[비즈한국] Công tác thoái vốn tại HMM011200 (tiền thân là Hyundai Merchant Marine) của Ngân hàng Phát triển Hàn Quốc (KDB) đang được triển khai mạnh mẽ. Tập đoàn POSCO và Tập đoàn Dongwon được xem là những ứng cử viên sáng giá cho thương vụ này. Thị trường đang nghiêng về khả năng Dongwon có thể giành quyền kiểm soát hơn. Tuy nhiên, khi xét đến tình hình tài chính của Dongwon, việc thâu tóm là điều khó đảm bảo. Giá trị thương vụ HMM dự kiến lên tới 10 nghìn tỷ won. Một biến số khác chính là chính sách của Tổng thống Lee Jae-myung. Tổng thống Lee đang thúc đẩy phương án di dời trụ sở chính của HMM về thành phố Busan. Do cổ đông lớn nhất của HMM hiện tại là Ngân hàng Phát triển Hàn Quốc nên thực tế doanh nghiệp này vẫn chịu ảnh hưởng từ chính phủ. Tuy nhiên, sau khi thương vụ thoái vốn hoàn tất, chính phủ không có thẩm quyền buộc HMM di dời trụ sở.
POSCO và Dongwon kín tiếng về kế hoạch thâu tóm cụ thể
Theo giới tài chính, gần đây KDB đã gửi yêu cầu đề xuất (RFP) tới các công ty kế toán để tiến hành thẩm định giá trị hợp lý của cổ phiếu HMM. Sau khi nhậm chức vào tháng 9, Chủ tịch KDB Park Sang-jin đã chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn với truyền thông rằng: “Chúng tôi có kế hoạch đẩy nhanh tiến độ tư nhân hóa HMM”.
POSCO và Dongwon được nhắc đến là những ứng viên cho thương vụ HMM. Dù cả hai bên đều bày tỏ sự quan tâm nhưng lại khá kín tiếng về các kế hoạch cụ thể. Một số luồng ý kiến phản đối việc POSCO thâu tóm HMM cũng đã xuất hiện. Hiệp hội những người yêu cảng Busan và Hội đồng phát triển cảng Busan vào tháng 9 đã chỉ ra rằng: “Nếu HMM được sáp nhập vào POSCO – tập đoàn lấy ngành thép làm chủ lực – thì thay vì đầu tư vào một doanh nghiệp chuyên về vận tải biển, HMM có nguy cơ bị biến thành công ty phụ trợ cho ngành kinh doanh chính”. Họ nhấn mạnh: “Các tiền lệ trong và ngoài nước đã cho thấy việc các chủ hàng lớn lấn sân sang ngành vận tải biển không chỉ khó cắt giảm chi phí logistics thông qua vận chuyển hàng hóa tự cung tự cấp, mà còn phá hủy hệ sinh thái ngành vận tải biển, gây thiệt hại cho nền kinh tế quốc gia”.
Tập đoàn Dongwon từ lâu đã luôn dành sự quan tâm cho HMM. Chủ tịch danh dự Kim Jae-chul của Dongwon vào năm 2023 từng phát biểu: “Thâu tóm HMM là đỉnh cao của giấc mơ”. Tuy nhiên, rất khó để khẳng định chắc chắn về thương vụ này. Các ngân hàng đầu tư (IB) dự báo giá bán HMM có thể lên tới 10 nghìn tỷ won. Đối với tập đoàn Dongwon, việc huy động 10 nghìn tỷ won là bài toán không dễ dàng. Theo báo cáo quý, lượng tiền mặt và tài sản tương đương tiền của Dongwon Industries006040 – công ty con chủ chốt và đóng vai trò công ty mẹ của tập đoàn – chỉ đạt 493,4 tỷ won tính đến cuối tháng 9 năm nay. Con số này khá khiêm tốn khi so sánh với 7,1688 nghìn tỷ won tiền mặt và tài sản tương đương tiền của POSCO Holdings005490.
Nhà nghiên cứu Park Jong-ryul từ Heungkuk Securities nhận định về Dongwon Industries rằng: “Bất chấp ý chí mạnh mẽ của ban lãnh đạo trong việc thâu tóm HMM, do giới hạn về năng lực tự huy động vốn nội bộ, tập đoàn này sẽ phải phụ thuộc đáng kể vào các nguồn vốn bên ngoài”.
