[비즈한국] Ngày 15 vừa qua, cảnh sát và Bộ An toàn Thực phẩm và Dược phẩm đã tiến hành kiểm tra liên ngành đối với toàn bộ quy trình sản xuất thực phẩm tại nhà máy SPC Siheung. Động thái này nhằm xác minh việc phát hiện các chất có hại cho cơ thể người trong dầu bôi trơn thực phẩm gần cỗ máy nơi xảy ra tai nạn kẹt người của một nữ công nhân 50 tuổi vào tháng 5. Sáu nhân viên từ Sở Cảnh sát Siheung và Bộ An toàn Thực phẩm và Dược phẩm đã kiểm tra nhà máy trong hơn hai giờ, đồng thời kiểm tra toàn bộ các vi phạm Luật Vệ sinh Thực phẩm, bao gồm cả quản lý vệ sinh trong quá trình sản xuất bánh mì.
Mười ngày sau, vào ngày 25, Tổng thống Lee Jae-myung đã đích thân đến thăm nhà máy Siheung và trực tiếp đặt câu hỏi cho phía SPC đến ba mươi bốn lần. Những câu hỏi như: "Tại sao không làm việc theo ca 8 tiếng mà lại làm 12 tiếng 2 ca? Có phải là do bị kẹt nên tử vong hay không?" và nếu câu trả lời không thỏa đáng, ông cũng không ngần ngại gây áp lực: "Nếu không biết thì cứ nói là không biết, đừng có mà không biết gì cả".
SPC đưa ra các biện pháp quy mô lớn sau chuyến thăm của Tổng thống
Tổng thống Lee đã tập trung chất vấn ông Kim Bum-soo, Giám đốc điều hành SPC Samlip 004700, người báo cáo chính, về diễn biến vụ tai nạn tử vong xảy ra vào tháng 5 và các biện pháp ngăn chặn tái diễn. Đặc biệt, ông đã chỉ ra mô hình làm việc 3 nhóm 2 ca. Ông cho rằng "Công nhân hẳn là rất buồn ngủ vào ban đêm" và đối với việc các tai nạn tương tự liên tục xảy ra, ông nhấn mạnh: "Tình huống tương tự lặp đi lặp lại hai, ba lần. Tôi nghi ngờ liệu làm việc liên tục 12 tiếng từ 7 giờ tối đến 7 giờ sáng trong 4 ngày có khả thi hay không". Ông cũng khiển trách Chủ tịch Tập đoàn SPC Hur Young-in có mặt tại đó: "Có phải vì tổng tiền lương quá thấp nên khi bắt làm 8 tiếng thì không có ai làm, thành ra không thể thực hiện chế độ 3 ca 8 tiếng không?"
Tập đoàn SPC đã đưa ra các biện pháp ngay sau chuyến thăm của Tổng thống Lee. Hai ngày sau, vào ngày 27, SPC tuyên bố: "Chúng tôi có kế hoạch thay đổi hoàn toàn cơ cấu sản xuất như mở rộng nhân lực, điều chỉnh sản phẩm và sản lượng sản xuất, tái cơ cấu dây chuyền để xóa bỏ việc làm thêm giờ quá 8 tiếng", và "Chúng tôi dự định chuẩn bị phương án thực hiện cho từng công ty và áp dụng toàn diện từ ngày 1 tháng 10". Để thực hiện điều này, họ công bố sẽ đầu tư 62,4 tỷ won vào thiết bị an toàn và tự động hóa, cùng hơn 200 tỷ won để xây dựng nhà máy mới. Ngoài ra, tập đoàn có kế hoạch loại bỏ tối đa việc sản xuất ban đêm trừ những mặt hàng thiết yếu và giảm thời gian vận hành nhà máy. Họ cũng tuyên bố sẽ giảm dần thời gian làm việc ban ngày để ngăn chặn tình trạng mệt mỏi tích tụ, giảm khả năng tập trung và rủi ro tai nạn do làm việc quá sức.
Liệu cuộc điều tra vốn đang trì trệ có thay đổi?
Việc một Tổng thống đích thân ghé thăm từng doanh nghiệp xảy ra tai nạn lao động để xử lý vấn đề là điều vô cùng hiếm gặp. Vì vậy, dư luận đổ dồn sự quan tâm vào việc các cơ quan chức năng sẽ xử lý vụ việc của Tập đoàn SPC như thế nào. Thông thường, nếu Tổng thống ra mặt đề cập đến vấn đề của một doanh nghiệp cụ thể, các cơ quan chức năng như cảnh sát, viện kiểm sát và Ủy ban Thương mại Công bằng sẽ vào cuộc kiểm tra toàn diện các vấn đề của doanh nghiệp đó.
