[비즈한국] Ngày càng có nhiều chủ cửa hàng nhỏ lựa chọn lắp đặt thiết bị "gọi món tại bàn" (table order) để cắt giảm chi phí nhân sự. Tuy nhiên, không ít chủ kinh doanh đang than phiền rằng chính thiết bị gọi món mà họ chọn để tiết kiệm chi phí lại đang làm trầm trọng thêm tình trạng thua lỗ. Dù đã ký hợp đồng dựa trên lời giải thích là "miễn phí" từ phía doanh nghiệp, nhưng điều khoản về "phí PG" (phí cổng thanh toán) được ghi ở một góc hợp đồng lại trở thành vấn đề gây nhức nhối.
"Bị lừa bởi chiêu bài 'Cửa hàng mẫu' và 'Trợ cấp chính phủ'": Lý do các tiểu thương đồng loạt lên tiếng
Ông Kim, người điều hành một quán cà phê, đã lắp đặt khoảng 10 thiết bị gọi món tại cửa hàng vào tháng 11 năm ngoái. Ông Kim cho biết: "Vì điều hành quán một mình không có nhân viên nên tôi rất bận rộn. Nhưng một ngày nọ, nhân viên kinh doanh của Công ty A đến quán và nói rằng cửa hàng tôi được chọn làm 'cửa hàng mẫu cho dịch vụ gọi món tại bàn'. Họ nói rằng thay vì để các chủ cửa hàng khác tham khảo mô hình lắp đặt, tôi có thể sử dụng thiết bị với giá rẻ gần như miễn phí. Thấy đúng lúc cần nên tôi đã đồng ý ký hợp đồng."
Nhân viên kinh doanh hướng dẫn rằng phí thuê hàng tháng là 179.000 won, nhưng nếu doanh thu hàng tháng vượt quá một mức nhất định (tùy theo từng cửa hàng), công ty sẽ hoàn lại khoảng 160.000 won. Cửa hàng của ông Kim được ấn định mức doanh thu mục tiêu là 12 triệu won, nếu đạt được doanh thu đó, ông sẽ được hoàn lại 160.000 won, tức là chi phí sử dụng thiết bị chưa đến 20.000 won một tháng.
Trong quá trình lắp đặt, nhân viên kinh doanh cho biết máy POS hiện tại không tương thích với thiết bị gọi món nên cần phải thay máy mới, ông Kim cũng không chút nghi ngờ mà chấp thuận.
Hai tuần sau khi lắp đặt xong, trong lúc kiểm tra doanh thu, ông Kim phát hiện ra 3,15% doanh thu đang bị trừ dưới danh nghĩa "Phí PG (phí cổng thanh toán)". Ông bức xúc kể lại: "Tôi đọc lại hợp đồng và thấy có dòng chữ 'Phí PG 3,15%'. Nhưng lúc ký hợp đồng, tôi hoàn toàn không được nghe giải thích về điều này và thậm chí còn không hiểu con số đó có nghĩa là gì. Nhân viên kinh doanh khi giải thích nội dung hợp đồng đã hoàn toàn không nhắc đến chuyện phí hoa hồng."
Sau khi thay máy POS, hệ thống phí của ông Kim đã thay đổi đáng kể. Máy POS cũ kết nối với VAN (nhà cung cấp mạng giá trị gia tăng) nên chỉ chịu mức phí thẻ khoảng 0,4%, nhưng máy POS mới lại hoạt động theo phương thức kết nối với PG. Chính vì vậy, phí cổng thanh toán được cộng thêm vào phí thẻ, khiến mức phí PG lên tới hơn 3% bị trừ đi.
Một số công ty thiết bị gọi món đang lợi dụng việc không có giới hạn rõ ràng về tỷ lệ phí thanh toán PG để áp dụng mức phí cao hơn, rồi lấy một phần trong đó làm lợi nhuận. Đó là lý do tại sao họ dẫn dụ các chủ cửa hàng thay máy POS với lý do "tương thích thiết bị" và yêu cầu đưa vào hệ thống thanh toán chuyên dụng của PG.
