[비즈한국] Khi quá trình phát triển máy bay chiến đấu nội địa KF-21 của Hàn Quốc đang đi đến giai đoạn cuối, sự quan tâm dành cho tiềm năng xuất khẩu của dòng máy bay này ngày càng tăng cao. Tuy nhiên, gần đây đã xuất hiện thông tin cho rằng Indonesia, quốc gia từng ký Bản ghi nhớ (MOU) về việc mua 48 chiếc KF-21, sẽ chỉ mua 10 chiếc, và thông tin này được cho là trích dẫn từ phát biểu của một chuyên gia Indonesia. Nhưng sau khi trực tiếp xác minh, có vẻ như đây không phải là sự thật.
Toàn bộ sự việc như sau. Chuyên gia quốc phòng Indonesia 'Alman Helvas Ali' đã viết một bài báo trên CNBC Indonesia với tiêu đề 'Menanti Kelanjutan Program Jet Tempur KF-21 (Chờ đợi sự tiếp nối của chương trình tiêm kích KF-21)'. Nội dung bài báo được truyền tải tại Hàn Quốc cho rằng Indonesia sẽ phá bỏ cam kết mua 48 chiếc và chỉ mua khoảng 10 chiếc. Tức là, thay vì trả 1,6 nghìn tỷ won tiền đóng góp chi phí phát triển như cam kết đến năm 2026, họ chỉ trả 600 tỷ won và sẽ dùng số ngân sách 1 nghìn tỷ won đã cắt giảm để mua KF-21. Vì giá một chiếc KF-21 khoảng 100 tỷ won, nên con số 10 chiếc được đưa ra.
Ngoài ra, bài báo còn đề cập rằng các cơ quan liên quan đã không phản hồi thỏa đáng đối với các yêu cầu về hợp tác phát triển KF-21 Block 3, tiếp thị chung và cung cấp nguyên mẫu số 5. Nếu thông tin này là thật, đây là lỗi nghiêm trọng của Cơ quan Quản lý Chương trình Mua sắm Quốc phòng (DAPA) và Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Vũ trụ Hàn Quốc (KAI), và thực tế sau khi tin tức được đưa ra, cư dân mạng đã có nhiều ý kiến phản đối.
Tuy nhiên, sau khi tôi trực tiếp kiểm tra lại, thông tin này không hề đúng sự thật. Bài báo của Indonesia gây tranh cãi không hề có nội dung như vậy. Ngay cả tiêu đề bài báo là 'Chờ đợi sự tiếp nối của chương trình tiêm kích KF-21' cũng cho thấy, không có đoạn nào trong bài viết nói rằng chỉ nên mua 10 chiếc KF-21.
Hơn nữa, chuyên gia Alman Helvas Ali, người viết bài báo, là đại diện tại Indonesia của IHS Jane’s - dịch vụ phân tích quân sự chuyên sâu lớn nhất thế giới, đồng thời là nhà cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp, nên ông không bao giờ đưa ra các tuyên bố hay tin tức giật gân một cách thiếu căn cứ. Do đó, khả năng cao là nội dung đó không có thật.
Chuyện gì đã xảy ra? Tôi đã thực hiện một cuộc phỏng vấn qua email trực tiếp với Alman Helvas Ali để làm rõ sự thật và giải tỏa hiểu lầm. Kết luận lại, Alman lo ngại rằng đã xảy ra sự hiểu lầm trong quá trình dịch thuật tiếng Indonesia, và những nội dung không liên quan đến bài viết hay quan điểm cá nhân của ông đang bị lan truyền tại Hàn Quốc.
Alman phản đối việc Indonesia cắt giảm tiền đóng góp chi phí phát triển KF-21. Ông cho rằng không nên dừng lại ở mức thương thảo chỉ trả 600 tỷ won đến năm 2026, mà cho dù muộn thì vẫn phải thanh toán nốt 1 nghìn tỷ won chi phí phát triển còn lại cho phía Hàn Quốc. Tuy nhiên, lập luận của ông là nếu có sự đồng ý của phía Hàn Quốc trong quá trình thương thảo, hoàn toàn có thể chuyển đổi 1 nghìn tỷ won chi phí phát triển còn lại đó thành chi phí mua KF-21 của Indonesia.
Ngoài ra, Alman khẳng định ông hoàn toàn không sử dụng nội dung cho rằng Indonesia sẽ chỉ trả 1 nghìn tỷ won để mua KF-21, và ông tỏ ra tích cực với việc Indonesia mua 48 chiếc KF-21. Ông giải thích rằng mình chỉ đưa ra quan điểm nên sử dụng '1 nghìn tỷ won chi phí phát triển bị cắt giảm' như một phần của 'ngân sách mua KF-21 của Indonesia', chứ chưa bao giờ nói rằng 'Indonesia chỉ mua 10 chiếc KF-21'.
Tuy nhiên, Alman cũng đưa ra lời khuyên rằng, vì thỏa thuận mua 48 chiếc KF-21 (sản xuất theo giấy phép) của Indonesia là một bản MOU thiếu tính ràng buộc pháp lý, nên cần phải có một hợp đồng chính thức, và trong quá trình này, các cuộc đàm phán giữa Hàn Quốc và Indonesia cần diễn ra suôn sẻ. Ông thậm chí còn khuyên rằng Hàn Quốc nên nỗ lực để đạt được cam kết mua 48 chiếc KF-21 khi Tổng thống Indonesia Subianto và Tổng thống Hàn Quốc gặp mặt tại hội nghị APEC tổ chức ở Gyeongju vào cuối tháng 10 tới.
Tóm lại, chuyên gia quân sự Indonesia Alman là một người ủng hộ mạnh mẽ việc mua KF-21 trong nội bộ Indonesia và là người đứng ra đối mặt với những dư luận tiêu cực. Bài viết của ông đã vô tình bị biến thành luận điệu cắt giảm KF-21 do lỗi dịch thuật. Tất nhiên, có thể có phản biện cho rằng Alman đã viết email gian dối, nhưng vì nguồn gốc của tin tức 'mua 10 chiếc KF-21' lần này được chỉ đích danh là bài báo của ông, nên sẽ không dễ để phía bên kia bác bỏ lại một cách logic.
Ai cũng có thể mắc sai lầm trong quá trình đưa tin, nhưng trong một thế giới có thể kết nối tức thì như hiện nay, việc lan truyền tin tức 'mua 10 chiếc KF-21' cho thấy việc kiểm chứng sự thật (fact-check) trong kỷ nguyên truyền thông mới phụ thuộc vào ý chí của người làm tin. Tôi không có ý định chỉ trích mù quáng văn hóa tin nóng và độc quyền của báo chí và truyền thông mới. Tuy nhiên, cần tránh thái độ thổi phồng các vấn đề có thể xác minh sự thật chỉ bằng một email thành những vấn đề nghiêm trọng.