[비즈한국] Dự thảo sửa đổi luật thuế năm 2025 của chính phủ đã được chuyển lên Quốc hội. Đây là dự thảo cải cách thuế đầu tiên được công bố bởi chính phủ Lee Jae-myung, tập trung vào 3 mục tiêu chính: hỗ trợ trở thành cường quốc kinh tế, chính sách thuế bao trùm để ổn định đời sống nhân dân, và mở rộng cơ sở thu ngân sách cùng hợp lý hóa hệ thống thuế. Chính phủ dự kiến sẽ thu thêm hơn 8 nghìn tỷ won tiền thuế so với năm trước thông qua đợt cải cách này. Dự thảo bao gồm nội dung tăng gấp đôi thuế suất thuế giáo dục đối với các công ty tài chính và bảo hiểm có doanh thu vượt quá 1 nghìn tỷ won, dẫn đến sự phản đối mạnh mẽ từ ngành này. Nhiều lo ngại cũng được đặt ra rằng các tổ chức tài chính có thể chuyển gánh nặng thuế lên vai người tiêu dùng.
Ngày 3, dự thảo cải cách thuế đầu tiên của chính phủ Lee Jae-myung đã được trình lên kỳ họp Quốc hội thường kỳ. Chính phủ đã công bố “Dự thảo cải cách thuế năm 2025” vào ngày 31 tháng 7 và thông qua tại cuộc họp nội các ngày 26 tháng 8. Đợt cải cách này bao gồm 13 đạo luật liên quan (Luật cơ bản về thuế quốc gia, Luật thu thuế quốc gia, Luật hạn chế đặc quyền thuế, Luật thuế thu nhập, Luật thuế doanh nghiệp, Luật thuế giáo dục, Luật thuế quan, v.v.). Sau khi được Quốc hội thảo luận và thông qua, dự thảo sẽ được trình lên Hội đồng Chính phủ và công bố chính thức.
Chính phủ Lee Jae-myung kỳ vọng sẽ thu thêm 8,1672 nghìn tỷ won tiền thuế thông qua việc sửa đổi luật thuế. Các lĩnh vực đóng góp nhiều nhất vào hiệu quả thu ngân sách là thuế doanh nghiệp (4,5815 nghìn tỷ won) và thuế giao dịch chứng khoán (2,3345 nghìn tỷ won). Đối với thuế doanh nghiệp, mức thuế đã được điều chỉnh về mức trước năm 2022, còn thuế suất giao dịch chứng khoán trở về mức năm 2023.
Điểm đáng chú ý trong dự thảo lần này là việc tăng thuế suất thuế giáo dục đối với các công ty tài chính và bảo hiểm. Cho đến nay, mức thuế là 0,5% bất kể doanh thu, nhưng trong dự thảo sửa đổi, mức 1% sẽ được áp dụng cho phần doanh thu vượt quá 1 nghìn tỷ won. "Doanh thu" ở đây là khái niệm bao gồm cả doanh thu bán hàng và các khoản thu ngoài kinh doanh như cổ tức. Thuế suất tăng sẽ được áp dụng từ kỳ tính thuế sau ngày 1 tháng 1 năm 2026.
Thuế giáo dục vốn được tạo ra tạm thời vào năm 1981 nhằm huy động ngân sách giáo dục, với mục tiêu bình thường hóa giáo dục và xóa bỏ tình trạng dạy thêm tràn lan, sau đó được chuyển thành thuế vĩnh viễn vào năm 1991. Đối với ngành tài chính và bảo hiểm, chính phủ đã miễn thuế giá trị gia tăng và thay thế thuế kinh doanh tổ chức tài chính (vốn là 1% doanh thu) bằng thuế giáo dục (chỉ 0,5% doanh thu). Từ tháng 1 năm 2024, các nhà cung cấp dịch vụ tài chính liên kết trực tuyến (P2P) cũng đã được đưa vào diện đối tượng nộp thuế theo Luật thuế giáo dục.
Theo Cơ quan Thuế Quốc gia, trong 5 năm qua, tổng số thuế giáo dục thu được từ các công ty tài chính và bảo hiểm lên tới hơn 1 nghìn tỷ won. Năm 2023, con số này đạt 1,7504 nghìn tỷ won. Sau khi cải cách thuế, con số này dự kiến sẽ vượt xa 2 nghìn tỷ won. Mặc dù tỷ trọng của thuế giáo dục trong tổng ngân sách nhà nước không lớn, nhưng các tổ chức tài chính và bảo hiểm đóng góp tới hơn 20% tổng số thuế giáo dục.
Tuy nhiên, việc tăng thuế suất sau 45 năm đang gây ra nhiều tranh cãi. Các công ty tài chính phải nộp thuế gấp đôi đối với phần lợi nhuận vượt 1 nghìn tỷ won đã phản đối, gọi đây là "quả bom thuế". Được biết, trong quá trình tiếp nhận ý kiến trước khi luật được ban hành, các công ty tài chính đã phản đối với lý do gây gia tăng gánh nặng cho người tiêu dùng và làm xấu đi khả năng sinh lời. Một quan chức trong ngành cho biết: "Thay vì hạ thấp mức thuế suất, chúng tôi đã kiến nghị về đối tượng chịu thuế hoặc các hạng mục khấu trừ".