Đặc biệt, tại các nhà máy của Tập đoàn SPC, các vụ tai nạn kẹt người tương tự đã liên tục xảy ra trong 3 năm qua. Vào giữa tháng 5, tại nhà máy Siheung, một nữ công nhân 50 tuổi đã bị kẹt phần thân trên vào máy và tử vong khi đang chui vào băng chuyền để rắc dầu bôi trơn nhằm làm nguội bánh mì nóng. Vào tháng 10 năm 2022, tại nhà máy bánh mì SPL Pyeongtaek thuộc tập đoàn SPC, một nữ công nhân 20 tuổi đã tử vong khi tạp dề bị cuốn vào máy trộn sốt trong lúc làm việc. Tháng 8 năm 2023, một nữ công nhân 50 tuổi cũng tử vong do bị kẹt vào máy tại nhà máy bánh mì SPC Shany Seongnam. Từ năm 2022 đến 2025, có tới 6 người tử vong do tai nạn lao động tại các nhà máy thuộc SPC, và trong 5 năm qua, số đơn đăng ký tai nạn lao động tại các công ty con chủ chốt của SPC cũng được cho là đã lên tới khoảng 1.000 trường hợp.
Các tổ chức dân sự đã đệ đơn tố cáo hình sự đối với Chủ tịch Tập đoàn SPC Hur Young-in. Ủy ban Đối sách Dân sinh đã tố cáo Chủ tịch Hur lên Sở Cảnh sát Seoul vào tháng 5 vừa qua với cáo buộc vi phạm Luật trừng phạt tai nạn nghiêm trọng. Tuy nhiên, trong vụ tai nạn năm 2022, chỉ có cựu CEO SPL Kang Dong-seok bị kết án 1 năm tù giam và 2 năm tù treo ở phiên sơ thẩm, còn lại không có ai từ phía tập đoàn, kể cả Chủ tịch Hur, phải chịu trách nhiệm pháp lý. Đối với vụ tai nạn xảy ra vào tháng 8 năm 2023, Văn phòng Lao động Seongnam thuộc Bộ Việc làm và Lao động vẫn đang trong quá trình điều tra tội vi phạm Luật trừng phạt tai nạn nghiêm trọng trong 1 năm 11 tháng qua.
Phản ứng của Văn phòng Tổng thống?
Một ngày sau khi các biện pháp cải cách của SPC được đưa ra, vào ngày 28, Văn phòng Tổng thống đã đưa ra đánh giá tích cực rằng "Tập đoàn SPC đã phản hồi bằng sự thay đổi". Người phát ngôn của Văn phòng Tổng thống Kang Yu-jeong tuyên bố: "Chỉ hai ngày sau khi Tổng thống chất vấn liệu có khả thi không khi làm việc 12 tiếng từ 7 giờ tối đến 7 giờ sáng 4 ngày mỗi tuần, đồng thời truyền tải mong muốn và yêu cầu về một xã hội coi trọng mạng sống và chấp nhận trả chi phí cho sự an toàn, thì phía SPC đã phản hồi bằng sự thay đổi". Người phát ngôn Kang cũng nói thêm: "Động thái của Tổng thống là nhằm truyền đi thông điệp chú trọng đến sinh mạng và sự an toàn, chứ không phải là xác định lằn ranh rồi cứ vượt qua là xử phạt theo kiểu định sẵn".
Về vấn đề này, giới luật pháp cho rằng sẽ không có chuyện các cơ quan chức năng tiến hành điều tra quy mô lớn, khởi tố và truy tố Tập đoàn SPC như vụ việc Korean Air bắt nguồn từ "sự cố hạt dẻ" trước đây. Đây là quan điểm cho rằng thay vì một cuộc điều tra rầm rộ, mỗi cơ quan chức năng sẽ chỉ xử lý các phần vi phạm theo đúng nguyên tắc.
Một luật sư đối tác tại một công ty luật lớn cho biết: "Sau khi chính phủ Lee Jae-myung nhậm chức, mọi công ty luật lớn đều đang theo dõi sát sao việc các cơ quan chức năng sẽ thực hiện biện pháp đến đâu đối với những doanh nghiệp được Văn phòng Tổng thống đích thân chỉ tên". Luật sư này cũng tiết lộ: "Chúng tôi phải tư vấn cho các doanh nghiệp về mức độ xây dựng chiến lược để quản lý rủi ro. Đặc biệt trong bối cảnh các doanh nghiệp đang rất lo ngại về vấn đề tai nạn lao động khi chính phủ cấp tiến lên nắm quyền, nên theo nghĩa đó, SPC có lẽ sẽ trở thành một ví dụ tham khảo quan trọng".