[비즈한국] Chính quyền Lee Jae-myung đã lập dự toán ngân sách năm tới là 728 nghìn tỷ Won, tăng 8,1% so với năm nay, đồng thời đặt ra các mục tiêu trọng tâm là đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI), bảo vệ các nhóm yếu thế và hỗ trợ theo chu kỳ cuộc đời. Điều này có nghĩa là chính phủ sẽ tập trung đầu tư vào các ngành công nghiệp tiên tiến để phát triển quốc gia, đồng thời tăng cường hỗ trợ những đối tượng dễ bị tổn thương có nguy cơ bị bỏ lại phía sau.
Tuy nhiên, nhìn vào dòng chảy gần đây, khoảng cách thu nhập giữa tầng lớp thu nhập cao và thu nhập thấp vốn đang có xu hướng giảm đã bị nới rộng dưới thời chính quyền Lee Jae-myung. Hơn nữa, nếu các sửa đổi luật thuế mà chính quyền Lee Jae-myung đưa ra cùng với dự thảo ngân sách năm tới được thông qua, mặc dù nhìn chung là tăng thuế, nhưng gánh nặng thuế của tầng lớp thu nhập cao được dự báo sẽ giảm mạnh so với tầng lớp thu nhập thấp. Có thể thấy, các chính sách bảo vệ nhóm yếu thế và dễ bị tổn thương mà chính quyền Lee Jae-myung đề ra đang không phát huy hiệu quả.
Tổng thống Lee đã giải thích lý do lập dự toán ngân sách thông qua 'Bài phát biểu chính sách về dự toán ngân sách năm 2026' tại Quốc hội vào ngày 4. Sau khi giải thích việc mở rộng đầu tư vào AI là hướng trọng tâm đầu tiên, Tổng thống Lee cho biết: "Thứ hai, chúng tôi sẽ bảo vệ vững chắc cuộc sống của các nhóm yếu thế, đồng thời kiên quyết giữ gìn tính mạng và sự an toàn của người dân", đồng thời tuyên bố sẽ thúc đẩy việc hỗ trợ sinh kế cho các hộ gia đình thu nhập thấp gồm 4 người với mức trên 2 triệu Won mỗi tháng.
Tổng thống Lee nhấn mạnh: "Sự phát triển công nghệ mới đóng góp vào việc nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân loại, nhưng mặt khác cũng tạo ra những khoảng tối khi khoảng cách ngày càng lớn. Bảo vệ những người yếu thế trong xã hội và các nhóm dễ bị tổn thương, những đối tượng chịu tác động nhanh nhất và lớn nhất bởi những cú sốc từ thời đại, là trách nhiệm cơ bản của quốc gia".
Mặc dù Tổng thống Lee nhấn mạnh việc cải thiện cuộc sống của những người yếu thế như hộ gia đình thu nhập thấp là định hướng chính sách, nhưng khoảng cách thu nhập giữa tầng lớp thu nhập cao và thấp lại nới rộng trở lại sau khi chính quyền Lee Jae-myung ra mắt. Theo Cơ quan Thống kê Hàn Quốc, trong nửa đầu năm nay, xét trên các hộ gia đình từ 1 người trở lên trên toàn quốc, thu nhập trung bình hàng tháng của nhóm hộ gia đình ngũ phân vị thứ 5 (20% có thu nhập cao nhất) là 9.235.671 Won, trong khi thu nhập trung bình hàng tháng của nhóm ngũ phân vị thứ 1 (20% có thu nhập thấp nhất) chỉ là 1.026.497 Won.
Nguyên nhân là do thu nhập của nhóm ngũ phân vị thứ 1 giảm 1,29% so với nửa đầu năm ngoái (1.017.537 Won), trong khi thu nhập của nhóm ngũ phân vị thứ 5 tăng 2,73% so với cùng kỳ (3.056.248 Won). Do đó, tỷ lệ ngũ phân vị thu nhập – chỉ số thu nhập của nhóm 20% cao nhất chia cho 20% thấp nhất – đã ghi nhận mức 9,70 lần trong nửa đầu năm nay. Tỷ lệ ngũ phân vị là chỉ số tiêu biểu thể hiện trạng thái phân phối của cải; giá trị càng lớn đồng nghĩa với bất bình đẳng thu nhập càng cao.
