[비즈한국] Nhóm nhạc Stray Kids đã xuất sắc giành vị trí quán quân lần thứ 7 liên tiếp trên bảng xếp hạng album chính của Billboard là ‘Billboard 200’ với album mới mang tên ‘KARMA’. Thành tích này càng trở nên ý nghĩa hơn khi đây là kỷ lục đầu tiên trong lịch sử Billboard kể từ khi họ đạt 6 lần liên tiếp.
Stray Kids là nhóm nhạc vừa mang đậm 'chất K-pop' lại vừa vượt ra khỏi những giới hạn đó. Việc họ thể hiện được những màn vũ đạo đồng đều mạnh mẽ đặc trưng của K-pop đồng thời đạt đến đỉnh cao của sự hòa quyện hoàn hảo chính là nhờ họ đã vượt qua khuôn mẫu của một nhóm nhạc thần tượng được định hình sẵn. Stray Kids nổi tiếng với khả năng tự sáng tác, viết lời và sản xuất cho các thể loại nhạc đa dạng, có thể nói họ vừa là thần tượng kiểu nghệ sĩ (artist-type), vừa là thần tượng kiểu được hoạch định (produced-type). Chính vì vậy, lời bài hát của họ rất độc đáo, và càng nghiền ngẫm, người nghe càng cảm nhận được sự giải trí, ý nghĩa, và xa hơn nữa là giá trị văn hóa. Cách chơi chữ trong lời bài hát có thể trở thành nền tảng quan trọng tạo nên những người hâm mộ trung thành.
Cách chơi chữ mà họ sử dụng có nhiều kiểu. Đầu tiên là kiểu nghĩa kép. ‘3RACHA’ là tên unit gồm Bang Chan, Changbin và Han, đồng thời cũng là tên một bài hát cùng tên. Trong lời bài hát “Chúng ta sẽ dẫn dắt mọi lời nói mà ta thốt ra (우리가 하는 말 다 이끌어 마차)”, từ ‘말’ (mal) có thể hiểu theo hai nghĩa: ‘lời nói’ (ngôn ngữ) và ‘con ngựa’ (động vật). Ý nói những lời chúng ta trao đổi có thể trở thành con ngựa dẫn dắt chúng ta đi. Trong ‘Charmer’ có đoạn “Bám chặt lấy như gã celeb sinh năm 99, ngay cả chim bồ câu trên phố cũng gù gù follow me”. Câu này ẩn chứa ý nghĩa rằng chim bồ câu gù gù (구구 - gu-gu) cũng bị thu hút bởi chính họ – những người sinh năm 99 (구구년생 - gu-gu-nyeon-saeng).
Trong ‘Winter Falls’, lời bài hát “Tuyết rơi, chúng ta cũng rơi (떨어진다 눈이, 떨어진다 우린)” chứa đựng hai tầng nghĩa: sự rơi xuống (theo nghĩa đen của tuyết) và sự rạn nứt trong mối quan hệ. Câu “Không biết là nhớ khoảnh khắc đó (그때), hay là nhớ người đó (그대) nữa” lại là cách biểu đạt thú vị dựa trên phát âm tương đồng giữa ‘lúc đó’ và ‘người đó’. Trong ‘ROCK’, có đoạn “Sao không thử quay lại lúc trước khi thôi nôi, lúc chưa biết gì, hay là mơ giấc mơ làm đá (돌) nhỉ”, từ ‘돌’ (dol) được dùng với hai nghĩa: ‘thôi nôi’ (tiệc mừng 1 tuổi) và ‘hòn đá’. Trong ‘Silent Cry’, lời bài hát “Cơn giận sôi trào đựng trong bình đun, kéo tôi vào nơi bị giam cầm bởi cơn giận đó, mong rằng cơn giận ấy sẽ là đóa hoa, đừng là biển lửa mà là vườn hoa” đã tương phản cảm xúc giận dữ với đóa hoa. Việc sử dụng phép đối giữa các danh từ trái ngược đã gửi gắm mong muốn chuyển hóa cơn giận. Trong ‘ALL IN (Korean Ver.)’, câu “Phải ở lại đến cùng, chạy đi, đa phần đều chạy đi” chứa đựng hai ý nghĩa: được mọi người chú ý và việc chạy trốn thật nhanh.
