[비즈한국] Khoảng 2 năm sau khi nghi vấn thay đổi lộ trình đường cao tốc Seoul~Yangpyeong được đặt ra, đội ngũ đặc nhiệm điều tra (công tố viên đặc biệt) vụ Kim Keon-hee đã chính thức đi vào hoạt động và tiến hành cuộc điều tra toàn diện. Ngày 14, đội ngũ của công tố viên đặc biệt Min Joong-gi đã khám xét Bộ Đất đai, Cơ sở hạ tầng và Giao thông (MOLIT), cùng hai đơn vị tư vấn dự án là Donghae Engineering Consultants và Kyungdong Engineering. Ngày hôm sau, 15/6, họ đã triệu tập các nhân vật chủ chốt của các đơn vị tư vấn và nhân viên Tổng công ty Đường cao tốc Hàn Quốc để thẩm vấn.
Nghi vấn thay đổi lộ trình đường cao tốc Yangpyeong xuất hiện từ tháng 6/2023. Đó là cáo buộc cho rằng trong thời gian cựu Bộ trưởng Won Hee-ryong tại nhiệm, Bộ đã thúc đẩy dự án này và thay đổi điểm cuối của tuyến đường về phía khu đất của gia đình bà Kim Keon-hee tại Yangpyeong.
Kể từ khi cựu Bộ trưởng Won Hee-ryong tuyên bố "xóa bỏ" dự án đường cao tốc Yangpyeong vào tháng 7/2023, dự án đã rơi vào tình trạng bị đình chỉ hoàn toàn. Tháng 5 vừa qua, cảnh sát đã khám xét Bộ Đất đai, văn phòng quận Yangpyeong và các đơn vị tư vấn liên quan đến nghi vấn này. Sau đó, đội đặc nhiệm vụ Kim Keon-hee cũng đã đưa vấn đề này vào diện điều tra. Bizhankook đã tổng hợp những điểm cốt lõi cần xem xét kỹ lưỡng trong các nghi vấn liên quan đến đường cao tốc Seoul~Yangpyeong.
Ai đã vẽ 'bản đồ khoảng cách'?
Tháng 8/2023, Bizhankook đã thu thập và đưa tin về tài liệu "Hiện trạng khoảng cách giữa các khu đất liên quan và lộ trình", trong đó Bộ Đất đai đo khoảng cách giữa phương án thay đổi của đường cao tốc Yangpyeong và phần đất do gia đình nhà vợ Tổng thống Yoon Suk-yeol sở hữu. Ban đầu, cựu Bộ trưởng Won Hee-ryong tuyên bố rằng ông chỉ biết đến việc khu đất của nhà vợ Tổng thống nằm gần điểm cuối mới vào ngày 29/6/2023, nhưng tài liệu này lại được lập từ ngày 8/6, sớm hơn 21 ngày (Bài viết liên quan: [Độc quyền] Cựu Bộ trưởng Won Hee-ryong thực sự không biết? Thu thập tài liệu Bộ Đất đai đo đạc đất đai nhà vợ Tổng thống).
Vấn đề mấu chốt là Bộ Đất đai đã biết đến khu đất của nhà vợ Tổng thống từ khi nào và ai là người soạn thảo tài liệu. Ban đầu, Bộ Đất đai khẳng định tài liệu này do Cục Chính sách Đường bộ lập, nhưng sau khi Bizhankook đưa tin, họ đã thay đổi lời khai rằng đơn vị tư vấn đã vẽ bản đồ. Trong suốt thời gian qua, Bộ Đất đai vẫn luôn khẳng định rằng các đơn vị tư vấn đảm nhận nghiên cứu khả thi là những người đề xuất lộ trình thay thế trước.
Nghi vấn cũng được đặt ra rằng liệu việc thay đổi lộ trình có phải do một đơn vị thứ ba đề xuất thay vì Bộ Đất đai hay đơn vị tư vấn hay không. Trên thực tế, trong số các tài liệu liên quan đến đường cao tốc Seoul~Yangpyeong của Bộ Đất đai, một số tài liệu ghi tên đơn vị soạn thảo là một công ty xây dựng thứ ba, không phải công ty được thuê tư vấn.
