[비즈한국] Tranh cãi đang lan rộng sau khi một Trưởng công tố phụ trách vụ việc liên quan đến Coupang đã thực hiện một cuộc "thú tội" về việc Viện kiểm sát ra quyết định "không khởi tố". Trong khi Trưởng công tố này khẳng định "quyết định không khởi tố là sai lầm", thì các cấp trên bị chỉ đích danh lại phản đối rằng "không hề có vấn đề gì xảy ra". Trong giới luật pháp, có ý kiến cho rằng: "Các doanh nghiệp thường thuê các công ty luật để xử lý vụ việc, và các công ty luật này xây dựng các lý lẽ pháp lý để thuyết phục các công tố viên theo từng cấp bậc. Việc vụ việc bị đưa ra tại cuộc thanh tra quốc hội cho thấy sự thuyết phục này đã thất bại".
Trưởng công tố tiết lộ: "Cấp trên can thiệp bất hợp pháp để ra quyết định không khởi tố"
Ngày 15 vừa qua, Công tố viên trưởng Moon Ji-seok thuộc Viện kiểm sát khu vực Daegu đã xuất hiện tại cuộc thanh tra của Ủy ban Môi trường và Lao động Quốc hội đối với Bộ Việc làm và Lao động. Với giọng nói run rẩy và xúc động, ông Moon đã bày tỏ lập trường của mình về "vụ việc công ty con của Coupang". Ông tiết lộ rằng khi còn công tác tại Văn phòng Công tố quận Bucheon thuộc Viện kiểm sát khu vực Incheon, ông đã điều tra vụ việc Coupang Fulfillment Services (CFS) - một công ty con của Coupang - không trả lương hưu cho người lao động thời vụ, nhưng đã có sự "can thiệp bất hợp pháp" từ cấp trên.
Vào tháng 1 năm nay, Cục Việc làm và Lao động đã chuyển hồ sơ vụ việc sang Viện kiểm sát với đề nghị truy tố, nhưng sau khoảng ba tháng, Viện kiểm sát đã ra quyết định không khởi tố vì cho rằng không có căn cứ phạm tội. Tranh cãi chính của vụ việc nằm ở chỗ liệu việc Coupang thay đổi quy định việc làm để gây khó khăn cho người lao động thời vụ trong việc nhận lương hưu có vi phạm pháp luật hay không. Theo khẳng định của Trưởng công tố Moon, trong quá trình này, cấp trên đã đưa ra "hướng dẫn không khởi tố" và loại bỏ các bằng chứng then chốt để phục vụ cho mục đích đó.
Lời giải trình từ cấp trên bị chỉ đích danh
Cựu Trưởng văn phòng công tố Bucheon Eom Hee-jun và Phó công tố trưởng Kim Dong-hee, những người bị chỉ đích danh là cấp trên, cũng đã lên tiếng phản bác. Ngày 17, ông Eom cho biết: "Công tố viên phụ trách đã đưa ra ý kiến rằng khó có thể khởi tố vụ việc Coupang. Sau khi nghe ý kiến đó, tôi đã nói rằng nếu ý kiến của công tố viên phụ trách như vậy thì hãy xem xét kỹ các trường hợp tương tự và kết thúc nhanh chóng. Công tố viên Moon đã đệ đơn tố cáo tôi lạm quyền vì đã đưa ra 'hướng dẫn không khởi tố' khi tôi trao đổi ý kiến với công tố viên phụ trách, nhưng tuyệt đối không có chuyện tôi đơn phương và cưỡng ép chỉ đạo việc không khởi tố mà phớt lờ ý kiến của công tố viên phụ trách."
Trước cáo buộc "gạt bỏ" chính ông (Trưởng công tố Moon) ra khỏi quy trình, ông Eom cũng khẳng định: "Đầu tháng 3 năm nay, tôi đã yêu cầu Phó công tố trưởng Kim và Trưởng công tố Moon đến văn phòng của tôi để thảo luận về cách xử lý vụ việc Coupang nhằm lắng nghe ý kiến của Công tố viên Moon Ji-seok. Tại cuộc họp đó, Trưởng công tố Moon cũng đã đồng ý với việc xử lý không khởi tố".