Trước những luồng ý kiến trái chiều, Bộ Chiến lược và Tài chính giải thích mục đích sửa đổi thuế giáo dục: "Kể từ khi áp dụng thuế giáo dục năm 1981, hệ thống thuế vẫn chưa có biến động. Chúng tôi tăng thuế suất dựa trên tốc độ tăng trưởng của ngành tài chính và bảo hiểm. Để đảm bảo khả năng chi trả, chúng tôi giới hạn đối tượng áp dụng là các công ty tài chính và bảo hiểm siêu lớn có doanh thu vượt 1 nghìn tỷ won". Theo Bộ, tổng giá trị gia tăng trong nước của ngành tài chính và bảo hiểm đã tăng mạnh từ 1,8 nghìn tỷ won năm 1981 lên 138,5 nghìn tỷ won vào năm 2023. Sau khi sửa đổi luật, có khoảng 60 công ty tài chính và bảo hiểm siêu lớn sẽ chịu mức thuế suất tăng này.
Trên hết, lo ngại rằng gánh nặng thuế sẽ đổ dồn lên người tiêu dùng vẫn không ngừng gia tăng. Có khả năng các công ty tài chính sẽ tăng lãi suất vay để chuyển gánh nặng thuế lên vai khách hàng. Khi tính toán lãi suất vay, các ngân hàng thường cộng lãi suất cơ bản và lãi suất cộng thêm, trong đó thuế giáo dục vốn đã được bao gồm trong mục chi phí pháp lý của lãi suất cộng thêm. Thực tế, sau cuộc kiểm toán định kỳ của Cơ quan Giám sát Tài chính năm 2023, Ủy ban Kiểm toán và Thanh tra đã chỉ trích rằng: "Việc các ngân hàng đưa chi phí pháp lý như thuế giáo dục vào lãi suất cộng thêm là một cơ cấu bất hợp lý đối với người tiêu dùng".
Ngành bảo hiểm cũng nêu ra khả năng suy giảm sức khỏe tài chính và tăng phí bảo hiểm. Khác với ngân hàng, các công ty bảo hiểm tính thuế trên cơ sở phí bảo hiểm rủi ro, nghĩa là khi lợi nhuận bảo hiểm tích lũy càng lớn thì gánh nặng thuế càng tăng, dẫn đến khả năng tăng phí bảo hiểm. Một quan chức ngành bảo hiểm cho biết: "Nếu thuế giáo dục tăng dẫn đến nợ bảo hiểm tăng, sức khỏe tài chính có thể bị xấu đi, và sự suy giảm các chỉ số lành mạnh tài chính có thể gián tiếp ảnh hưởng đến phí bảo hiểm".
Vì lý do này, Bộ Chiến lược và Tài chính đang xem xét các biện pháp giảm gánh nặng lãi suất vay thông qua Nghị định thi hành Luật thuế giáo dục. Chính phủ đã đưa ra dự thảo sửa đổi Nghị định, trong đó bổ sung "thu nhập lãi từ các khoản vay tài chính dành cho người có thu nhập thấp" vào đối tượng loại trừ khỏi cơ sở tính thuế, vốn hiện tại chỉ bao gồm △đối tượng chịu thuế VAT, △thu nhập nội bộ/tạm thời, △thu nhập từ các cơ sở kinh doanh nước ngoài.
Tuy nhiên, phạm vi loại trừ chỉ giới hạn ở các khoản vay tài chính cho người thu nhập thấp, tập trung vào việc giảm gánh nặng lãi suất cho các đối tượng yếu thế. Trước đó, có dự đoán rằng chính phủ sẽ nới lỏng tiêu chuẩn tính thuế bằng cách loại trừ lợi nhuận từ mua bán chứng khoán hoặc cổ tức nhận từ công ty con, nhưng điều này đã không xuất hiện trong bản công bố.
Một quan chức Bộ Chiến lược và Tài chính cho biết: "Chúng tôi đang trong giai đoạn xem xét cụ thể các hạng mục nào sẽ được đưa vào đối tượng loại trừ tính thuế. Chúng tôi sẽ đánh giá tính phù hợp dựa trên các kiến nghị từ ngành liên quan đến thu nhập chứng khoán, cổ tức, v.v. Thông thường, việc sửa đổi nghị định sẽ được tiến hành vào cuối năm hoặc đầu năm sau khi luật chính được sửa đổi".
Trong khi đó, vì dự đoán gánh nặng người tiêu dùng sẽ tăng, nhiều người chỉ ra rằng cần phải xác định rõ chủ thể nộp thuế trong dự luật. Kim Deuk-ui, đại diện Liên minh Công lý Tài chính, nhấn mạnh: "Vì thuế giáo dục đang được bao gồm trong lãi suất vay, việc gánh nặng thuế tăng lên cũng tương đương với việc lãi suất vay tăng. Nguyên tắc là người hưởng lợi phải gánh chịu thuế. Dự luật cần quy định rõ ai sẽ phải trả thêm bao nhiêu tiền".