Thêm vào đó, kết quả kinh doanh gần đây của HMM đang trên đà sụt giảm và triển vọng không mấy tươi sáng, khiến mức giá bán khổng lồ trở thành một gánh nặng. Doanh thu của HMM giảm 4,23% từ 8,5453 nghìn tỷ won trong 3 quý đầu năm ngoái xuống còn 8,1838 nghìn tỷ won trong cùng kỳ năm nay, trong khi lợi nhuận hoạt động giảm tới 54,48% từ 2,5127 nghìn tỷ won xuống còn 1,1439 nghìn tỷ won.
Nhà nghiên cứu Choi Ji-woon từ Yuanta Securities nhận định: “Trong tương lai, do phí cảng vụ tiếp tục trì hoãn và áp lực nguồn cung container kéo dài, giá cước vận tải dự kiến sẽ ổn định ở mức thấp”. Nhà nghiên cứu Bae Se-ho từ iM Securities cũng cho biết: “Tình hình thị trường vẫn bất ổn và suy yếu, nên dù công suất đội tàu có tăng lên thì hiệu quả cải thiện lợi nhuận cũng không đáng kể”.
Vấn đề di dời trụ sở về Busan cũng gây tranh cãi
Một biến số khác chính là việc di dời trụ sở HMM. Tổng thống Lee Jae-myung đang thúc đẩy kế hoạch chuyển trụ sở HMM về thành phố Busan. Dù HMM là một doanh nghiệp tư nhân nhưng vì cổ đông lớn nhất là KDB – một doanh nghiệp nhà nước – nên HMM không thể thoát khỏi ảnh hưởng từ chính phủ. Nói cách khác, sau khi KDB hoàn tất việc bán HMM, chính phủ sẽ không còn danh nghĩa hay thẩm quyền để ép buộc việc di dời trụ sở. Đối với chính phủ, việc di dời trụ sở HMM phải được hoàn tất trước khi thương vụ bán doanh nghiệp diễn ra.
Trong nội bộ HMM, tiếng nói phản đối di dời trụ sở đang rất mạnh mẽ. Công đoàn nhân viên mặt đất của HMM phản đối gay gắt: “Việc chính phủ ép buộc một doanh nghiệp tư nhân di dời trụ sở về Busan là sự lạm quyền nghiêm trọng, xâm phạm quyền tự chủ kinh doanh và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh kế của người lao động”.
Chính phủ đã nỗ lực thuyết phục công đoàn HMM. Cựu Bộ trưởng Đại dương và Thủy sản Jeon Jae-soo đã có cuộc gặp gỡ và đối thoại với công đoàn HMM vào tháng 11. Tuy nhiên, do những biến số bất ngờ như việc ông Jeon từ chức gần đây, khả năng đạt được thỏa thuận với công đoàn trong thời gian ngắn là rất khó khăn. Trong khi đó, nếu việc thoái vốn HMM hoàn tất hoặc tiến triển đáng kể, kế hoạch di dời trụ sở sẽ càng trở nên bế tắc.
Nếu chính phủ cưỡng ép di dời trụ sở trước khi bán HMM, điều này có thể trở thành một biến số tiêu cực cho quá trình thoái vốn. POSCO và Dongwon, hai ứng viên nặng ký, hiện chưa công khai lập trường về vấn đề này. Tuy nhiên, trước thái độ kiên quyết của nhân viên HMM, bên mua rất có thể sẽ phải chịu trách nhiệm giải quyết các hậu quả phát sinh sau khi di dời trụ sở. Đây là một gánh nặng đối với bất kỳ nhà đầu tư nào.
Ngoài ra, nếu HMM chuyển trụ sở về Busan, nhiều nhân viên có nguy cơ sẽ nghỉ việc. Trước đó, khi cựu Tổng thống Yoon Suk-yeol thúc đẩy việc chuyển trụ sở KDB về Busan, một lượng lớn nhân viên ngân hàng này đã nghỉ việc.
Cũng có lo ngại rằng năng lực cạnh tranh của HMM sẽ giảm sút nếu rời khỏi thủ đô. Do phần lớn các doanh nghiệp lớn tại Hàn Quốc vẫn tập trung ở khu vực thủ đô, việc chuyển về Busan có thể gây bất lợi cho công tác quản lý mạng lưới và đàm phán với các chủ hàng.
Đối với chính phủ của ông Lee Jae-myung, việc di dời trụ sở trước khi bán HMM có thể gây khó khăn cho thương vụ, nhưng nếu để sau khi bán mới chuyển thì lại thiếu danh nghĩa và khó cưỡng ép. Nếu không thực hiện việc di dời, chính phủ sẽ không tránh khỏi sự chỉ trích về việc thất hứa. Bizhankook đã liên hệ với KDB để tìm hiểu lập trường về vấn đề này nhưng chưa nhận được phản hồi.