Nhiều chủ cửa hàng phải tắt máy vì gánh nặng phí PG dù vẫn đóng tiền thuê thiết bị
Điều đáng nói là các công ty cung cấp thiết bị gọi món không thông báo rõ ràng về việc áp dụng tỷ lệ phí PG trong quá trình ký kết. Họ thường không hề nhắc đến các điều khoản liên quan lúc giao dịch, mà chỉ viết tay tỷ lệ phí vào hợp đồng ngay trước khi ký, hoặc tránh trả lời cụ thể khi người ký hợp đồng hỏi đến. Chính vì vậy, các trường hợp tiểu thương phát hiện ra gánh nặng phí muộn màng và yêu cầu hủy hợp đồng đang diễn ra liên tiếp.
Ông Lee, chủ một nhà hàng, cũng là nạn nhân tương tự. Doanh thu mục tiêu của quán ông Lee là 40 triệu won, phí PG được ấn định ở mức 3,3%. Phí thuê thiết bị là khoảng 480.000 won, và phải đạt doanh thu 40 triệu won mới được hoàn lại một phần tiền. Tuy nhiên, khi doanh thu đạt 40 triệu won, riêng phí PG đã lên tới khoảng 1,3 triệu won.
Ông bức xúc: "Họ đến tận nơi nói rằng 'giá máy miễn phí', 'có thể nhận hỗ trợ từ chính phủ' nên tôi mới lắp. Tôi hoàn toàn không được nghe giải thích gì về phí PG. Nhân viên kinh doanh sau khi yêu cầu ký tên đã mang bản gốc đi mất. Sau này khi tôi khiếu nại, họ mới gửi ảnh chụp hợp đồng lại cho tôi, trong đó có những đoạn gây tranh cãi đã được nhân viên tự ý viết thêm vào. Làm sao mà như vậy được?"
Ông Lee nói thêm: "Trong số các nạn nhân, có chủ cửa hàng bị ấn định mức doanh thu mục tiêu tới 80 triệu won. Người đó cho biết mỗi tháng phải đóng phí từ 2,5 đến 3 triệu won. Việc công ty cố tình đặt mức doanh thu mục tiêu cao là để thu được nhiều phí hơn. Vì muốn được hoàn tiền thuê máy, chủ quán phải đạt mục tiêu doanh thu, và kéo theo đó là gánh nặng phí cũng tăng lên."
Trên các diễn đàn trực tuyến của tiểu thương, những trường hợp bị lừa tương tự đang xuất hiện ngày càng nhiều. Một số người thậm chí đang chuẩn bị các thủ tục pháp lý. Một nạn nhân chia sẻ: "Việc đòi quyền lợi qua pháp luật không hề dễ dàng. Vì đã đặt bút ký vào hợp đồng nên rất khó để đặt vấn đề về chính hợp đồng đó. Sai lầm của tôi là đã không kiểm tra kỹ hợp đồng, nhưng cách làm việc của doanh nghiệp khi cố tình giấu nhẹm các nội dung liên quan đến phí hoa hồng để dụ dỗ ký kết là quá ác ý."
Theo kết quả điều tra từ các nạn nhân, đã xác nhận có ít nhất 3 công ty cung cấp thiết bị gọi món đang hoạt động bằng cách che giấu thông tin về phí PG khi ký hợp đồng. BizHankook đã liên hệ với các công ty này để hỏi về phương thức kinh doanh trên nhưng không nhận được phản hồi.
Ông Cha Nam-soo, Trưởng ban Phát triển Chính sách của Liên đoàn Tiểu thương Hàn Quốc cho biết: "Nếu thông tin không được thông báo đầy đủ trước khi ký hợp đồng liên quan đến phí gọi món, thì đây hoàn toàn có thể được coi là hành vi giao dịch không công bằng. Tuy nhiên, đối với tiểu thương, việc đi lại giữa tòa án hay đồn cảnh sát để giải quyết vấn đề cũng đã là một chi phí khác, nên thực tế nhiều người thường từ bỏ việc đối phó vì không chịu nổi. Một số người vì gánh nặng phí hủy hợp đồng mà đành cắn răng trả tiền thuê máy dù thiết bị đã tắt và không còn sử dụng."
Ông đưa ra lời khuyên: "Các tiểu thương cần nhận thức rõ rằng những vụ việc như thế này đang lan rộng gần đây. Cần tránh ký hợp đồng chỉ dựa trên những lời quảng cáo 'miễn phí' mà không kiểm tra kỹ các điều khoản, đồng thời cần thận trọng lựa chọn thông qua việc so sánh giữa nhiều nhà cung cấp khác nhau."