[비즈한국] Việc ban hành Luật cơ bản về tài sản kỹ thuật số, hay còn gọi là Luật tài sản ảo giai đoạn 2, đang bị trì hoãn. Lý do là bởi cơ quan tài chính đã không thể trình dự thảo chính phủ vào ngày 10 vừa qua. Luật Bảo vệ người dùng tài sản ảo (Luật giai đoạn 1), có hiệu lực từ tháng 7 năm 2024, vốn tập trung vào việc bảo vệ tài sản và quản lý các giao dịch bất công, nên đã không thể bao quát toàn bộ ngành công nghiệp. Giữa bối cảnh khoảng trống pháp lý ngày càng kéo dài so với tốc độ tăng trưởng của thị trường, gây ra thiệt hại cho người tiêu dùng và sự hỗn loạn trong ngành, một buổi thảo luận về định hướng lập pháp và bảo vệ người tiêu dùng tài sản ảo đã được tổ chức.
Viện Nghiên cứu Người tiêu dùng Kỹ thuật số và Nghị sĩ Min Byung-duk của Đảng Dân chủ đồng hành đã tổ chức buổi hội thảo ‘Các phương án bảo vệ người tiêu dùng tài chính và tài sản kỹ thuật số’ tại Quốc hội vào ngày 10. Nghị sĩ Min, thành viên Ủy ban Chính vụ Quốc hội, đã đại diện đề xuất Luật cơ bản về tài sản kỹ thuật số vào tháng 6 vừa qua. Hiện tại, Luật cơ bản về tài sản kỹ thuật số đã có nhiều dự thảo do các nghị sĩ đề xuất và đang chờ điều chỉnh với dự thảo của Chính phủ mà Ủy ban Dịch vụ Tài chính và Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc đang chuẩn bị.
Trong buổi hội thảo ngày 10, Nghị sĩ Min Byung-duk nhấn mạnh việc sớm đưa Luật cơ bản về tài sản kỹ thuật số vào thực thi. Ông Min phát biểu: “Trong thời đại tài sản kỹ thuật số, tốc độ quan trọng hơn phương hướng. Thật đáng tiếc khi luật pháp và hệ thống không theo kịp tốc độ đó. Sự đổi mới đã trở thành hiện thực, chúng ta không thể để lưới an toàn dừng lại ở quá khứ”. Ông nhấn mạnh: “Để tài sản kỹ thuật số xóa bỏ định kiến là ‘sòng bạc tiền ảo’ và vươn mình trở thành thị trường tài chính lành mạnh, chúng ta cần các tiêu chuẩn pháp lý có thể dự đoán được, những rào cản bảo vệ nhà đầu tư chặt chẽ, cùng hệ thống kỷ luật và trách nhiệm rõ ràng cho các đơn vị kinh doanh”.
Nghị sĩ Min chỉ ra rằng dù trong quá trình sửa đổi Luật Giao dịch ngoại hối đã có những thảo luận về việc đưa stablecoin vào làm phương thức thanh toán, nhưng do chưa hoàn thiện quy định về phương án liên kết nên có nguy cơ gây hỗn loạn về thể chế. Đồng thời, ông cũng thúc đẩy việc xây dựng các quy định quản lý khi stablecoin được mở rộng sang nền kinh tế thực như thanh toán thương mại và chuyển tiền quốc tế. Ông cũng chỉ trích việc thiếu các biện pháp bảo vệ người tiêu dùng, mặc dù các vụ việc thanh lý cưỡng bức tài sản ảo do giao dịch đòn bẩy gia tăng trên các sàn giao dịch trong và ngoài nước đang liên tiếp xảy ra.
Kim Mi-young, Cục trưởng Cục Bảo vệ người tiêu dùng tài chính thuộc Cơ quan Giám sát Tài chính (FSS), trong bài phát biểu chúc mừng đã cho biết: “Hiện nay, Quốc hội và các cơ quan tài chính đang thúc đẩy dự luật giai đoạn 2 bao quát các vấn đề như công bố niêm yết phát hành, quy định gia nhập thị trường đối với các đơn vị kinh doanh và stablecoin để hệ thống tài sản kỹ thuật số sớm ổn định”. Bà yêu cầu: “Sự nỗ lực tự nguyện từ phía ngành là rất cần thiết. Hãy nỗ lực hết mình trong việc truyền tải thông tin và phòng ngừa thiệt hại để người tiêu dùng không quen với cấu trúc và công nghệ phức tạp của tài sản kỹ thuật số có thể yên tâm tham gia thị trường”.
