[비즈한국] Tổng thống Mỹ Donald Trump đang gây ra làn sóng dư luận ngoại giao lớn khi nhắc đến Triều Tiên như là “một dạng cường quốc hạt nhân (nuclear power)” trong chuyến công du châu Á. Nhiều phân tích cho rằng, ông vừa mở lại cánh cửa đối thoại với Tổng bí thư Đảng Lao động Triều Tiên Kim Jong-un, vừa ám chỉ sự thay đổi trong nguyên tắc “ưu tiên phi hạt nhân hóa” mà Mỹ đã duy trì suốt nhiều thập kỷ qua.
Vào ngày 24 (giờ địa phương), khi được hỏi trên chuyên cơ Air Force One rằng “Ông có sẵn sàng chấp nhận yêu cầu đối thoại của Triều Tiên với điều kiện họ phải được công nhận là quốc gia hạt nhân hay không”, Tổng thống Trump trả lời: “Tôi nghĩ họ là một dạng cường quốc hạt nhân”. Ông nói thêm: “Nếu họ nói rằng họ phải được công nhận là cường quốc hạt nhân, thì chà, họ đang sở hữu rất nhiều vũ khí hạt nhân”. Điều này để lại dư địa cho việc diễn giải rằng, vượt ra ngoài một tuyên bố thực tế đơn thuần, đây chính là sự thừa nhận trên thực tế đối với “vị thế cường quốc hạt nhân” của Triều Tiên.
Trước đây, Mỹ luôn kiên định lấy việc phi hạt nhân hóa hoàn toàn, có thể kiểm chứng và không thể đảo ngược (CVID) làm tiền đề cho các cuộc đàm phán với Triều Tiên. Tuy nhiên, phát ngôn lần này được đánh giá là tín hiệu cho thấy khả năng điều chỉnh linh hoạt nguyên tắc đó. Kể từ khi Tổng bí thư Kim Jong-un tuyên bố vào tháng 9 rằng “Triều Tiên sẵn sàng đối thoại nếu Mỹ rút lại yêu cầu hoang tưởng về việc từ bỏ hạt nhân”, Tổng thống Trump đã đưa ra phát ngôn như thể chấp nhận một phần yêu cầu này.
Tổng thống Trump cho biết ông “vẫn duy trì mối quan hệ rất tốt với Kim Jong-un” và “nếu ông ấy liên lạc, tôi sẽ mở lòng 100%”, qua đó cũng đề cập đến khả năng có một “cuộc gặp bất ngờ” tại Bàn Môn Điểm hoặc những nơi tương tự trong chuyến thăm Hàn Quốc. Trên thực tế, khi hoạt động tham quan Khu vực An ninh chung (JSA) tạm thời bị đình chỉ và những động thái sửa sang tại khu vực phía Bắc bị ghi nhận, các tin đồn về liên lạc không chính thức giữa Mỹ và Triều Tiên đang dấy lên.
Tổng thống Trump sẽ lần lượt thăm Malaysia, Nhật Bản và Hàn Quốc từ ngày 25 đến ngày 30. Chuyến thăm Hàn Quốc dự kiến diễn ra vào ngày 29-30, trong đó ông sẽ có cuộc hội đàm thượng đỉnh Mỹ-Hàn với Tổng thống Lee Jae-myung vào ngày 29 và gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào ngày 30. Nếu Tổng thống Trump tiếp xúc với Tổng bí thư Kim Jong-un trong chuyến thăm Hàn Quốc, đây sẽ là cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Triều đầu tiên sau 6 năm kể từ cuộc gặp tại Bàn Môn Điểm vào năm 2019.
Các chuyên gia đưa ra những diễn giải trái chiều về ý nghĩa của phát ngôn lần này. Một chuyên gia ngoại giao phân tích: “Có thể Tổng thống Trump đang thừa nhận thực tế sở hữu vũ khí hạt nhân của Triều Tiên để tạo danh nghĩa cho đối thoại”. Ngược lại, cũng có những lo ngại rằng “việc thực tế thừa nhận vị thế cường quốc hạt nhân của Triều Tiên có thể gây rối loạn trong sự phối hợp giữa Mỹ, Hàn Quốc và Nhật Bản”.
Nếu Tổng thống Trump chính thức công nhận Triều Tiên là cường quốc hạt nhân, nền tảng chính sách đối với Triều Tiên của Hàn Quốc cũng buộc phải chuyển hướng căn bản. Điều này vừa làm lung lay cấu trúc phối hợp phi hạt nhân hóa giữa Mỹ và Hàn Quốc, vừa có thể gây ảnh hưởng lớn đến trật tự ngoại giao Đông Bắc Á trong tương lai.
Cuối cùng, phát ngôn lần này của Tổng thống Trump được giải thích là bước đi chính trị nhằm mở ra luồng gió mới cho đối thoại Mỹ-Triều trước thềm Hội nghị thượng đỉnh APEC tại Gyeongju. Trong bối cảnh Triều Tiên tiếp tục nâng cao sức mạnh hạt nhân và Mỹ phải đồng thời đối phó với Trung Quốc cũng như xử lý vấn đề bán đảo Triều Tiên trong chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, phát ngôn của ông Trump được dự báo sẽ trở thành một biến số quan trọng đối với tình hình bán đảo Triều Tiên cũng như cục diện cạnh tranh Mỹ-Trung trong tương lai.