[비즈한국] Trước việc Tổng thống Lee Jae-myung liên tục chỉ trích về các vụ tai nạn lao động, sự quan tâm dành cho Luật Trừng phạt Tai nạn Nghiêm trọng (được thực thi từ năm 2022) đang ngày càng tăng cao. Thậm chí, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Jung Sung-ho gần đây cũng đã chỉ ra tại cuộc họp nội các rằng do chưa có tiêu chuẩn định khung hình phạt cho Luật Trừng phạt Tai nạn Nghiêm trọng, nên tình trạng hưởng án treo đang diễn ra tràn lan. Tuy nhiên, Ủy ban Định khung hình phạt thuộc Tòa án Tối cao, cơ quan có thẩm quyền thiết lập các tiêu chuẩn này, được cho là đã thảo luận về việc xây dựng mới tiêu chuẩn định khung cho luật này tại phiên họp toàn thể cuối tháng 6 vừa qua nhưng đã không chọn đây là tội danh mục tiêu cuối cùng.
“Số lượng án lệ còn quá ít” nên chưa đưa vào diện định khung
Luật Trừng phạt Tai nạn Nghiêm trọng được thực thi vào năm 2022 là đạo luật quy định mức phạt tù từ 1 năm trở lên hoặc phạt tiền tối đa 1 tỷ won khi xảy ra tai nạn nghiêm trọng do người chịu trách nhiệm quản lý không tuân thủ đúng các nghĩa vụ an toàn. Hiện tại, luật này áp dụng cho các cơ sở kinh doanh sử dụng từ 5 lao động trở lên.
Tuy nhiên, trong giới luật pháp đã hình thành một dự đoán nhất định rằng: “Án treo là mặc định, nếu quy mô thiệt hại lớn thì phiên sơ thẩm có thể tuyên án tù từ 1-3 năm, nhưng đến phiên phúc thẩm thường sẽ chuyển thành án treo”. Do chưa có tiêu chuẩn định khung hình phạt cụ thể, giới lao động đã không ít lần chỉ trích rằng “tòa án đang đứng về phía doanh nghiệp và đưa ra những hình phạt nhẹ tay”.
Đây chính là lý do sự chú ý đang đổ dồn về Ủy ban Định khung hình phạt của Tòa án Tối cao. Tiêu chuẩn định khung hình phạt là loại quy chuẩn do Tòa án Tối cao thiết lập về phạm vi mức án cần tuân thủ theo từng loại tội danh, được các thẩm phán cấp sơ sở phản ánh khi đưa ra phán quyết. Dù không bắt buộc phải tuân theo tuyệt đối, nhưng nếu đưa ra quyết định nằm ngoài tiêu chuẩn này, thẩm phán phải nêu rõ lý do trong bản án. Vì không thể phớt lờ các tiêu chuẩn này nếu không có lý do hợp lý, nên phần lớn các vụ án đều được xét xử trong phạm vi đó. Hầu hết các thẩm phán sau khi kiểm tra tiêu chuẩn định khung sẽ tra cứu các vụ án tương tự, so sánh kết quả tuyên án của các vụ việc khác với vụ đang thụ lý để cân nhắc mức độ nặng nhẹ trước khi quyết định hình phạt.
Chính vì vậy, Ủy ban Định khung hình phạt, một ủy ban độc lập trực thuộc Tòa án Tối cao, đã thảo luận về việc xây dựng mới hoặc sửa đổi tiêu chuẩn định khung hình phạt cho tội danh phạt tù theo Luật Trừng phạt Tai nạn Nghiêm trọng và tội vi phạm Luật Tiêu chuẩn Lao động (như nợ lương) tại phiên họp toàn thể cuối tháng 6. Tuy nhiên, họ đã không chọn đây là tội danh mục tiêu cuối cùng.