Giao lại phân tích B/C cho đơn vị tư vấn từng là quan chức
Vấn đề về quy trình cũng tồn tại. Cựu Bộ trưởng Won Hee-ryong đã tuyên bố xóa bỏ dự án bằng lời nói, sau đó Bộ Đất đai đã hủy bỏ việc công khai và tổ chức hội nghị giải trình dự thảo đánh giá tác động môi trường chiến lược theo kế hoạch. Tuy nhiên, họ vẫn ấn định chi phí thiết kế chi tiết là 12,304 tỷ Won cho công đoạn thiết kế chi tiết – vốn phải được thực hiện sau khi hoàn tất đánh giá tác động giao thông, môi trường và thỏa thuận tổng chi phí dự án với Bộ Kinh tế và Tài chính.
Sau đó, với mục đích giải quyết tranh cãi chính trị, Bộ Đất đai đã giao lại việc phân tích B/C (Tỷ lệ lợi ích/chi phí) cho đơn vị tư vấn nghiên cứu khả thi (Bài viết liên quan: [Độc quyền] 'Dừng' hay 'Tiếp tục' đều do Won Hee-ryong quyết? Bộ Đất đai giao lại nghiên cứu khả thi đường cao tốc Yangpyeong cho cùng một đơn vị). Lẽ ra việc này phải được thực hiện ngay trong nghiên cứu khả thi ban đầu, nhưng Bộ Đất đai đã kết thúc nghiên cứu khả thi mà không có phân tích B/C và đã thanh toán toàn bộ chi phí hoàn thành và chi phí xây dựng theo hợp đồng cho đơn vị tư vấn.
Dự án đường cao tốc thường tiến hành theo trình tự: Nghiên cứu khả thi sơ bộ → Nghiên cứu khả thi → Thẩm định phương thức đấu thầu công trình lớn → Thiết kế cơ sở → Thiết kế chi tiết. Trên thực tế, dự án này đã tiến tới giai đoạn thiết kế cơ sở mà chưa thực sự hoàn thành nghiên cứu khả thi.
Cần xem xét sự can thiệp của Bộ Kinh tế và Tài chính
Có ý kiến cho rằng không chỉ Bộ Đất đai mà cả Bộ Kinh tế và Tài chính cũng không nên nằm ngoài diện điều tra. Chi phí dự án phương án thay đổi của đường cao tốc Yangpyeong tăng khoảng 100 tỷ Won so với nghiên cứu khả thi sơ bộ, và có nghi vấn về sự can thiệp của Bộ Kinh tế và Tài chính trong quá trình này. Phản hồi về vấn đề này tại phiên họp toàn thể của Ủy ban Chiến lược và Tài chính Quốc hội vào tháng 8/2023, cựu Bộ trưởng Choo Kyung-ho cho biết: "Theo luật định và quy định, chỉ sau khi hoàn tất nghiên cứu khả thi sơ bộ và nghiên cứu khả thi tại các đơn vị liên quan, mới tiến hành thỏa thuận với Bộ Kinh tế và Tài chính về các điểm khác biệt giữa kết quả nghiên cứu khả thi sơ bộ và nghiên cứu khả thi, nên ở giai đoạn nghiên cứu khả thi đang diễn ra này không phải là tình huống để thỏa thuận với Bộ Kinh tế và Tài chính".
Tuy nhiên, trong công văn công tác của Tổng công ty Đường cao tốc Hàn Quốc mà Bizhankook thu thập được, ngày 3/1/2023 đã ghi rõ việc tiến hành thỏa thuận liên quan đến đường cao tốc Yangpyeong với Bộ Kinh tế và Tài chính (Bài viết liên quan: Bộ Kinh tế và Tài chính nói "không có thỏa thuận nào liên quan đến đường cao tốc Yangpyeong" nhưng tháng 1 lại có 'thảo luận công việc' với Tổng công ty Đường cao tốc?). Trong tài liệu 'Xem xét lộ trình thay thế cho nghiên cứu khả thi đường cao tốc Seoul-Yangpyeong' do Bộ Đất đai công bố, tình hình triển khai vào tháng 1/2023 cũng nêu rõ 'Thỏa thuận tổng chi phí dự án với Bộ Kinh tế và Tài chính'.
Các công chức quận Yangpyeong và công chức Bộ Đất đai tham gia vào dự án này cũng đã nằm trong tầm ngắm điều tra. Một số công chức Bộ Đất đai phụ trách dự án thời điểm đó đã được thăng chức lên công chức cấp cao hạng B vào năm ngoái.
Một chuyên gia trong ngành cho biết: "Các đơn vị tư vấn thực tế không còn cách nào khác ngoài việc tuân theo chỉ đạo của bên mời thầu. Chính vì vậy, trong ngành này, mọi người đều nhận định rằng cốt lõi của việc thay đổi dự án không nằm ở đơn vị tư vấn mà là ở các quan chức cấp cao".