[비즈한국] Anh A, một trưởng phòng tại một tập đoàn lớn, người dự kiến được cử sang Mỹ làm việc vào năm sau, đang ở trong tình trạng báo động. Theo thông lệ của công ty trước mỗi đợt điều chuyển, anh dự định sẽ sang Mỹ trước một tháng để chuẩn bị nhà ở và bàn giao công việc, nhưng gần đây Mỹ đã tiến hành một đợt truy quét quy mô lớn đối với những người lưu trú bất hợp pháp. Ban đầu, anh A dự tính nhập cảnh vào tháng tới, rồi "đi đi về về" giữa Hàn Quốc và Mỹ để làm việc trong lúc chờ lịch phỏng vấn visa chuyên gia (주재원), nhưng giờ đây anh lo ngại rằng hệ thống Ủy quyền Du lịch Điện tử (ESTA) sẽ không còn hiệu quả nữa.
Anh B, thư ký cho ban lãnh đạo thường xuyên phải tháp tùng các chuyến công tác nước ngoài, cũng bắt đầu cảm thấy lo sợ về lịch trình đi Mỹ. Tất nhiên vẫn có cách xin visa B-1 hoặc B-2, nhưng xét đến thời gian và chi phí, ESTA vẫn là lựa chọn hiệu quả vượt trội, nên với những lịch trình ngắn hạn, họ luôn sử dụng ESTA. Visa B-1 là visa phi định cư dành cho mục đích thương mại ngắn hạn như kinh doanh, hội nghị, hội thảo, còn B-2 là dành cho khách du lịch, thăm người thân hoặc chữa bệnh. Tuy nhiên, Bộ Ngoại giao Mỹ khẳng định rằng cả ESTA lẫn visa B-1 đều "không được phép làm việc hoặc thực hiện các hoạt động tạo ra thu nhập tại Mỹ".
Lệ thường tin dùng ESTA nay bị chặn đứng
Giới kinh doanh đang không khỏi hoang mang trước việc Cục Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) và Cục Điều tra An ninh Nội địa (HSI) đã truy quét người lưu trú bất hợp pháp tại công trường xây dựng nhà máy pin liên doanh giữa Tập đoàn Hyundai Motor và LG Energy Solution373220 (Công ty pin HL-GA) ở Savannah, bang Georgia vào ngày 4 vừa qua (giờ địa phương). Nguyên nhân là do phần lớn những người bị bắt giữ là nhân viên người Hàn Quốc, những người đã dùng ESTA để nhập cảnh vào Mỹ nhằm lắp đặt nhà máy.
ESTA là giấy phép cho phép nhập cảnh tạm thời vào Mỹ mà không cần visa. Mỹ miễn thủ tục xin visa cho các chuyến du lịch và công tác ngắn hạn lên tới 90 ngày cho công dân của 40 quốc gia tham gia Chương trình Miễn thị thực (VWP), bao gồm Hàn Quốc, và cấp ESTA thay thế. Vì ESTA không phải là visa chính thức, nó chỉ cho phép các chuyến công tác phi lợi nhuận, du lịch hoặc quá cảnh. Người dùng có thể nhận được ESTA bằng cách nộp thông tin cá nhân qua mạng mà không cần qua phỏng vấn tại Đại sứ quán Mỹ.
Nếu mục đích là để thực hiện các hoạt động thương mại sinh lợi tại Mỹ, người đó phải được cấp visa chính thức. Dù visa B-1 là visa thăm viếng cho phép lưu trú lên đến 6 tháng để dự hội nghị, ký kết hợp đồng hoặc hội thảo, phía Mỹ tuyệt đối không cho phép "hoạt động thương mại sinh lợi". Chỉ khi có visa làm việc chính thức như visa chuyên gia (H-1B) hoặc visa nhân viên tập đoàn (L-1 hoặc E-2) thì mới được phép lưu trú dài hạn và thực hiện các hoạt động tạo ra thu nhập.
Tuy nhiên, nhược điểm của các loại visa này là tốn kém thời gian và chi phí. Thủ tục visa L-1 dành cho nhân viên điều chuyển mất tới 5 tháng, trong khi visa H-1B cho chuyên gia phải thông qua bốc thăm với tỉ lệ trúng dưới 20%. Đặc biệt, đối với nhân viên của các nhà thầu phụ, nếu công ty không có trụ sở chính tại Mỹ, khả năng cao cơ quan di trú sẽ phân loại họ là lao động kỹ thuật thay vì chuyên gia, dẫn đến việc bị từ chối cấp visa ngay từ đầu.
Hơn 300 người Hàn Quốc bị nhà chức trách Mỹ bắt giữ lần này hầu hết đều là những người sử dụng ESTA hoặc visa B-1 như vậy. Một quan chức tập đoàn lớn chia sẻ: "Vì visa B-1 chính thức tốn khá nhiều thời gian so với ESTA nên nếu lịch trình chỉ khoảng một tháng, chúng tôi thường dùng ESTA. Nếu không có pháp nhân tại Mỹ thì không thể xin được visa làm việc, nên có thể nói các nhân viên nhà thầu phụ đi cùng đều mặc nhiên sử dụng ESTA".
Doanh nghiệp có nhà máy tại Mỹ lâm vào tình thế khẩn cấp
Các doanh nghiệp có nhà máy tại Mỹ, nơi việc cử kỹ thuật viên Hàn Quốc sang làm việc dài hạn là điều tất yếu, đang rơi vào tình trạng báo động. Anh A kể trên lo lắng: "Chỉ riêng công ty chúng tôi đã có hơn 100 nhân viên Hàn Quốc tại nhà máy Mỹ. Những người chưa kịp nhận visa theo ngày điều chuyển thường vào Mỹ bằng ESTA để làm việc trước, sau đó khi có lịch phỏng vấn tại Đại sứ quán Mỹ thì quay về để làm thủ tục cấp visa. Nếu tính cả những trường hợp này, có vẻ như nhà máy chúng tôi cũng sẽ gặp rắc rối".
Vấn đề nằm ở chỗ nếu bị phát hiện vi phạm visa tại Mỹ, người đó có thể bị cấm nhập cảnh vĩnh viễn trong tương lai. Được biết, Samsung Electronics005930, SK Hynix000660, Samsung SDI006400, SK On và các doanh nghiệp đang xây dựng hoặc có kế hoạch xây dựng nhà máy tại Mỹ đều đang theo dõi sát sao vụ việc và xem xét các phương án như "hoãn công tác" hoặc "gọi nhân viên về nước". Bởi vì họ không thể để vấn đề visa cản trở quá trình đưa nhân lực lành nghề sang Mỹ nhằm xây dựng nhà máy mới.
Một quan chức trong giới kinh doanh tâm sự: "Một khi đã bị bắt, người đó có thể bị cấm nhập cảnh vĩnh viễn vào Mỹ, đây là vấn đề nghiêm trọng đối với cả cá nhân lẫn công ty. Mọi người đều đang cố gắng tìm hiểu bối cảnh và đưa ra giải pháp thay thế cho những việc mà trước đây vẫn được xem là thông lệ. Tuy nhiên, trong tình hình visa Mỹ không dễ cấp như hiện nay, thực tế là không có mấy phương án thay thế khả thi".