[비즈한국] Trong cuộc họp báo kỷ niệm 30 ngày nhậm chức, Tổng thống Lee Jae-myung đã nhấn mạnh rằng phiếu giảm giá tiêu dùng phục hồi dân sinh (consumer coupons for public livelihood recovery), dự kiến bắt đầu phát hành từ ngày 21 tới, là “một biện pháp vì nhu cầu nội địa”. Việc Tổng thống đích thân đề cập đến sự cần thiết của các biện pháp nhằm phục hồi tâm lý tiêu dùng cho thấy ông nhận định rằng tâm lý tiêu dùng hiện đang rất ảm đạm. Trên thực tế, do lo ngại về sự trì trệ kéo dài của nhu cầu nội địa và sự suy giảm xuất khẩu, tâm lý ‘tiết kiệm dự phòng’ (Precautionary Saving) đang gia tăng, khiến tiêu dùng ngày càng bị thu hẹp.
Việc cắt giảm chi tiêu do lo ngại về tình hình hộ gia đình trong tương lai có thể coi là một xu hướng tự nhiên. Tuy nhiên, nếu tình trạng thắt lưng buộc bụng kéo dài, nền kinh tế có thể rơi vào vòng xoáy luẩn quẩn: ‘Nhu cầu nội địa trì trệ → Lợi nhuận doanh nghiệp giảm → Bất ổn việc làm → Tiêu dùng giảm → Nhu cầu nội địa tiếp tục trì trệ’. Chính vì vậy, nhiều ý kiến cho rằng chính phủ cần quản lý hiệu quả để các phiếu giảm giá phục hồi dân sinh có thể đóng góp thiết thực cho sự phục hồi nội địa.
Trong cuộc họp báo ngày 3 vừa qua nhân dịp 30 ngày nhậm chức, khi trả lời câu hỏi về phiếu giảm giá tiêu dùng, Tổng thống Lee Jae-myung cho biết: “Kinh tế ngõ hẻm (kinh tế địa phương/quy mô nhỏ) hiện đang rất khó khăn”. Ông ví von: “Nếu nhìn vào một hồ chứa, những nơi sâu thì dù hạn hán một chút vẫn có thể chịu đựng được, nhưng phần lớn là những vùng nước nông nên thiệt hại sẽ rất lớn. Thậm chí có thể không thể hồi phục được”. Ông tiếp tục bày tỏ kỳ vọng vào hiệu quả của phiếu giảm giá: “Kinh tế chịu ảnh hưởng rất mạnh bởi tâm lý, nếu người dân tin rằng kinh tế sẽ tốt lên, họ sẽ tăng cường chi tiêu. Nếu chúng ta đổ thêm một chút ‘nước mồi’ vào đây, chẳng phải sẽ khởi đầu cho một vòng tuần hoàn tích cực sao?”
Phiếu giảm giá tiêu dùng phục hồi dân sinh đợt 1 sẽ được phát hành từ ngày 21 tháng 7 đến ngày 12 tháng 9 cho toàn bộ người dân, với mức từ 150.000 đến 400.000 won mỗi người tùy theo thu nhập. Tiếp đó, từ ngày 22 tháng 9 đến ngày 31 tháng 10, đợt 2 sẽ được phát hành thêm cho 90% dân số (ngoại trừ 10% nhóm thu nhập cao nhất), với mức hỗ trợ 100.000 won mỗi người.
Nhu cầu nội địa của Hàn Quốc hiện đang ở mức tồi tệ đến mức cần phải huy động cả các biện pháp như phiếu giảm giá tiêu dùng để vực dậy. Theo Cục Thống kê Hàn Quốc, khuynh hướng tiêu dùng bình quân của các hộ gia đình (từ 1 người trở lên) đã bắt đầu giảm từ quý 3 năm ngoái và kéo dài liên tục 9 tháng cho đến quý 1 năm nay. Khuynh hướng tiêu dùng bình quân là tỷ lệ chi tiêu tiêu dùng trong thu nhập khả dụng của một hộ gia đình; con số này càng thấp so với 100% thì tỷ trọng chi tiêu so với thu nhập khả dụng càng nhỏ.
Khuynh hướng tiêu dùng bình quân của các hộ gia đình Hàn Quốc từng ghi nhận xu hướng giảm do bất ổn kinh tế hậu đại dịch COVID-19, nhưng đã quay lại đà tăng vào quý 3 năm 2022 với 70,2%, tăng 2,8 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước. Sau đó, chỉ số này tiếp tục tăng so với một năm trước đó: 1,7 điểm phần trăm vào quý 4 năm 2022, 5,1 điểm phần trăm vào quý 1 năm 2023 và 3,8 điểm phần trăm vào quý 2 năm 2023, ghi nhận đà tăng trong 2 năm liên tiếp cho đến quý 2 năm 2024 (0,7 điểm phần trăm).
Tuy nhiên, khuynh hướng tiêu dùng bình quân đã quay lại đà giảm từ quý 3 năm ngoái khi giảm 1,3% so với cùng kỳ năm trước, tiếp tục giảm 1,1 điểm phần trăm vào quý 4, và mức giảm đã nới rộng lên 2,1% trong quý 1 năm nay. Việc xu hướng giảm này kéo dài 9 tháng và biên độ giảm ngày càng lớn được lý giải là do tâm lý ‘tiết kiệm dự phòng’ đang lan rộng khắp xã hội, khi người dân lo sợ về tình trạng việc làm như thất nghiệp do sự trì trệ kéo dài của nhu cầu nội địa. Việc xuất khẩu - trụ cột của kinh tế Hàn Quốc - bị lo ngại suy giảm do sự thay đổi đột ngột trong chính sách thương mại của chính quyền Donald Trump tại Mỹ cũng ảnh hưởng đến tâm lý này.
Ngoài ra, tình trạng nợ hộ gia đình tăng cao do bất ổn kinh tế, dẫn đến gánh nặng trả nợ gốc và lãi lớn hơn, cũng làm trầm trọng thêm tình trạng suy giảm tiêu dùng. Chi tiêu phi tiêu dùng - bao gồm các khoản chi không thể tránh khỏi của hộ gia đình như thuế và lãi vay - đã ghi nhận mức cao nhất lịch sử trong quý 1 năm nay, với trung bình 1.122.474 won mỗi tháng, tăng 46.805 won so với cùng kỳ năm ngoái. Chi tiêu phi tiêu dùng bình quân tháng của hộ gia đình Hàn Quốc vốn là 872.915 won vào quý 1 năm 2021, vượt mốc 1 triệu won lên 1.062.813 won vào quý 1 năm 2023, tăng nhẹ lên 1.075.942 won vào quý 1 năm 2024, nhưng biên độ tăng đã nới rộng đáng kể trong quý 1 năm nay.
Khi các khoản chi tiêu phi tiêu dùng bắt buộc này tăng lên, các hộ gia đình buộc phải cắt giảm chi tiêu tiêu dùng thêm nữa. Tình trạng thực tế là trong khi tâm lý tiêu dùng bị co lại do lan rộng tâm lý tiết kiệm dự phòng, thì khả năng mua hàng thực tế cũng đang bị suy giảm.