Tỷ lệ ngũ phân vị từng đạt mức cao nhất 10,55 lần vào nửa đầu năm 2019, sau đó giảm xuống 10,27 lần vào năm 2020, 10,11 lần vào năm 2021, và giảm xuống dưới 10 lần ở mức 9,76 lần vào năm 2022. Năm 2023, chỉ số này tăng nhẹ lên 9,86 lần nhưng lại giảm xuống 9,46 lần vào năm 2024. Tuy nhiên, năm nay chỉ số này lại đi theo xu hướng tăng và mở rộng lên 9,70 lần.
Một vấn đề khác là dự thảo sửa đổi luật thuế mà chính quyền Lee Jae-myung đưa ra cùng với ngân sách năm tới có thể khiến khoảng cách thu nhập giữa nhóm giàu và nghèo nới rộng hơn. Theo Văn phòng Nghiên cứu Ngân sách Quốc hội, nếu dự thảo sửa đổi luật thuế của chính phủ được Quốc hội thông qua, thu nhập thuế quốc gia dự kiến sẽ tăng tổng cộng 37,804 nghìn tỷ Won trong vòng 5 năm từ 2026 đến 2030. Điều này là do chính quyền Lee Jae-myung thúc đẩy tăng thuế thông qua việc tăng thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế giao dịch chứng khoán. Đây là lần đầu tiên sau 8 năm kể từ năm 2017 chính phủ thúc đẩy sửa đổi luật thuế theo hướng tăng thu ngân sách. Văn phòng Nghiên cứu Ngân sách Quốc hội dự báo trong tổng thu thuế quốc gia, thuế thu nhập doanh nghiệp sẽ tăng 18,8122 nghìn tỷ Won, thuế giao dịch chứng khoán tăng 12,7967 nghìn tỷ Won và thuế giá trị gia tăng tăng 978,7 tỷ Won trong 5 năm tới.
Ngược lại, thuế thu nhập cá nhân ước tính sẽ giảm 1,6274 nghìn tỷ Won. Quy mô giảm thuế thu nhập cá nhân được dự báo bắt đầu từ 5,3 tỷ Won vào năm 2026, tăng lên 233,8 tỷ Won vào năm 2027, sau đó lên 496,1 tỷ Won năm 2028, 460,1 tỷ Won năm 2029 và 432,2 tỷ Won năm 2030, duy trì mức trên 400 tỷ Won sau đó. Tuy nhiên, tác động của việc giảm thuế thu nhập này dự kiến sẽ tập trung vào tầng lớp thu nhập cao. Chính phủ đã đưa ra các chính sách như đánh thuế tách biệt đối với thu nhập từ cổ tức của cổ đông tại các doanh nghiệp có cổ tức cao, mở rộng hạn mức khấu trừ thuế thu nhập qua thẻ tín dụng dựa trên số con, và hỗ trợ thuế cho học phí học năng khiếu nghệ thuật cho trẻ em tiểu học, vì những lợi ích này chủ yếu dành cho tầng lớp thu nhập cao.
Văn phòng Nghiên cứu Ngân sách Quốc hội dự báo gánh nặng thuế cá nhân (như thuế thu nhập) sẽ giảm tổng cộng 1,765 nghìn tỷ Won trong 5 năm tới. Trong đó, mức giảm gánh nặng thuế của tầng lớp bình dân và trung lưu chỉ dừng lại ở mức 58,1 tỷ Won, trong khi mức giảm gánh nặng thuế của người có thu nhập cao lên tới 1,7069 nghìn tỷ Won, gấp khoảng 3 lần. Đặc biệt, gánh nặng thuế của tầng lớp bình dân và trung lưu sẽ giảm cho đến năm 2028 nhưng sẽ tăng trở lại lên 8,8 tỷ Won vào năm 2029 và 32,3 tỷ Won vào năm 2030. Ngược lại, đối với người thu nhập cao, gánh nặng thuế ước tính sẽ giảm khoảng 470 tỷ Won mỗi năm kể từ năm 2028.