Trong ‘God's Menu’, họ không dùng “新(Tân - mới)” mà dùng “神(Thần - quỷ thần)”, qua đó bao hàm 3 ý nghĩa: menu mới, menu của thần, và menu cay (chữ Hán ‘Tân’ - 辛 cũng có nghĩa là cay). Nó bao gồm cả bản sắc âm nhạc ‘K-pop vị Ma-la’ của họ. Câu “Đây là canh, canh, canh, canh của chúng tôi (탕 탕 탕탕)” chứa đựng cả từ ‘canh’ (món ăn Hàn Quốc) và âm thanh tiếng súng ‘đùng’ (탕). Vào thời điểm hét lên “DU DU DU”, tiếng súng vang lên. Trong ‘TA’, câu “Leo lên, lên lên, leo lên, leo lên, leo lên, leo lên, leo đi, đi” nghe có vẻ chỉ là lặp lại từ “leo lên”, nhưng thực chất là cách chơi chữ song quan giữa ‘leo lên’ (ride) và ‘bốc cháy’ (burn). Trong câu “Không thể nào có chuyện làm loạn, không thể nào làm ầm ĩ”, các từ ‘난리’ (loạn), ‘날 리’ (không có chuyện), ‘할 리’ (không có lý do) có phát âm tương tự nhưng nghĩa hoàn toàn khác nhau.
Tiếp theo là cách chơi chữ đơn thuần dựa trên âm thanh. Trong ‘Hellevator’, câu “Đi dọc hành lang (복도) xa dần, trên con đường lạ lẫm, thật là không có phúc (복) nào” đã sử dụng nối tiếp hai từ ‘hành lang’ và ‘phúc’ để kết nối tình huống và không gian. Trong ‘Give Me Your TMI’, câu “Ding dong dang, không thì ttaeng, ding dong dang không thì ttaeng ttaeng ttaeng, đầu thì tting, xung quanh xoay vòng ping, xoay quanh bang bang bang” không mang ý nghĩa hay ngữ cảnh cụ thể nào, chỉ là những từ tượng thanh có phát âm tương tự nhau tạo nên sự vui nhộn. Trong bài ‘특 (S-Class)’, từ ‘특’ được sử dụng xuyên suốt. Lời bài hát như “Dẫm bước hip-hop thật mạnh mẽ, sở trường là sự đặc biệt (특출), ra vào như nhà mình, studio đặc biệt (특집) không hề ghen tị, phòng đặc biệt (특실) đông đúc, đặc điểm (특징) độc nhất vô nhị” sử dụng các từ có phát âm gần giống ‘특’ và ‘득’ để bộc lộ suy nghĩ của họ. Trong ‘Muddy Water’, câu “Nước đọng (고인물) hãy đi đi, goin' water” tận dụng phát âm tương đồng giữa ‘고인’ (đọng) và ‘goin’ (đang đi), kết hợp với từ ‘water’ tạo nên lối chơi chữ độc đáo giữa tiếng Hàn và tiếng Anh.
Trong ‘Spider’, từ “거미줄” (tơ nhện) và “Got me got me got me” xuất hiện, kết nối phát âm của ‘거미’ (nhện) và ‘Got me’ (갓미). Trong ‘GO生’, câu “I know, you know, we know, Lee Know” có sự xuất hiện của thành viên Lee Know, tạo nên sự thú vị. Trong câu “Thật ra lòng thì gấp gáp, nhưng nếu không phải việc cấp bách (다급한) thì thật ra biết thừa là lười biếng, cứ từ từ đi thôi”, họ đã kết nối ‘dù gấp gáp’ (다 급해도) và ‘cấp bách’ (다급하다).
