[비즈한국] Đôi khi các doanh nghiệp đưa ra những quyết định khó giải thích nếu chỉ dựa trên tiền bạc. Việc tìm hiểu các luật lệ hoặc quy định ẩn chứa bên trong đó sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về nội tình. Chuyên mục ‘Luật kinh doanh hữu ích (Bí quyết hữu ích)’ sẽ giới thiệu những manh mối giúp bạn hiểu rõ dòng chảy của kinh doanh.
Một cửa hàng đóng cửa và một cửa hàng mới lại mở ra. Việc cả cửa hàng đóng cửa và cửa hàng mới mở đều là cửa hàng nhượng quyền (franchise) không phải là chuyện hiếm. Dù tên gọi (thương hiệu) khác nhau, họ đều chọn các cửa hàng nhượng quyền nhận quyền sử dụng thương hiệu và bí quyết kinh doanh từ trụ sở chính. Bởi lẽ, nếu không có lịch sử lâu đời, truyền thống, khái niệm độc đáo và chuyên môn sâu, thì việc mở cửa hàng nhượng quyền vẫn là lựa chọn an toàn hơn.
Tuy nhiên, thực tế không hề đơn giản. Vận mệnh của cửa hàng nhượng quyền có thể bị ảnh hưởng bởi thị hiếu người tiêu dùng hoặc thay đổi của thị trường; đôi khi trụ sở chính thiếu năng lực vận hành hoặc xảy ra mâu thuẫn với cửa hàng khiến việc kinh doanh gặp khó khăn. Nhìn một cách lạnh lùng, nếu việc mở cửa hàng chắc chắn sinh lời, thì thay vì tuyển thêm cửa hàng nhượng quyền, trụ sở chính sẽ tự mở cửa hàng trực tiếp. Việc tuyển thêm cửa hàng nhượng quyền ẩn chứa ý định phân tán hoặc chuyển giao rủi ro. Vì vậy, không ai có thể đảm bảo chắc chắn về sự thành bại của một cửa hàng nhượng quyền.
Do đó, trụ sở chính tìm cách tuyển nhiều cửa hàng nhượng quyền để phân tán rủi ro, kiếm lợi nhuận từ phí logistics và tận dụng hiệu ứng mạng lưới. Trong ngành thậm chí còn lưu truyền một tin đồn thuyết phục rằng: ‘Để chiêu mộ được nhiều cửa hàng nhất có thể, họ thường tính toán tổng chi phí cần thiết để mở một cửa hàng (phí nhượng quyền, nội thất, đào tạo, v.v. - không bao gồm tiền thuê mặt bằng) tương đương với số tiền trợ cấp thôi việc của một công chức thời đó’.
Trụ sở chính cũng gặp không ít khó khăn. Dưới hệ thống pháp luật hiện hành của Hàn Quốc, nếu chủ cửa hàng tiếp nhận toàn bộ bí quyết và bí mật kinh doanh của trụ sở rồi đơn phương chấm dứt giao dịch, trụ sở chính cũng không có nhiều cách để đối phó. Ở góc độ trụ sở, ngoài các khoản phí như logistics hay nội thất, họ không có nhiều phương thức để tạo ra lợi nhuận, và ngay cả những khoản đó cũng đang bị siết chặt bởi các quy định pháp luật gần đây.
Đặc biệt, với việc quy định quyền thành lập hiệp hội của chủ cửa hàng (như hiệp hội cửa hàng nhượng quyền) và nghĩa vụ không được né tránh đàm phán với các tổ chức này của trụ sở chính, nếu trụ sở thực thi chính sách kinh doanh mà không được hiệp hội đồng ý, nguy cơ nảy sinh tranh chấp pháp lý là rất cao.
Kết luận lại, kinh doanh nhượng quyền không phải là lĩnh vực dễ dàng cho cả trụ sở chính lẫn chủ cửa hàng. Vì nhân viên trụ sở và chủ cửa hàng thường xuyên phải đối mặt trực tiếp với nhau, nên nhiều tranh chấp phát sinh từ cảm xúc cá nhân hoặc hiểu lầm. Họ bới móc đối phương để tìm cớ tấn công, biến những mâu thuẫn nhỏ thành những cuộc tranh chấp không hồi kết.
Vậy làm thế nào để ngăn chặn những tranh chấp không cần thiết trong tình cảnh khó khăn này? Theo quan điểm của tôi, một luật sư, điều đầu tiên là hãy cùng chia sẻ danh mục kiểm tra (checklist) để sửa đổi từng việc nhỏ một. Nếu xem qua mẫu đơn khai báo do Ủy ban Thương mại Công bằng (KFTC) phát hành, bạn sẽ thấy nhiều nội dung đáng tham khảo.
