[비즈한국] Kể từ khi nhậm chức vào tháng 6 năm ngoái, một trong những điều mà Tổng thống Lee Jae-myung thường xuyên nhấn mạnh khi đề cập đến kinh tế chính là mục tiêu vực dậy tốc độ tăng trưởng tiềm năng. Tuy nhiên, trái ngược với cam kết của ông Lee về việc đưa con số này trở lại mức 3%, nhiều đánh giá cho thấy ngay cả ngưỡng 2% cũng đã bị phá vỡ. Thậm chí, có dự báo cho rằng đến khoảng năm 2056, tốc độ tăng trưởng tiềm năng sẽ chỉ còn duy trì ở mức sát 0%, khiến động cơ tăng trưởng thực sự bị nguội lạnh.
Có nguy cơ Hàn Quốc sẽ bị chững lại ngay trước ngưỡng cửa trở thành quốc gia phát triển. Ngược lại, Mỹ - nền kinh tế số 1 thế giới - không chỉ vượt qua Hàn Quốc về tốc độ tăng trưởng tiềm năng từ năm 2023 mà còn được dự báo sẽ nới rộng khoảng cách này hơn nữa. Mặc dù Tổng thống Lee đang khuyến khích các nhà đầu tư trong nước mua cổ phiếu nội địa thay vì đổ dồn vào chứng khoán Mỹ, nhưng nhìn vào triển vọng kinh tế tương lai thì tình hình không hề dễ dàng. Các chuyên gia chỉ ra rằng, việc nới rộng khoảng cách về tốc độ tăng trưởng tiềm năng này cũng có thể khiến việc giải quyết vấn đề tỷ giá hối đoái cao trở nên khó khăn hơn.
Ngày 30 tháng 1, cơ quan xếp hạng tín nhiệm quốc tế Fitch đã duy trì xếp hạng tín dụng quốc gia của Hàn Quốc ở mức 'AA-' với triển vọng 'ổn định'. 'AA-' là mức xếp hạng cao thứ tư trong thang đo của Fitch, tương đương với các quốc gia như Anh, Bỉ và Đài Loan. Tuy nhiên, Fitch đã hạ dự báo tăng trưởng tiềm năng của Hàn Quốc từ 2,1% xuống còn 1,9%. Xét đến việc tốc độ tăng trưởng tiềm năng là mức tăng trưởng tối đa có thể đạt được bằng cách huy động mọi yếu tố sản xuất mà không gây lạm phát, điều này đồng nghĩa với việc động lực tăng trưởng của nền kinh tế Hàn Quốc đang dần nguội đi. Nó cũng có nghĩa là nếu nền kinh tế tăng trưởng vượt mức 1,9% trong năm nay, nó có thể kích thích lạm phát.
Việc Fitch hạ dự báo tăng trưởng tiềm năng là một cú sốc, khi mà Tổng thống Lee đã nhiều lần đề cập đến việc vực dậy mức tăng trưởng tiềm năng lên 3% từ khi tranh cử cho đến sau khi nhậm chức. Trong cuộc họp với các thư ký và trợ lý vào ngày 13 tháng 11 năm ngoái, ông Lee từng nói: "Mỗi chính quyền lại khiến tốc độ tăng trưởng tiềm năng giảm đi 1%, tình hình có thể sớm chuyển sang mức âm. Nhiệm vụ lớn nhất mà Hàn Quốc phải đối mặt là vực dậy tốc độ tăng trưởng tiềm năng đang sụt giảm". Ông nhấn mạnh thêm: "Để đạt được điều này, trước hết cần phải có sự cải cách cơ cấu quyết liệt. Thông qua việc cải cách cơ cấu trong 6 lĩnh vực then chốt bao gồm quy định, tài chính, công cộng, lương hưu, giáo dục và lao động, chúng ta phải mở ra con đường tăng trưởng mới và nhất định phải vực dậy tốc độ tăng trưởng tiềm năng".
Tuy nhiên, triển vọng của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) còn ảm đạm hơn cả Fitch. Theo dự báo kinh tế dài hạn của OECD, tốc độ tăng trưởng tiềm năng của Hàn Quốc từng đạt 2,44% vào năm 2022, nhưng đã giảm xuống còn 1,92% vào năm ngoái, rơi xuống ngưỡng 1%. Tốc độ này dự kiến sẽ tiếp tục giảm và xuống còn 1,57% vào năm 2027. Xu hướng giảm này sẽ kéo dài, khiến tăng trưởng tiềm năng trung bình rơi xuống 1,49% trong giai đoạn 2031-2035, và tiếp tục xuống còn 1,16% trong giai đoạn 2036-2040. Đến giai đoạn 2041-2045, con số này sẽ rơi xuống dưới 1%, đạt mức trung bình 0,77%.
Đà giảm vẫn tiếp diễn với mức 0,49% giai đoạn 2046-2050 và 0,42% giai đoạn 2051-2055. Thậm chí, giai đoạn 2056-2060, tăng trưởng tiềm năng giảm mạnh xuống mức trung bình 0,01%, rơi vào trạng thái gần như ngừng tăng trưởng kinh tế. Giai đoạn 2061-2065, tốc độ tăng trưởng tiềm năng sẽ đạt mức trung bình -0,21%, khi đó quy mô nền kinh tế bắt đầu thu hẹp. Động cơ kinh tế của Hàn Quốc không chỉ nguội lạnh mà còn bước vào giai đoạn đóng băng.
Vấn đề lớn hơn là khoảng cách về sức mạnh nền tảng (tăng trưởng tiềm năng) so với Mỹ ngày càng lớn theo thời gian. Theo OECD, tốc độ tăng trưởng tiềm năng của Mỹ vào năm 2022 là 2,40%, thấp hơn Hàn Quốc 0,04 điểm phần trăm, nhưng đến năm 2023 đã vượt qua Hàn Quốc (2,41%) với mức 2,44%. Tiếp đó, khoảng cách này dự kiến sẽ nới rộng hơn nữa: năm 2024 đạt 2,41% (chênh lệch 0,13 điểm phần trăm), năm 2025 đạt 2,20% (chênh lệch 0,28 điểm phần trăm), năm 2026 đạt 2,03% (chênh lệch 0,32 điểm phần trăm) và năm 2027 là 1,95% (chênh lệch 0,38 điểm phần trăm).
Sự chênh lệch này sẽ ngày càng trầm trọng, đến giai đoạn 2056-2060, khi tăng trưởng tiềm năng của Hàn Quốc rơi xuống mức 0%, thì tăng trưởng tiềm năng trung bình của Mỹ là 1,27%, tạo ra khoảng cách 1,26 điểm phần trăm. Chừng nào kinh tế Hàn Quốc không đạt được sự đổi mới, việc đuổi kịp Mỹ - quốc gia đang liên tục làm mới động cơ kinh tế thông qua các ngành công nghiệp tiên tiến như trí tuệ nhân tạo (AI) - sẽ trở nên rất khó khăn. Điều này khiến các chính sách thu hút nhà đầu tư cá nhân quay trở lại thị trường trong nước khó có hiệu quả, đồng thời có thể dẫn đến vấn đề tỷ giá hối đoái kéo dài do dòng vốn đầu tư chảy ra ngoài.