Cũng có những trường hợp mở rộng ý nghĩa sang hướng khác. Trong ‘Grrr’, từ ‘Grrr’ là tiếng gầm gừ của mãnh thú, nhưng cũng là từ lóng. Đó là sự phản kháng đối với hành vi của những người lớn thường can thiệp vào chuyện của họ bằng những lời vô ích. Trong ‘Mixtape: Gone Days’, ‘Gone Days’ được dùng để chỉ ‘Kkondae’ (người già bảo thủ). Khi hát, họ cũng phát âm thẳng thành ‘Kkondae’. Trong ‘Grow Up’ (tên tiếng Hàn: 잘 하고 있어 - Bạn đang làm tốt lắm), vì phát âm của nó gần giống với “자라고 있어” (Bạn đang lớn lên), nên họ lấy tên tiếng Anh là ‘Grow Up’. Có thể nói đây là biểu đạt đáp ứng được câu chuyện về sự trưởng thành vốn rất quan trọng trong K-pop. Trong ‘Mirror’, câu “Bản thân phản chiếu trong gương (mirror) là mê cung (미로)” sử dụng hai từ có phát âm tương tự để nói về sự hỗn loạn và tâm trạng phức tạp. Trong ‘Get Cool’, tên bài hát có nghĩa là ‘개꿀’ (cực kỳ tốt/đỉnh). Khi hát, họ cũng phát âm là ‘개꿀’. Điều quan trọng là họ đã thể hiện niềm hạnh phúc từ những điều nhỏ nhặt trong cuộc sống. “So so nhưng là một ngày vận may” kết hợp “So-so” (tàm tạm) với “소소한” (nhỏ nhặt).
Cách chơi chữ qua từ ghép cũng rất đáng chú ý. Tên bài hát ‘Hellevator’ là sự kết hợp giữa ‘Hell’ (địa ngục) và ‘Elevator’ (thang máy). Họ ví quá trình ra mắt như thang máy xuống địa ngục. Việc thẳng thắn thừa nhận việc lên sân khấu ra mắt là địa ngục – hay nói cách khác là một sân khấu vô cùng khắc nghiệt – đã tạo nên sự gần gũi. Tên bài hát ‘Christmas EveL’ là sự kết hợp giữa ‘Christmas Eve’ và ‘Evil’, khiến nhiều người liên tưởng đến bộ phim ‘The Nightmare Before Christmas’ của Tim Burton. Trong ‘GO生’, câu “Không muốn đi nhanh, chỉ muốn chơi thôi, chơi như Nolbu, không muốn đi nhanh, chỉ muốn chơi thôi, sẽ trở thành Heungbu-ja (người giàu năng lượng/người họ Heung)” khiến người nghe tự nhiên liên tưởng đến ‘Heungbu’ nhờ có ‘Nolbu’. Trong ‘SSICK’, câu tiếng Anh “I’m so sick, Me so sick” sử dụng đa nghĩa từ ‘Me so’ (Tôi rất), từ lóng ‘Sick’ (đỉnh/chất), và từ ‘씩’ (cười mỉm) trong tiếng Hàn.
Ngoài ra còn có cách chơi chữ lấy từ lời ca nhạc truyền thống. Điều này cho thấy bản sắc của Stray Kids khi họ nỗ lực đưa tiếng Hàn vào tiếng Anh một cách thú vị mà vẫn không đánh mất đi nét truyền thống. Trong ‘Easy’, lời bài hát “Cõng nhau mà chơi, ăn rồi chơi, cõng nhau chơi, lén mẹ cõng nhau chơi, ai cũng ngạc nhiên” được lấy từ lời ca trong ‘Sarang-ga’ (Khúc ca tình yêu) thuộc tác phẩm Pansori Xuân Hương Ca: “Hãy đến đây, cõng em mà chơi”. Nhìn cảnh Felix cưỡi kiệu tay trong vũ đạo, ta có thể thấy nguồn gốc từ Xuân Hương Ca.
