[비즈한국] Nếu trong vài năm trở lại đây, 'nhân tố thay đổi cuộc chơi' làm đảo lộn diện mạo chiến tranh hiện đại là máy bay không người lái (UAV/drone) thống trị bầu trời, thì hiện tại năm 2026, chiến trường mới mà các cơ quan quân sự toàn cầu đang chú ý chính là 'mặt đất'. Nhân vật chính ở đây chính là các robot quân sự băng qua chiến trường, hay còn gọi là phương tiện mặt đất không người lái (UGV - Unmanned Ground Vehicle).
Thực tế, lịch sử của UGV còn lâu đời hơn cả drone. Nguyên mẫu đầu tiên có thể kể đến là 'Goliath', robot tự sát dạng bánh xích do Đức Quốc xã phát triển trong Thế chiến thứ hai. Tuy nhiên, do hạn chế về công nghệ thời bấy giờ, nó phải sử dụng phương thức điều khiển bằng dây dẫn, cộng với tầm nhìn hạn chế và tốc độ chậm chạp nên không đạt được hiệu quả lớn trên chiến trường. Sau đó, hàng trăm loại robot quân sự đã xuất hiện nhưng chúng chỉ được đưa vào các nhiệm vụ hạn chế như xử lý vật liệu nổ (EOD - Explosive Ordnance Disposal). Điều này là do môi trường mặt đất có nhiều chướng ngại vật, đòi hỏi độ khó cao hơn nhiều về khả năng tự lái và duy trì liên lạc so với không gian phẳng lặng trên không.
Tuy nhiên, sự trưởng thành của các công nghệ Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 đã thay đổi hoàn toàn xu hướng này. Những tiến bộ vượt bậc trong công nghệ tự lái, trí tuệ nhân tạo (AI) và pin mật độ cao đã nâng tầm UGV từ một phương tiện hỗ trợ đơn thuần trở thành nhân vật chính trong chiến đấu.
Điều thú vị là quốc gia dẫn đầu ngành công nghiệp tiên tiến này không phải là Mỹ hay Trung Quốc, mà là Estonia - một quốc gia nhỏ nhưng đầy nội lực ở Bắc Âu. 'THeMIS' do Milrem Robotics phát triển hiện được đánh giá là loại UGV đa năng thành công nhất. Kể từ khi ra mắt lần đầu vào năm 2015, THeMIS đã được xuất khẩu sang hơn 16 quốc gia và đã khẳng định được giá trị thực sự trong chiến tranh Ukraine. Nó không chỉ thực hiện nhiệm vụ vận chuyển đạn dược, lương thực, sơ tán thương binh mà còn thực hiện cả nhiệm vụ giám sát và trinh sát, góp phần đáng kể vào việc nâng cao khả năng sống sót của binh lính. Đến mức quân đội Nga đã từng treo giải thưởng trị giá khoảng 23 triệu Won Hàn Quốc để 'truy nã công khai' nếu bắt giữ được THeMIS.
Một số ý kiến từng đặt nghi vấn liệu UGV có hiệu quả ở những khu vực địa hình hiểm trở và hay bị gián đoạn thông tin liên lạc hay không, trái ngược với những vùng đồng bằng rộng mở của Ukraine. Tuy nhiên, cuộc xung đột biên giới giữa Thái Lan và Campuchia xảy ra vào năm ngoái đã trở thành cơ hội quyết định để xua tan những lo ngại đó.
Vào tháng 5 vừa qua, quân đội Thái Lan - lực lượng từng phô trương sức mạnh bằng việc triển khai tàu hộ tống 'Bhumibol Adulyadej' do Hàn Quốc sản xuất trong cuộc tranh chấp biên giới trên biển - đã mạnh dạn vận hành lực lượng không người lái ngay cả trong cuộc xung đột biên giới trên bộ tiếp theo đó. Lục quân Thái Lan đã đưa vào thực chiến robot chiến đấu 'D-Iron', một phiên bản tự cải tiến bằng cách kết hợp khung gầm THeMIS của Estonia với pháo tự động của Mỹ và các linh kiện của Úc.
Vào ngày 24 tháng 7, thời điểm đầu của các cuộc giao tranh, robot chiến đấu của quân đội Thái Lan đã sử dụng pháo tự động 30mm để tấn công chính xác vào các trạm quan sát tiền tiêu và xe bọc thép của quân đội Campuchia. Trước khi đưa quân vào, quân đội Thái Lan đã đặt robot không người lái lên làm tiên phong, đạt được thành tích chiếm lĩnh các vị trí chủ chốt mà không gây ra bất kỳ thương vong nào cho quân ta. Hiện tại, ngay cả sau khi ngừng bắn, quân đội Thái Lan vẫn tiếp tục triển khai robot vào các nhiệm vụ tuần tra biên giới rủi ro cao, giải quyết đồng thời bài toán giảm thiểu nguồn nhân lực quân sự và đảm bảo an toàn cho binh sĩ. Đây là minh chứng cho thấy UGV có thể hoạt động hiệu quả không chỉ ở vùng đồng bằng mà còn ở cả các vùng núi và rừng rậm.
Hàn Quốc cũng đang nhanh chóng bắt kịp xu hướng này. Để đối phó với tình trạng sụt giảm dân số dẫn đến thiếu hụt nhân lực và nhằm giảm thiểu thương vong cho con người, quân đội Hàn Quốc đang coi việc ứng dụng công nghệ AI và lực lượng hỗn hợp có người và không người lái là trụ cột cốt lõi của cải cách quốc phòng.
Hanwha Aerospace012450 đã ký thỏa thuận hợp tác (MOU) với Milrem Robotics vào tháng 2 năm 2025 và giới thiệu mẫu hình Hàn Quốc có tên 'THeMIS-K' tại 'Triển lãm Công nghiệp Quốc phòng và Hàng không Vũ trụ Quốc tế Seoul (ADEX 2025)' tổ chức vào tháng 10. Đây là mẫu xe được tối ưu hóa cho địa hình đồi núi và môi trường tác chiến tại Hàn Quốc, kết hợp khung gầm THeMIS đã được kiểm chứng với hệ thống điều khiển vũ khí từ xa (RCWS) do Hanwha tự phát triển cùng các hệ thống cảm biến và liên lạc kiểu Hàn Quốc.
Giống như cách cuộc cách mạng AI trong ngành công nghiệp dân sự dẫn đến cuộc cách mạng robot, 'phi nhân lực hóa' trong lĩnh vực quốc phòng là một xu thế tất yếu không thể ngăn cản. Mặc dù khởi đầu có phần muộn màng, nhưng tiềm lực của ngành công nghiệp quốc phòng Hàn Quốc - vốn sở hữu năng lực sản xuất và công nghệ IT đẳng cấp thế giới - là hoàn toàn đầy đủ. Hy vọng rằng không lâu nữa, chúng ta sẽ được chứng kiến sự hoạt động hiệu quả của các robot quân sự nội địa, thay thế binh lính tuần tra quanh hàng rào khu phi quân sự, đồng thời trấn áp kẻ thù và bảo vệ mạng sống cho quân ta trong trường hợp khẩn cấp.