Có ý kiến cho rằng lý do lớn nhất nằm ở việc số lượng vụ án xảy ra trong 3 năm qua còn quá ít. Một luật sư từng làm việc tại Ủy ban Định khung hình phạt của Tòa án Tối cao giải thích: “Việc giới chính trị dành nhiều quan tâm cho các vụ án Luật Trừng phạt Tai nạn Nghiêm trọng là đúng, nhưng vì số lượng án lệ còn quá ít, nếu chỉ dựa vào những án lệ hiện có để thiết lập tiêu chuẩn thì sẽ không thể phản ánh hết các trường hợp đa dạng sẽ phát sinh trong tương lai”.
Trên thực tế, Ủy ban Định khung hình phạt cũng đã thông báo với giới truyền thông rằng: “Chúng tôi đã cân nhắc việc Tòa án Hiến pháp đang xem xét tính vi hiến của một số điều khoản theo đơn kiện hiến pháp và yêu cầu thẩm định luật vi hiến của tòa án, cũng như việc các trường hợp án lệ về loại tội danh này chưa được tích lũy nhiều so với các nhóm tội phạm khác”.
Khả năng xây dựng mới tiêu chuẩn định khung trong năm nay
Tuy nhiên, xu hướng mở rộng trách nhiệm doanh nghiệp đối với tai nạn lao động dưới thời chính quyền Lee Jae-myung dự kiến sẽ gây ảnh hưởng không nhỏ đến Ủy ban Định khung hình phạt.
Liên quan đến các vụ tai nạn lao động liên tiếp gần đây, Tổng thống Lee Jae-myung đã đề cập đến Luật Trừng phạt Tai nạn Nghiêm trọng và chỉ trích rằng: “Hầu hết chỉ kết thúc bằng án treo. Có sự sai lệch giữa chủ thể thu được lợi ích từ việc không thực hiện các biện pháp an toàn và chủ thể thực sự chịu sự trừng phạt”. Bộ trưởng Bộ Tư pháp Jung Sung-ho, người đứng đầu cơ quan chịu trách nhiệm chính về Luật Trừng phạt Tai nạn Nghiêm trọng, cũng phát biểu tại cuộc họp nội các: “Vì tòa án thiếu tiêu chuẩn định khung, chúng tôi đang yêu cầu Ủy ban Định khung hình phạt của tòa án thiết lập các tiêu chuẩn này một cách mạnh mẽ”.
Do đó, dự đoán khả năng tiêu chuẩn định khung hình phạt cho Luật Trừng phạt Tai nạn Nghiêm trọng sẽ được xây dựng mới ngay trong năm nay. Một luật sư chuyên phụ trách các vụ việc liên quan đến lao động tại một công ty luật lớn cho biết: “Đối với Luật Trừng phạt Tai nạn Nghiêm trọng, vì số lượng án lệ quá ít và lỗi của phía doanh nghiệp rất khác nhau nên việc chứng minh để khởi tố rất mất thời gian, nhiều vụ việc không lộ diện trên truyền thông cũng thường không được khởi tố. Tuy nhiên, vì chính quyền Lee Jae-myung đang gửi đi thông điệp cảnh báo mạnh mẽ về tai nạn lao động, tòa án có lẽ cũng sẽ phản hồi lại bằng cách thiết lập các tiêu chuẩn định khung theo hướng ‘tăng cường án tù giam’”.
Trước đó, một luật sư có kinh nghiệm làm việc tại Ủy ban Định khung hình phạt cũng dự đoán: “Nếu ít án lệ, cứ lấy ít, tạm thời đặt ra tiêu chuẩn định khung rộng hơn rồi điều chỉnh dần khi án lệ tích lũy thêm. Cuối cùng, vì mức án tù từ 1 năm trở lên là kim chỉ nam do luật định, nên trừ khi là các tập đoàn lớn, khả năng cao là dù số vụ bị tuyên án tù giam ở phiên sơ thẩm có tăng lên đôi chút, thì kết quả ở phiên phúc thẩm vẫn sẽ dừng lại ở mức được hưởng án treo”.