Mẫu đơn khai báo của KFTC liệt kê các điểm vi phạm Luật nhượng quyền thương mại. Nếu trụ sở chính và chủ cửa hàng nắm rõ nội dung và chỉnh sửa những vấn đề tiềm ẩn, điều đó sẽ giúp ích trong việc ngăn chặn các hiểu lầm hoặc tranh cãi không đáng có. Các nội dung chính được trích dẫn như sau:
1. Trụ sở chính không được nhận trực tiếp phí nhượng quyền từ chủ cửa hàng mà phải gửi vào một tổ chức riêng biệt trong một khoảng thời gian nhất định (Điều 6-5, Ký gửi phí nhượng quyền).
2. Trước khi ký hợp đồng, trụ sở phải cung cấp tài liệu công khai thông tin và hiện trạng các cửa hàng nhượng quyền xung quanh; không được ký kết hợp đồng hoặc nhận tiền trước khi tài liệu này được cung cấp đủ 14 ngày (Điều 7, Nghĩa vụ cung cấp tài liệu công khai thông tin).
3. Trụ sở chính không được thổi phồng hoặc cung cấp thông tin sai lệch về lợi nhuận dự kiến mà chủ cửa hàng có thể đạt được (Điều 9, Cấm cung cấp thông tin sai sự thật hoặc phóng đại).
4. Nếu trụ sở không cung cấp thông tin đầy đủ, cung cấp thông tin sai lệch hoặc ngừng kinh doanh vô lý, chủ cửa hàng có quyền yêu cầu hoàn trả phí nhượng quyền (Điều 10, Hoàn trả phí nhượng quyền).
5. Trụ sở chính chỉ được ký hợp đồng hoặc nhận tiền sau 14 ngày kể từ ngày giao hợp đồng cho chủ cửa hàng (Điều 11, Các nội dung ghi trong hợp đồng nhượng quyền).
6. Trụ sở không được cản trở hoạt động kinh doanh, từ chối gia hạn hợp đồng hoặc chấm dứt hợp đồng một cách vô lý (Điều 12, Cấm hành vi giao dịch không công bằng).
7. Trụ sở không được ép buộc chủ cửa hàng cải tạo cửa hàng mà không có lý do khách quan, và khi cải tạo, trụ sở phải gánh vác một phần chi phí (Điều 12-2, Cấm ép buộc cải tạo cửa hàng bất hợp lý).
8. Trụ sở không được ép buộc giờ làm việc đối với chủ cửa hàng một cách bất hợp lý so với thông lệ giao dịch (Điều 12-3, Cấm ràng buộc giờ làm việc bất hợp lý).
9. Khi ký hợp đồng, trụ sở phải xác định khu vực kinh doanh của chủ cửa hàng và không được mở cửa hàng khác cùng thương hiệu trong khu vực đó nếu không có lý do đặc biệt (Điều 12-4, Cấm xâm phạm khu vực kinh doanh bất hợp lý).
10. Trụ sở không được gây bất lợi cho chủ cửa hàng vì lý do họ đăng ký giải quyết tranh chấp hoặc phối hợp điều tra với Ủy ban Thương mại Công bằng (Điều 12-5, Cấm các biện pháp trả đũa).
11. Nếu tiến hành quảng cáo hoặc khuyến mãi mà chủ cửa hàng phải chịu một phần hoặc toàn bộ chi phí, phải thảo luận hoặc được sự đồng ý của chủ cửa hàng trước, và phải thông báo chi tiết sử dụng chi phí sau đó (Điều 12-6, Thông báo chi tiết thực hiện quảng cáo, khuyến mãi).
12. Trụ sở không được gây bất lợi cho chủ cửa hàng chỉ vì họ thành lập các tổ chức như hiệp hội (Điều 14-2, Đàm phán thay đổi điều kiện giao dịch của hiệp hội cửa hàng nhượng quyền).
Dù là các quy định pháp luật có vẻ phức tạp nhưng nếu tóm lược lại thì nội dung rất đơn giản. Những vi phạm luật được liệt kê trong mẫu đơn của Ủy ban Thương mại Công bằng chính là cốt lõi của Luật nhượng quyền. Hy vọng việc nắm vững ít nhất những nội dung này sẽ giúp xóa bỏ sự nghi ngờ và hiểu lầm giữa trụ sở chính và các chủ cửa hàng.