[비즈한국] Vào ngày 31 tháng 7, Hàn Quốc tuyên bố đã đạt được thỏa thuận với Mỹ, trong đó Hàn Quốc sẽ đầu tư 350 tỷ USD vào Mỹ để đổi lấy việc giảm thuế quan tương hỗ từ 25% xuống 15%. Tuy nhiên, dù đã gần 3 tháng trôi qua kể từ khi thỏa thuận thương mại đạt được, các bên vẫn chưa thể thu hẹp bất đồng về bản chất của quỹ đầu tư 350 tỷ USD vào Mỹ, khiến mức thuế quan tương hỗ và thuế quan ô tô vẫn duy trì ở mức 25%.
Ngược lại, Nhật Bản – đối thủ cạnh tranh lớn nhất tại thị trường Mỹ – đã đạt được thỏa thuận chi tiết với Mỹ, giúp thuế quan ô tô của họ giảm từ 27,5% (thuế tương hỗ 25% + thuế cơ bản 2,5%) xuống còn 15% vào ngày 4 tháng trước. Vấn đề nằm ở chỗ, theo khảo sát của Hội nghị Liên Hợp Quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD), mức độ rủi ro của Hàn Quốc trước những thay đổi trong chính sách đối ngoại của Mỹ là cao nhất, vượt xa Nhật Bản cũng như các nước xuất khẩu lớn khác ở châu Á như Trung Quốc, Đài Loan và Ấn Độ. Nếu các loại thuế quan đối với chất bán dẫn và dược phẩm mà Tổng thống Trump đã công bố bắt đầu được áp dụng, Hàn Quốc chắc chắn sẽ phải chịu thiệt hại nặng nề hơn các quốc gia châu Á khác.
Vào ngày 16 tháng 10 (giờ địa phương), Kim Yong-beom, Chánh văn phòng Chính sách Phủ Tổng thống, cùng Bộ trưởng Thương mại, Công nghiệp và Năng lượng Kim Jung-gwan và Cục trưởng Cục Đàm phán Thương mại Yeo Han-koo đã đến trụ sở Bộ Thương mại ở Washington D.C. để đàm phán trong hơn 2 giờ với Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick, nhưng không đạt được thỏa thuận cuối cùng liên quan đến quỹ đầu tư 350 tỷ USD vào Mỹ. Sau cuộc họp, khi được phóng viên hỏi về kết quả đàm phán, ông Kim chỉ trả lời: “Chúng tôi đã trao đổi đầy đủ trong 2 giờ”. Khi được hỏi về sự tiến triển, ông lại lặp lại câu nói: “Chúng tôi đã họp trong 2 giờ”.
Tình hình liệu Mỹ và Hàn Quốc có tiếp tục đàm phán vào ngày 17 hay không vẫn còn là dấu hỏi lớn. Nguyên nhân khiến hai bên không thể thu hẹp bất đồng là do sự khác biệt trong phương thức đầu tư: Mỹ muốn 350 tỷ USD chủ yếu là đầu tư trực tiếp bằng tiền mặt, trong khi Hàn Quốc kiên trì quan điểm đây chỉ là khoản bảo lãnh đầu tư. Đối với con số 350 tỷ USD, phía Hàn Quốc đã yêu cầu phương thức thanh toán phân kỳ và thiết lập hoán đổi tiền tệ, nhưng Mỹ tỏ ra không mấy mặn mà, khiến vấn đề này vẫn chưa thể thống nhất.
Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Kinh tế và Tài chính Koo Yoon-cheol phát biểu với phóng viên tại trụ sở Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) ở Washington D.C. cùng ngày đã cho thấy khoảng cách trong quan điểm của hai nước: “Tôi được biết Mỹ muốn khoản 350 tỷ USD phải được thanh toán trước (up front) ngay lập tức. Việc thuyết phục Tổng thống Donald Trump chấp nhận các điều kiện khác là một sự không chắc chắn thực sự”.
Vì đàm phán bế tắc như vậy, việc giảm thuế quan tương hỗ (25%→15%) và giảm thuế ô tô (25%→15%) vẫn chưa thể thực hiện. Nếu thỏa thuận bị trì hoãn, cam kết dành ưu đãi quốc gia tối huệ quốc (MFN) cho Hàn Quốc trong tương lai khi áp thuế bán dẫn và dược phẩm cũng sẽ trở thành lời hứa suông. Mặc dù chính quyền Lee Jae-myung đang tiến hành đàm phán với mục tiêu bảo vệ lợi ích quốc gia, nền kinh tế Hàn Quốc vẫn mang điểm yếu là quá phụ thuộc vào những thay đổi chính sách của Mỹ. Nếu không tìm được tiếng nói chung, Hàn Quốc có khả năng chịu thiệt hại nặng nề hơn các đối thủ xuất khẩu khác tại châu Á.
Theo báo cáo “Sự không chắc chắn của chính sách thương mại bao trùm thị trường toàn cầu” do UNCTAD công bố gần đây, mức độ rủi ro của Hàn Quốc trước những thay đổi chính sách đối ngoại của Mỹ là 44,8%, cao nhất trong các nước châu Á chủ chốt. Đài Loan, đối thủ cạnh tranh với Hàn Quốc về chất bán dẫn trên thị trường Mỹ, có mức độ rủi ro là 39,8%, thấp hơn 5 điểm phần trăm so với Hàn Quốc. Nhật Bản, quốc gia cạnh tranh trong thị trường ô tô và đồ gia dụng, có mức rủi ro là 39,4%. Trung Quốc, quốc gia đang thâm nhập thị trường Mỹ bằng chiến lược giá rẻ ở hầu hết các lĩnh vực, lại có mức rủi ro chính sách đối ngoại thấp nhất trong các nước châu Á chủ chốt, chỉ ở mức 33,7%.
Ấn Độ, quốc gia gần đây nổi lên như một “công xưởng thế giới” thay thế Trung Quốc và đang thâm nhập thị trường Mỹ, cũng có mức rủi ro chính sách thấp hơn Hàn Quốc với 34,4%. Xét đến việc chỉ số không chắc chắn về chính sách của Mỹ đã tăng vọt dưới thời chính quyền Donald Trump nhiệm kỳ 2, nền kinh tế Hàn Quốc với mức độ rủi ro cao khó tránh khỏi bị thiệt hại nặng nề. Theo nghiên cứu của IMF, “Chỉ số không chắc chắn về chính sách của Mỹ” tính đến tháng 9 năm nay là 317 điểm, tăng 190 điểm so với một năm trước (127 điểm). Chính các loại chính sách thuế quan mà Tổng thống Trump công bố bất ngờ đã khiến sự không chắc chắn về chính sách của Mỹ tăng vọt.
Sở dĩ Hàn Quốc có mức độ rủi ro cao hơn các nước châu Á khác trước những thay đổi chính sách của Mỹ là do sự phụ thuộc quá mức vào thị trường này. Năm ngoái, trong tổng kim ngạch xuất khẩu ô tô của Hàn Quốc, tỷ trọng xuất khẩu sang Mỹ chiếm 49,1%, đưa Mỹ trở thành thị trường số 1; đối với phụ tùng ô tô, tỷ trọng sang Mỹ cũng chiếm 36,5% và đứng đầu. Trong xuất khẩu thép, Mỹ cũng chiếm tỷ trọng cao nhất với 13,1%. Tỷ trọng xuất khẩu nhôm sang Mỹ là 20,4%, đứng thứ 2 sau Trung Quốc (22,1%). Tất cả đều là những mặt hàng đang bị áp mức thuế cao theo chính sách thuế quan của Tổng thống Trump.