Có cả sự đùa cợt đối với antifan bằng cách sử dụng kỹ thuật kể chuyện. Ví dụ trong ‘Thunderous (소리꾼)’, câu “Tiều phu hãy về đi, nơi này không có gì để chê (나무랄 데) đâu” là một cách chơi chữ: tiều phu (나무꾼) – những người hay soi mói âm nhạc của họ – hãy quay về đi vì ở đây không có gì để chê (나무랄 데) cả. Thực chất, đây là lời cảnh báo đối với antifan.
Lời bài hát cũng kết hợp với các bài đồng dao truyền miệng và những trò chơi thời thơ ấu. Trong ‘Ttaeng’, câu “Đông cứng (얼음) ttaeng, đông cứng ttaeng, ăn sáng rồi ttaeng, ăn trưa rồi ttaeng, ăn tối rồi ttaeng” đã kết hợp trò chơi ‘Eoreum-ttaeng’ (Đông cứng - gỡ) của trẻ em với lời bài đồng dao. Hay trong ‘Mixtape #5’, câu “Dù ngoài chăn có lạnh cũng không sao, dẫu có lạnh như thóc (보리쌀 - trò chơi dân gian), hãy giữ nhiệt độ phòng cho giấc ngủ nhé” đã ứng dụng trò chơi ‘Borissal’ mà trẻ em thường chơi ngày xưa.
Không chỉ lời bài hát, giờ đây ngay cả tên album cũng được tạo nên từ cách chơi chữ. ‘GO生’ (Gosaeng) vừa có nghĩa là ‘khổ cực’, vừa có nghĩa là ‘Go Live’ – “Hãy sống cho cuộc đời” hoặc “Sống động lên”. Nhiều ý kiến cho rằng từ lúc này, họ bắt đầu đắm chìm vào cách chơi chữ ngay cả trong tên album. ‘合(HOP)’ là một cách chơi chữ: kết hợp giữa ‘hop’ trong hip-hop và chữ ‘Hợp’ (合) trong tiếng Hán, đồng thời cũng có nghĩa là ‘nhảy vọt’ (hop). Tức là cả ba ý nghĩa đều được gói gọn trong tên album. ‘MAXIDENT’ kết hợp giữa ‘Maximum’ (tối đa), ‘Accident’ (tai nạn) và ‘Incident’ (sự cố) để chỉ những sự kiện lớn bất ngờ ập đến. Tên album ‘ATE’ có phát âm giống số 8 (Eight), và trong tiếng lóng tiếng Anh, ‘ate’ còn có nghĩa là khen ngợi “Đỉnh quá, làm tốt lắm”. Trong ‘樂-STAR’, ta có thể liên tưởng đến ‘Rockstar’ vì có cùng phát âm với chữ ‘Lạc’ (즐길 락 - vui vẻ). ‘ODDINARY’ kết hợp ‘Odd’ (kỳ lạ) và ‘Ordinary’ (bình thường) – hai từ trái ngược, nên được coi là một phép nghịch hợp.
Những cách chơi chữ này có thể không dễ cảm nhận ngay lập tức. Nhưng nếu nghe đi nghe lại bài hát, người nghe sẽ nhận ra ý nghĩa và bị cuốn hút, từ đó trở thành fan cứng. Đó là một trong những lý do khiến Stray Kids đạt được thành tích cao nhất trên các bảng xếp hạng album toàn cầu. Đặc biệt, vì họ vận dụng rất tốt tiếng Hàn để tạo ra các cách chơi chữ, nên họ cũng đóng góp một phần vào việc lan tỏa tiếng Hàn. Stray Kids đang cho thấy phương thức hiệu quả để đưa tiếng Hàn đến với thế giới.
Tác giả Kim Heon-sik từ những năm 20 tuổi đã luôn mang trong mình kỳ vọng rằng có một con đường để làm cho thế giới tốt đẹp hơn thông qua văn hóa, và đặc biệt đã dạo bước hoặc dấn thân vào khu rừng của các hiện tượng văn hóa đại chúng. Trong thế kỷ 21, nơi trí tuệ nhân tạo và máy tính lượng tử đang lên ngôi, ông vẫn tiếp tục bước đi trên con đường đó với cùng một niềm tin.