[비즈한국] Cơ quan Phát triển Saemangeum và Chính quyền đặc biệt tỉnh Jeonbuk đang đẩy nhanh chiến lược biến cảng mới Saemangeum thành trung tâm then chốt của ngành du lịch tàu biển. Tuy nhiên, tàu du lịch vẫn là ngành công nghiệp tâm điểm của những tranh cãi về môi trường như phát thải carbon quy mô lớn, gây rối loạn hệ sinh thái biển và tạo ra nhiều loại ô nhiễm khi neo đậu tại cảng. Đây cũng chính là lý do nhiều thành phố trên thế giới, bao gồm cả các thành phố tại châu Âu, đã áp dụng các chính sách hạn chế hoặc cấm tàu du lịch cập cảng. Nhiều ý kiến chỉ trích cho rằng việc Saemangeum - nơi đang quảng bá xây dựng khu công nghiệp RE100 (100% năng lượng tái tạo) - lại đi tiên phong trong việc thu hút tàu du lịch, vốn được gọi là 'tội đồ khí hậu', là điều mâu thuẫn.
Saemangeum thúc đẩy trở thành 'trung tâm tàu du lịch biển Tây'
Ngày 28/10, Cơ quan Phát triển Saemangeum đã tổ chức buổi báo cáo cuối cùng về 'Dịch vụ tư vấn quy hoạch cơ bản nhằm bồi dưỡng và thu hút ngành du lịch tàu biển tại cảng mới Saemangeum'. Tỉnh Jeonbuk cũng đang đẩy mạnh các biện pháp xây dựng ngành công nghiệp này, điển hình là việc tổ chức buổi báo cáo giữa kỳ về 'Dịch vụ nghiên cứu kích hoạt tàu du lịch cảng mới Saemangeum và xây dựng nhà ga tàu du lịch quốc tế' vào ngày 5/11.
Vào tháng 10, tỉnh Jeonbuk đã đăng ký cảng Gyeokpo và cảng mới Saemangeum (dự kiến mở cửa năm 2026) làm điểm ghé tàu du lịch mới. Mục tiêu là trở thành 1 trong 8 cảng ghé tàu du lịch trọng điểm của cả nước.
Về sức cạnh tranh của cảng mới Saemangeum, một đại diện từ Phòng Xúc tiến Du lịch thuộc Cơ quan Phát triển Saemangeum cho biết: "Vị trí của Saemangeum là một lợi thế, nằm gần nhiều thành phố lớn của Trung Quốc ở biển Tây và có thể đóng vai trò là trạm trung chuyển giữa Incheon và đảo Jeju. Ngoài ra, xung quanh còn có nhiều tài nguyên du lịch như làng Hanok Jeonju, Gunsan, Iksan và quần đảo Gogunsan".
Ngành công nghiệp tàu du lịch: Gánh nặng về carbon, ô nhiễm không khí và hủy hoại hệ sinh thái
Tàu du lịch bị coi là thủ phạm hủy hoại môi trường do lượng phát thải khí nhà kính khổng lồ, ô nhiễm không khí từ việc sử dụng dầu nặng và phát thải chất thải. Vì được ví như một "thành phố nổi" với đầy đủ các tiện ích giải trí, mức tiêu thụ năng lượng của tàu du lịch là cực kỳ lớn.
Xét về lượng phát thải carbon, khi di chuyển cùng một quãng đường, tàu du lịch được biết là thải ra lượng carbon gấp hàng chục lần so với tàu hỏa và gấp khoảng 3 lần so với máy bay dân dụng. Trong một bài viết, tác giả Kim Han-min phân tích rằng một chuyến du lịch bằng tàu biển trong 5 đêm thải ra lượng carbon cao gấp khoảng 2 lần so với du lịch bằng máy bay nội địa Mỹ kết hợp lưu trú tại khách sạn 4 sao.
Ô nhiễm không khí do sử dụng dầu nặng cũng là một vấn đề nghiêm trọng. Loại dầu nặng chủ yếu dùng cho tàu du lịch thải ra nhiều khí độc hại hơn nhiều so với xăng hoặc dầu diesel. Các loại khí như nitơ oxit (NOx) và lưu huỳnh oxit (SOx) do tàu thải ra cuối cùng sẽ trở thành bụi mịn, gây hại cho sức khỏe con người.
Hiệp hội Bảo tồn Thiên nhiên Đức (NABU) cho rằng, giả sử một con tàu du lịch lớn chở khoảng 6.000 hành khách tiêu thụ 100.000 gallon (khoảng 380 tấn) nhiên liệu mỗi ngày, thì chỉ một con tàu duy nhất sẽ thải ra lượng khí CO2 tương đương 84.000 ô tô, lượng nitơ oxit tương đương 421.000 ô tô và lượng bụi mịn/lưu huỳnh điôxít tương đương hơn 1 triệu ô tô mỗi ngày.
Vì tàu du lịch vẫn tiếp tục nổ máy khi neo đậu để vận hành các thiết bị nội bộ, nên tình trạng ô nhiễm không khí không hề dừng lại. Kim Do-hyung, nhà hoạt động tại Sea Shepherd Korea, nhận định: "Lượng lớn nitơ oxit, lưu huỳnh oxit và bụi mịn từ tàu du lịch phá hủy các thành phố lân cận và môi trường xung quanh. Tiếng ồn động cơ tại các điểm neo đậu cũng tác động tiêu cực đến hệ sinh thái biển".