Giáo sư Lim Byung-hwa từ Trường Quản trị Kinh doanh Đại học Sungkyunkwan, người phụ trách phần thuyết trình, đã giải thích về tình hình thị trường và quy định tài sản ảo trong và ngoài nước. Giáo sư Lim cho biết: “Người ta nói rằng 10% khối lượng giao dịch tài sản ảo toàn cầu được thực hiện tại Hàn Quốc. Dù không có các sản phẩm phái sinh mà chỉ giao dịch tại chỗ (spot) đã đạt tới 10% khối lượng giao dịch, đó là một quy mô cực kỳ lớn”.
Giáo sư Lim lấy tình hình lập pháp của Nhật Bản làm ví dụ. Ông nói: “Lý do chúng ta nên lấy Nhật Bản làm bài học là bởi luật hóa vì mục đích quản lý đơn thuần không thể giúp nuôi dưỡng ngành công nghiệp”. Ông cho biết thêm: “Nhật Bản là nơi luật hóa tài sản kỹ thuật số sớm nhất. Vì là dự luật quản lý được tạo ra sau các vụ tấn công mạng, dù đã luật hóa stablecoin từ năm 2023 nhưng ngành này vẫn không thể phát triển lớn mạnh. Gần đây, họ mới đang tất bật chuẩn bị các liên minh phát hành”.
Giáo sư Lim cũng nhận định rằng việc phát hành stablecoin trong nước “cần phải được suy xét trên phạm vi rộng”. Ông phân tích: “Gần đây, các ngân hàng lớn ở Phố Wall, Mỹ đang cùng nhau thảo luận về việc phát hành stablecoin. Nếu các tổ chức này tham gia, cục diện thị trường sẽ thay đổi hoàn toàn”.
Đối với tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC) và các token tiền gửi do ngân hàng phát hành, ông chỉ ra rằng cần chuẩn bị hệ thống tài chính on-chain (tài chính vận hành trên blockchain) cân nhắc đến tất cả các yếu tố này. Giáo sư Lim dự đoán: “Hàn Quốc có hệ thống tài chính tương tự châu Âu. Nếu Euro phát hành CBDC, khả năng cao sẽ xuất hiện các dịch vụ tài chính có hình thức tương tự. Token tiền gửi và CBDC dường như sẽ cùng tồn tại chứ không cạnh tranh. Tôi cho rằng token tiền gửi sẽ được sử dụng bởi các tổ chức, còn stablecoin sẽ được sử dụng trong lĩnh vực tư nhân”.
Nhu cầu mở rộng bảo vệ nhà đầu tư theo sự thay đổi của thị trường tài sản ảo trong nước cũng được đặt ra. Lee Jung-min, nghiên cứu viên tại Quỹ Bảo vệ Người tiêu dùng Tài chính Hàn Quốc, chỉ ra rằng người dùng tài sản ảo đang tăng nhanh ở cả nhóm tuổi trẻ (dưới 20 tuổi) và người cao tuổi (trên 60 tuổi) – những nhóm vốn thuộc diện dễ bị tổn thương về kỹ thuật số, vì vậy cần có các biện pháp bảo vệ.
Nghiên cứu viên Lee cho biết: “Trong số các nạn nhân liên quan đến tài sản ảo, khoảng 70% không thực hiện biện pháp đối phó nào. Đó là do họ không biết cách xử lý hoặc từ bỏ vì thiệt hại nhỏ. Chúng ta cần suy nghĩ về các phương thức cứu trợ như hòa giải tranh chấp thiệt hại tập thể”.