Đối với nghi vấn Phó công tố trưởng Kim Dong-hee đã tiết lộ thông tin về việc khám xét Coupang cho luật sư họ Kwon phía Coupang, ông giải thích: "Phó công tố trưởng Kim chưa từng tham gia họp mặt gia đình với luật sư Kwon, và việc con cái họ học cùng trường chỉ là sự trùng hợp ngẫu nhiên do bị phân bổ bắt buộc". Phó công tố trưởng Kim cũng đăng bài trên bảng tin nội bộ của Viện kiểm sát, phản bác rằng: "Đã có 17 vụ việc tương tự đã được kết thúc điều tra nội bộ và chưa từng có tiền lệ truy tố".
Chiến lược đối phó của công ty luật bị sai lầm?
Đảm nhận việc bào chữa cho phía Coupang là công ty luật Kim & Chang. Về tranh cãi lần này, trong giới luật pháp xuất hiện nhận định cho rằng đây là "sai lầm trong cách ứng phó của công ty luật và Coupang".
Thông thường, khi doanh nghiệp bị điều tra các vụ việc quan trọng, họ thường truyền đạt các căn cứ pháp lý chứa đựng lập trường của doanh nghiệp đến lần lượt các công tố viên phụ trách, trưởng công tố, phó công tố trưởng và viện trưởng viện kiểm sát. Điều này là bởi nếu có bất kỳ ai đưa ra lập trường khác biệt, vấn đề có thể nảy sinh.
Đặc biệt đối với vụ việc Coupang gây tranh cãi, quan điểm chủ đạo là lập luận của phía Coupang rằng: "Theo luật hiện hành, không có nghĩa vụ trả lương hưu cho người lao động thời vụ và những người khiếu nại cũng là người lao động thời vụ điển hình" là "hoàn toàn có thể chấp nhận được". Chính vì vậy, xuất hiện ý kiến cho rằng: "Thay vì yêu cầu nhanh chóng quyết định không khởi tố, họ nên thuyết phục một cách logic hơn đối với Trưởng công tố có ý kiến khác biệt".
Một luật sư từng là Phó công tố trưởng giải thích: "Thường có sự khác biệt giữa luật sư đóng vai trò xây dựng lập luận giải trình cho doanh nghiệp và luật sư đóng vai trò truyền đạt đến Viện kiểm sát hoặc tòa án; hầu hết các vụ việc của các tập đoàn lớn đều như vậy. Cuối cùng, dù luật sư phía Coupang đã xây dựng lập luận tốt nhưng lại không thuyết phục được Trưởng công tố phụ trách quan trọng, dẫn đến sự việc bùng nổ tại cuộc thanh tra quốc hội".
Ông nói thêm: "Thông thường khi ý kiến giữa cấp trên và cấp thực hiện khác nhau, cấp trên có quyền quyết định. Quá trình ra quyết định có lẽ không phải là vấn đề, nhưng việc xử lý vụ việc quá nhanh chóng trong vòng 3 tháng dường như đã gây ra vấn đề".
Cuối cùng, tại cuộc thanh tra quốc hội, sau lời làm chứng của Công tố viên Moon, ông Jung Jong-chul, đại diện Coupang Fulfillment Services, đã trả lời rằng sẽ "thay đổi về như cũ" đối với tiêu chuẩn chi trả lương hưu cho người lao động thời vụ vốn đang gây tranh cãi. Một luật sư từng là Viện trưởng Viện kiểm sát chỉ ra rằng: "Xét đến các trường hợp xử lý tương tự, việc giải trình rằng vụ việc được xử lý không khởi tố gần hơn với phản ứng thông thường của Viện kiểm sát. Tuy nhiên, nếu gây ra tranh cãi như thế này, thiệt hại chẳng phải sẽ đổ lên đầu doanh nghiệp và công ty luật sao? Mặc dù vấn đề có vẻ không nghiêm trọng đến mức phải kiểm toán nội bộ, nhưng đây là ví dụ cho thấy quyền hạn quyết định khởi tố hay không khởi tố của cơ quan điều tra quan trọng đến mức nào".