[비즈한국] Tổng thống Lee Jae-myung đang nỗ lực thúc đẩy sự phát triển cân bằng quốc gia, tiêu biểu là chiến lược "5 cực 3 đặc" nhằm giải quyết vấn đề tập trung dân cư ở khu vực thủ đô và sự suy thoái của các địa phương kể từ kỳ bầu cử tổng thống vừa qua. Mặc dù chú trọng đến việc hồi sinh các địa phương như vậy, nhưng tình hình tài chính của chính quyền các địa phương – những nơi vốn cần nâng cao năng lực cạnh tranh khu vực – lại không mấy khả quan.
Lý do là vì mặc dù trợ cấp ngân sách nhà nước cấp cho các chính quyền địa phương tăng mạnh mỗi năm, nhưng do sự mở rộng các chính sách phúc lợi của chính phủ, chi phí bắt buộc phải chi trả cũng tăng lên, dẫn đến quy mô ngân sách tự chủ để đầu tư cho sự phát triển của địa phương lại bị thu hẹp.
Nhiều phân tích cho rằng vấn đề tài chính này chính là nguyên nhân khiến các chính sách phát triển cân bằng quốc gia mà các chính phủ tiền nhiệm theo đuổi không đạt được thành quả như mong đợi. Theo đó, có ý kiến chỉ trích rằng cần phải tăng tỷ trọng ngân sách do nhà nước gánh chịu trong các lĩnh vực như phúc lợi, để các chính quyền địa phương có thể mở rộng ngân sách đầu tư vào các dự án phù hợp với nhu cầu thực tế của khu vực mình.
Tổng thống Lee đã đưa ra phương án "5 cực 3 đặc" làm cam kết tranh cử về chiến lược phát triển cân bằng quốc gia, và sau khi đắc cử, ông đã bổ nhiệm cựu Thống đốc tỉnh Gyeongnam Kim Kyung-soo làm Chủ tịch Ủy ban Kỷ nguyên địa phương trực thuộc Tổng thống để thực hiện chiến lược này. "5 cực 3 đặc" có nội dung chính là tái cấu trúc cả nước thành 5 khu vực siêu cấp (cực) và 3 tỉnh tự trị đặc biệt (đặc) nhằm bồi dưỡng các điểm tăng trưởng cho từng khu vực và tăng cường quyền tự trị.
5 cực là kế hoạch phát triển 5 khu vực thành các điểm tăng trưởng tự lực, bao gồm: Khu vực thủ đô (Seoul, Incheon, Gyeonggi - Tài chính, văn hóa), khu vực Đông Nam (Busan, Ulsan, Gyeongnam - Hải dương, công nghiệp tương lai), khu vực Daegu-Gyeongbuk (Công nghiệp hội tụ văn hóa và truyền thống), khu vực miền Trung (Sejong, Daejeon, Chungcheong - Thủ đô hành chính, khoa học kỹ thuật), khu vực Honam (Gwangju, Jeonnam - Trí tuệ nhân tạo (AI), năng lượng, công nghiệp nông sinh học). 3 đặc là việc đảm bảo quyền tự trị cấp cao cho 3 tỉnh tự trị đặc biệt gồm Jeju, Gangwon và Jeonbuk.
Mặc dù đã quyết định chia cả nước thành 5 cực 3 đặc để lập chiến lược tăng trưởng theo từng khu vực và tăng cường quyền tự trị, nhưng tỷ trọng ngân sách mà các địa phương có thể đầu tư vào các dự án phù hợp với địa phương mình lại đang có xu hướng giảm dần. Mặc dù các chính phủ kế nhiệm đều tăng trợ cấp ngân sách nhà nước với lý do thúc đẩy tăng trưởng địa phương, nhưng thực tế số vốn mà các địa phương có thể tự quyết định sử dụng lại giảm đi.
Theo Bộ Hành chính và An toàn cùng chính quyền các địa phương, số tiền và tỷ trọng trợ cấp ngân sách nhà nước trong ngân sách chi tiêu của địa phương đều tăng hàng năm. Năm 2017, trong tổng ngân sách chi tiêu 259,4 nghìn tỷ won của các địa phương, khoản trợ cấp nhà nước chiếm 17,9% tương đương 46,4 nghìn tỷ won. Con số này đã vượt mốc 50 nghìn tỷ won vào năm 2018 (50,2 nghìn tỷ won), tiếp tục đạt 65,6 nghìn tỷ won vào năm 2020, 79,5 nghìn tỷ won vào năm 2022, 89,2 nghìn tỷ won vào năm 2024, và năm nay đã vượt mốc 90 nghìn tỷ won với 93,6 nghìn tỷ won.
Khi số tiền trợ cấp ngân sách nhà nước tăng lên, tỷ trọng của nó trong tổng ngân sách chi tiêu cũng tăng từ 17,6% năm 2018 lên 19,0% năm 2020, 19,9% năm 2022, 20,6% năm 2024 và năm nay đạt 21,2%.
Vấn đề nằm ở chỗ, mặc dù tỷ trọng trợ cấp chính phủ trong ngân sách địa phương tăng lên hàng năm, nhưng phần lớn số tiền này lại được rót vào ngân sách phúc lợi xã hội. Năm 2017, trong 46,4 nghìn tỷ won trợ cấp nhà nước, số tiền đổ vào phúc lợi xã hội là 28,1 nghìn tỷ won, chiếm 60,5%. Số tiền dành cho phúc lợi xã hội này ngày càng tăng, đạt 43,8 nghìn tỷ won (66,8%) vào năm 2020, 51,9 nghìn tỷ won (65,4%) vào năm 2022 và 62,9 nghìn tỷ won (70,4%) vào năm 2024.
Vì hầu hết các khoản chi phúc lợi xã hội này là chi tiêu bắt buộc, các địa phương không những phải sử dụng trợ cấp chính phủ mà còn phải trích thêm một tỷ lệ nhất định từ ngân sách tự có. Ngoài ra, vì còn phải chi trả các chi phí hành chính và tài chính khác, nên tỷ trọng chi ngân sách cho phúc lợi xã hội càng cao thì tỷ trọng ngân sách dành cho các dự án tự chủ càng thấp.
Trên thực tế, năm 2017, tỷ trọng ngân sách dự án được trợ cấp và dự án tự chủ của địa phương lần lượt là 49,4% và 50,6%, tức là ngân sách đổ vào các dự án tự chủ vẫn chiếm ưu thế. Tuy nhiên, đến năm 2019, tỷ trọng này đã đảo ngược thành 50,6% cho dự án được trợ cấp và 49,4% cho dự án tự chủ, kể từ đó tỷ trọng dự án tự chủ ngày càng giảm.
Năm nay, tỷ trọng dự án được trợ cấp đã tăng lên 57,5% trong khi dự án tự chủ chỉ còn 42,5%. Việc giảm tỷ trọng dự án tự chủ đồng nghĩa với việc khả năng của các địa phương trong việc thực hiện các dự án phát triển kinh tế khu vực hoặc cải thiện điều kiện sống cho cư dân bị suy giảm. Điều này cũng đồng nghĩa với việc sự phát triển của các địa phương không thể diễn ra một cách trọn vẹn.