật Tuyển dụng lao động nước ngoài, ngoại trừ những người có thị thực như F-2 (cư trú), F-4 (kiều bào), F-5 (thường trú), F-6 (kết hôn), các công ty xây dựng phải được cấp phép tuyển dụng (E-9) hoặc phép tuyển dụng đặc biệt (H-2) mới được phép thuê lao động nước ngoài, nhưng hiện nay nhiều công ty xây dựng không tuân thủ quy định này.
Ông Shin Young-chul, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế Xây dựng, cho biết: “Việc tuyển dụng bất hợp pháp lao động nước ngoài là hành vi chiếm đoạt việc làm của người nội địa một cách trái phép, do đó cần phải kiểm soát và giám sát chặt chẽ. Ngành xây dựng là lĩnh vực có nhiều người ở độ tuổi 40 mới gia nhập và tìm việc làm, vì vậy trong tương lai, cần hạn chế việc làm của lao động nước ngoài ở một mức độ nhất định để bảo đảm việc làm cho tầng lớp bình dân. Trong ngắn hạn, cần hạn chế tuyển dụng lao động nước ngoài tại các dự án cơ sở hạ tầng (SOC) do nhà nước đầu tư, sau đó nỗ lực mở rộng phạm vi này sang các công trình tư nhân như nhà ở chung cư hoặc các công trình công cộng đa mục đích”.