[비즈한국] Một số khu chợ truyền thống từng là trụ cột của 'nền kinh tế bình dân' nay đã biến thành những điểm du lịch thu hút đông đảo người nước ngoài. Nhìn bề ngoài thì có vẻ thịnh vượng, nhưng nỗi lòng của những tiểu thương phục vụ khách ngoại quốc lại chẳng hề đơn giản.
Ngày 24 tháng 6, tại chợ Namdaemun, Seoul. Một tiểu thương xòe ngón tay ra hiệu cho vị khách du lịch đang xem xét chiếc túi vải canvas trên kệ và nói: “Seven thousand, 7.000 won”. Trên phố, đủ thứ ngôn ngữ như tiếng Anh, tiếng Trung, tiếng Nhật vang lên. Mọi người đi lại trên bậc thang dẫn đến điểm đổi ngoại tệ nằm ở một góc chợ. Người thương nhân A, chủ một cửa hàng quần áo đã gắn bó hơn 10 năm tại chợ Namdaemun, cho biết: “Giờ mà không có khách nước ngoài thì khó mà buôn bán được”.
Các khu chợ như Namdaemun hay Gwangjang ở Seoul là những khu chợ truyền thống tiêu biểu thu hút nhiều khách du lịch nhờ khả năng kết nối giao thông thuận tiện. Người thương nhân A chia sẻ: “Tỷ lệ khách hàng giữa người nước ngoài và người Hàn Quốc dường như là khoảng 7 trên 3. Đặc biệt là vào ngày thường, rất khó để tìm thấy người Hàn Quốc ở đây”.
Các tiểu thương tại những khu chợ truyền thống nơi khách nước ngoài là đối tượng chính cho rằng họ không còn cách nào khác là phải kinh doanh theo sở thích của khách du lịch. Người thương nhân A giải thích: “Thị hiếu của người Hàn Quốc và người nước ngoài hoàn toàn khác nhau. Để thu hút khách du lịch từ Hồng Kông và Trung Quốc, tôi đã phải nhập về những chiếc áo phông in hình nhân vật với màu sắc rực rỡ”.
Tại chợ Gwangjang ở Seoul, khung cảnh đường phố cũng đã thay đổi để phù hợp với sở thích của người nước ngoài. Khi tôi đi dạo quanh chợ, các gian hàng bán bánh xèo (bindaetteok), bánh rán (hotteok), há cảo, thực phẩm chức năng và các sản phẩm chế biến từ hồng sâm chiếm ưu thế. Tất cả đều là những mặt hàng mà du khách có thể ăn ngay tại chỗ hoặc mua làm quà lưu niệm.
Chỉ có vỏn vẹn 5 cửa hàng bán rau củ, hải sản và thịt – những nhu yếu phẩm cần thiết cho cư dân địa phương. Các cửa hàng bán đồ lưu niệm đủ loại như áo phông in logo ‘Seoul’ hay nam châm hình tháp Namsan xuất hiện dày đặc. Đây là những nơi mà người Hàn Quốc hiếm khi ghé qua.
Chính vì vậy, các tiểu thương đang dần đánh mất khách hàng người Hàn Quốc. Chức năng vốn có của chợ truyền thống là cung cấp thực phẩm và nhu yếu phẩm cho cư dân địa phương đang ngày càng suy yếu. Ông Kim (76 tuổi), người đã gắn bó với chợ Gwangjang hơn 50 năm, than thở: “Trước đây có rất nhiều tiệm bán đồ ăn kèm, rau củ và thịt, nhưng giờ gần như không còn nữa. Tôi hầu như chẳng đi chợ mua sắm gì, thỉnh thoảng chỉ ghé qua dạo chơi thôi”. Nhu cầu của cư dân địa phương – những người vốn có khả năng trở thành khách hàng thân thiết – chính là chìa khóa tạo nên doanh thu.