Bà nói thêm: “Vì công nghệ phức tạp và sự bất cân xứng thông tin nghiêm trọng, người tiêu dùng rất khó tự mình chứng minh thiệt hại. Cần xem xét việc chuyển đổi trách nhiệm chứng minh trong bồi thường thiệt hại. Cần bảo vệ người tiêu dùng trong toàn bộ quá trình lưu thông cùng với việc phát hành. Các vấn đề bất bình đẳng thông tin và xung đột lợi ích cần được giải quyết trong lập pháp giai đoạn 2”. Bà khuyên rằng giống như việc giáo dục tài chính khi tham gia các sản phẩm phái sinh, cần áp đặt nghĩa vụ giáo dục giao dịch đối với tài sản kỹ thuật số để mở rộng quyền lựa chọn cho người tiêu dùng.
Giáo sư đặc nhiệm Kim Hyung-joong thuộc Trường Cao học An ninh Thông tin Đại học Hàn Quốc đã thuyết trình về các vấn đề có thể phát sinh khi áp dụng stablecoin làm phương thức thanh toán. Dù nhận định rằng thị trường stablecoin sẽ mất thời gian để mở rộng, nhưng ông nhấn mạnh cần phát hiện các phương pháp thể chế để giải quyết các vấn đề phát sinh khi sử dụng như tiền tệ trong tương lai.
Giáo sư Kim nói: “Stablecoin bắt buộc phải được phát hành theo phương thức tập trung. Bởi vì chỉ khi là stablecoin tập trung mới có thể dừng các khối (block) có vấn đề và ngăn chặn việc sử dụng khi xảy ra sự cố hoặc khi tiền mã hóa bị dùng cho mục đích rửa tiền. Nếu áp dụng vào thanh toán, sẽ phát sinh phí chuyển tiền. Các nền tảng có thể hỗ trợ việc này nhưng cần suy nghĩ đến các phương án như tạo mạng lưới không tốn phí gas. Nếu đóng vai trò tiền tệ, người dùng cũng cần được hưởng lợi trong việc quyết toán thuế cuối năm, vì vậy cũng cần phải sửa đổi Luật hạn chế đặc quyền thuế”.
Tại buổi hội thảo ngày hôm đó, nghi vấn về việc liệu stablecoin có thể đảm bảo tính lành mạnh và hiệu quả với tư cách là phương thức thanh toán hay không cũng được đặt ra. Tiến sĩ Kim Do-nyun từ Cơ quan Người tiêu dùng Hàn Quốc chia sẻ: “Tôi đã nghĩ trước về việc stablecoin đóng vai trò gì trong khía cạnh quản lý vật giá của chính phủ, và cách ứng phó khi tranh chấp người tiêu dùng tập thể xảy ra do sự cố. Theo luật hiện hành, hệ thống kiện tụng tập thể chỉ khả thi theo Luật Thị trường Vốn. Đó là vì có thể xem toàn bộ lịch sử giao dịch và có tính minh bạch. Trong thiết kế thể chế cho tài sản kỹ thuật số cũng cần lưu ý đến những điểm này”.
Ý kiến cho rằng cần nhìn nhận quan điểm bảo vệ người tiêu dùng khác với tài chính truyền thống cũng đã xuất hiện. Luật sư Kim Hyo-bong từ Công ty Luật Bae, Kim & Lee (BKL) chỉ ra: “Điều quan trọng nhất trong quản lý tài sản kỹ thuật số là tính nhất quán với quy định toàn cầu. Nếu từ bỏ điều này, chúng ta sẽ mất cả ngành công nghiệp lẫn việc bảo vệ người tiêu dùng. Ví dụ, không có lý do gì để các nhà phát hành nước ngoài tuân theo quy định khắt khe của Hàn Quốc mà gia nhập thị trường. Hiện tại, Singapore đang công nhận giấy phép cấp ở nước ngoài, cần có các khung làm việc linh hoạt như vậy”.
Trong khi đó, được biết vào ngày 11, Đảng Dân chủ đã thống nhất ý kiến theo hướng thúc đẩy lập pháp do đảng chủ trì trong tháng 1 năm 2026, tách biệt với dự thảo của Chính phủ. Nếu dự thảo của Chính phủ không được trình lên Quốc hội trong tháng này, dự kiến việc lập pháp giai đoạn 2 về tài sản ảo sẽ kéo dài sang năm sau.