[비즈한국] Căng thẳng thương mại Mỹ-Trung đang bùng phát trở lại sau khi Trung Quốc chuyển sang chế độ cấp phép xuất khẩu đất hiếm và Mỹ tuyên bố áp thuế trả đũa. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ám chỉ khả năng hủy bỏ cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vốn dự kiến diễn ra bên lề hội nghị APEC tại Gyeongju vào cuối tháng 10, ông cho biết: “Tôi đã có kế hoạch gặp Chủ tịch Tập, nhưng giờ đây có vẻ như không còn lý do gì để làm điều đó nữa”.
Hôm 10/10 (giờ địa phương), trên mạng xã hội, Tổng thống Trump đã chỉ trích động thái của Trung Quốc là “hành động bắt cả thế giới làm con tin” khi Bắc Kinh tìm cách kiểm soát xuất khẩu các nguyên tố sản xuất đất hiếm. Lo ngại đang dấy lên rằng cuộc gặp trực tiếp giữa ông Trump và ông Tập - vốn được kỳ vọng sau 6 năm kể từ Hội nghị thượng đỉnh G20 tại Osaka năm 2019 - có thể bị hủy bỏ.
Sự tái bùng phát căng thẳng thương mại lần này bắt nguồn từ việc Bộ Thương mại Trung Quốc công bố “Biện pháp tăng cường kiểm soát xuất khẩu đất hiếm” vào ngày 9/10. Thông qua thông báo về “Quyết định kiểm soát xuất khẩu vật tư đất hiếm ngoài lãnh thổ (nước ngoài)”, Bộ Thương mại Trung Quốc tuyên bố chuyển đổi sang chế độ cấp phép đối với hoạt động xuất khẩu đất hiếm. Đất hiếm là các kim loại quý hiếm được sử dụng làm vật liệu cốt lõi trong các ngành công nghiệp công nghệ cao.
Bộ Thương mại Trung Quốc đã chỉ định các loại kim loại đất hiếm, hợp kim và hợp chất liên quan là vật tư lưỡng dụng (dân sự và quân sự), đồng thời bắt buộc phải có giấy phép của Bộ Thương mại khi xuất khẩu. Ngoài ra, nước này cũng tuyên bố áp đặt kiểm soát xuất khẩu đối với toàn bộ các công nghệ và thiết bị sản xuất liên quan, từ khai thác, tinh luyện đến sản xuất vật liệu từ tính.
Bên cạnh đó, các mặt hàng nam châm vĩnh cửu sản xuất tại nước ngoài có chứa đất hiếm từ Trung Quốc cũng nằm trong danh mục bị kiểm soát. Động thái này được hiểu là ý đồ chặn đứng tận gốc không chỉ chuỗi cung ứng nguyên liệu thô đất hiếm, mà cả các con đường trung chuyển, nơi các sản phẩm trung gian của Trung Quốc được gia công tại nước thứ ba rồi xuất khẩu sang Mỹ.
Để đáp trả các biện pháp của Trung Quốc, Mỹ đã cảnh báo về những động thái trả đũa mạnh mẽ. Tổng thống Trump tuyên bố sẽ áp thêm 100% thuế quan đối với Trung Quốc kể từ ngày 1/11, bên cạnh mức thuế hiện hành. Ông cũng cho biết sẽ kiểm soát xuất khẩu các phần mềm chủ chốt sang Trung Quốc. Đây là tình thế đối đầu giữa việc “vũ khí hóa tài nguyên” (đất hiếm) bằng “vũ khí hóa công nghệ”.
Sự tái bùng phát căng thẳng thương mại Mỹ-Trung đã ngay lập tức gây cú sốc cho thị trường tài chính. Thị trường chứng khoán New York (Mỹ) đã sụt giảm mạnh vào ngày 10/10 khi Tổng thống Trump ám chỉ các biện pháp đáp trả cứng rắn. Chỉ số S&P 500 giảm 2,71%, Dow Jones giảm 1,9% và Nasdaq giảm 3,56% so với ngày hôm trước.
Đặc biệt, các công ty công nghệ lớn (Big Tech) chịu thiệt hại nặng nề. Cổ phiếu của Nvidia giảm 4,89%, Tesla giảm 5,06% và Apple giảm 3,45%. Microsoft và Amazon cũng lần lượt giảm 2,19% và 4,99%.