Giải quyết vấn đề bồi lắng và an toàn như thế nào?
Năm 2021, chính phủ đã thắt chặt tiêu chuẩn phát thải nitơ oxit cho tàu thuyền tại vùng biển nội địa, và từ năm 2022, tiếp tục siết chặt quy định phát thải lưu huỳnh oxit, bắt buộc sử dụng dầu lưu huỳnh thấp với hàm lượng dưới 0,5%. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng đây không phải giải pháp căn cơ vì dầu lưu huỳnh thấp vẫn là nhiên liệu gốc dầu nặng.
Đại diện Phòng Xúc tiến Du lịch thuộc Cơ quan Saemangeum cho biết: "Nếu được trang bị hệ thống sử dụng điện tại bến, chúng ta có thể giảm thiểu phá hủy môi trường, và ngành công nghiệp tàu du lịch cũng đang dần thay đổi theo hướng thân thiện với môi trường hơn".
Tuy nhiên, có nhiều chỉ trích cho rằng việc lắp đặt 'Hệ thống cung cấp điện bờ (AMP)' để tàu sử dụng điện lưới thay vì chạy máy phát tại cảng không phải là bắt buộc nên tỷ lệ sử dụng rất thấp. Cảng vụ Incheon đã lắp đặt AMP tại bến hành khách quốc tế vào năm 2020, nhưng tính đến năm nay, chỉ có 2 trong số 9 tàu cập bến sử dụng hệ thống này.
Các ý kiến chỉ ra rằng do không bắt buộc và chi phí tự phát điện bằng dầu lưu huỳnh thấp rẻ hơn giá điện AMP, các tàu thường tránh sử dụng. Ngoài ra, việc lắp đặt hệ thống tiếp nhận điện trong tàu cũng tốn kém chi phí và chiếm diện tích.
Hơn nữa, một số ý kiến lo ngại vùng biển gần cảng mới Saemangeum đang bị bồi lắng do hệ thống đê chắn sóng, dẫn đến mực nước ngày càng nông. Mực nước nông làm tăng nguy cơ tàu bị mắc cạn. Yoo Ki-man, Tổng thư ký của Phong trào Lưu thông Nước biển Thường xuyên Saemangeum, cho biết: "Ngư dân vùng biển Gochang đều chứng kiến mực nước đang nông dần. Có nguy cơ cảng này sẽ đi vào vết xe đổ của cảng Gunsan, nơi đang đau đầu với vấn đề bùn cát bồi lắng".
Về vấn đề này, đại diện Bộ Đại dương và Thủy sản, đơn vị phụ trách xây dựng cảng mới Saemangeum, cho biết: "Chúng tôi đánh giá rằng Saemangeum không bị bồi lắng nghiêm trọng như cảng Gunsan, và chúng tôi có kế hoạch thực hiện nạo vét thường xuyên để duy trì độ sâu 14m".
Trong khi thế giới hạn chế tàu du lịch, tại sao Saemangeum lại thúc đẩy?
Ngày càng có nhiều thành phố trên thế giới hạn chế hoặc cấm tàu du lịch cập cảng do ô nhiễm môi trường, phát thải chất thải và hiệu quả kinh tế thấp. Nhiều đánh giá cho rằng khách du lịch tàu biển thường ăn uống và mua sắm ngay trên tàu, nên tỷ lệ chi tiêu cho kinh tế địa phương như nhà hàng hay khách sạn rất thấp.
Nice, một thành phố nghỉ dưỡng nổi tiếng ở miền Nam nước Pháp, đã cấm hoàn toàn tàu du lịch từ năm 2025. Thị trưởng Christian Estrosi chỉ trích gay gắt: "Các tàu du lịch gây ô nhiễm môi trường, xả rác mà chẳng chi tiêu mấy tiền cho thành phố". Venice của Ý cũng đã cấm tàu du lịch từ năm 2021 để bảo vệ môi trường và đầm phá Venice – di sản thế giới được UNESCO công nhận.
Đảo Jeju cũng đối mặt với vấn đề tương tự. Nhiều lời kể cho thấy khu vực thương mại quanh cảng không mấy khởi sắc, khách du lịch chỉ di chuyển bằng xe buýt đến các cửa hàng miễn thuế hoặc cửa hàng mỹ phẩm (như Olive Young). Năm 2017, từng xảy ra tranh cãi khi tàu du lịch neo tại cảng Jeju rời đi mà không có khách nào lên bờ, chỉ để lại rác thải.
Go Kwon-il, đồng đại diện Hội cư dân phản đối căn cứ hải quân Gangjeong, nhấn mạnh: "Có câu chuyện rằng ở chợ truyền thống Seogwipo, tiểu thương đã phải dẹp quầy mời dùng thử vì khách tàu du lịch chỉ ăn thử chứ không mua. Chúng ta cần nhìn nhận lại xem liệu ngành công nghiệp tàu du lịch - vốn xả khói bụi mà không giúp ích cho kinh tế địa phương - có thực sự đáng để đầu tư hay không".