Trớ trêu thay, bất chấp công sức đầu tư phục vụ khách nước ngoài, chính những du khách cũng phàn nàn rằng họ khó cảm nhận được nét đặc trưng của Hàn Quốc. Anh Usguish (25 tuổi), một du khách đến từ Thổ Nhĩ Kỳ, cho biết: “Tôi đã dạo quanh chợ Gwangjang nhưng không thấy sự khác biệt lớn so với những khu chợ ở Thổ Nhĩ Kỳ. Nếu muốn cảm nhận truyền thống Hàn Quốc, có lẽ đến các ngôi chùa hoặc làng cổ sẽ tốt hơn”. Nếu đánh mất bản sắc của chợ truyền thống vì các chiến lược "cá nhân hóa" cho người nước ngoài, thì nhu cầu từ nhóm khách này cũng khó lòng duy trì lâu dài.
Các tiểu thương còn rơi vào tình cảnh phải cạnh tranh với những tập đoàn lớn. Tại chợ Gwangjang, cửa hàng ‘HBAF’ – thương hiệu nổi tiếng với các sản phẩm hạnh nhân – đã chiếm một vị trí khá lớn. ‘Hạnh nhân HBAF’ là sản phẩm lan truyền miệng như một món quà lưu niệm nhất định phải mua khi du khách đến Hàn Quốc. Các gian hàng bán đồ ăn nhẹ cũng bày trí sản phẩm hạnh nhân này ngay mặt tiền. Bên cạnh cửa hàng ‘HBAF’, một cửa hàng mỹ phẩm lớn với thiết kế hiện đại đã đi vào hoạt động được khoảng 3 tuần. K-Beauty cũng là lĩnh vực thu hút sự quan tâm lớn của khách nước ngoài.
Số lượng khách du lịch nước ngoài biến động theo tình hình chính trị quốc tế cũng là một biến số khó lường đối với các tiểu thương, bởi họ đang phụ thuộc hoàn toàn vào doanh thu từ khách nước ngoài. Việc duy trì lợi nhuận ổn định đã trở nên khó khăn hơn so với trước đây. Người thương nhân B, người đã bán các sản phẩm chế biến từ hồng sâm tại chợ Gwangjang suốt 36 năm, chia sẻ: “Trong thời kỳ Covid-19, khi lượng khách du lịch nước ngoài cạn kiệt, cả khu chợ đã trải qua một khoảng thời gian vô cùng ảm đạm”.
Để các tiểu thương có thể vận hành cửa hàng một cách ổn định, người dân địa phương cần phải quay lại chợ. Tuy nhiên, lượng khách hàng đang liên tục sụt giảm. Theo ‘Điều tra tình hình kinh doanh chợ truyền thống, khu phố mua sắm và các cửa hàng năm 2023’ do Cục Phát triển Doanh nghiệp nhỏ và Chợ công bố, tổng lượng khách hàng hàng năm tại các chợ truyền thống đã giảm từ 2,41 tỷ người năm 2019 xuống còn 1,66 tỷ người vào năm 2023.
Người Hàn Quốc cho rằng họ chẳng có lý do gì để tìm đến chợ truyền thống. Anh Lee Kyung-moon (50 tuổi) chia sẻ: “Khi các trang thương mại điện tử như Coupang hay Market Kurly có chương trình giảm giá, chúng tôi có thể mua được hàng hóa rẻ và tiện lợi hơn. Việc chấp nhận bất tiện để đến chợ vì giá rẻ đã trở thành chuyện của quá khứ rồi”.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng để chợ truyền thống thu hút được sự quan tâm của người nội địa, nó phải trở thành không gian có thể trải nghiệm văn hóa và đặc trưng vùng miền. Kim Yong-han, đại diện Viện Nghiên cứu Chiến lược MI, chuyên gia nghiên cứu về thương mại địa phương, đưa ra lời khuyên: “Trong bối cảnh mua sắm trực tuyến gia tăng, việc chỉ bán hàng hóa đơn thuần rất khó có khả năng cạnh tranh. Thay vào đó, cần tạo ra nhiều yếu tố trải nghiệm đa dạng như phát triển các món ăn mang đậm chất địa phương và tổ chức các lễ hội nhắm vào đối tượng khách hàng trẻ”.