[비즈한국] Trong thời đại mà triết học cũng được xem qua các video 'Shorts', thời đại mà AI (trí tuệ nhân tạo) thay con người suy nghĩ, việc thực hành triết học có ý nghĩa gì?
Người ta thường cho rằng triết học là 'những câu chuyện xa vời', tách biệt với thực tế. Cũng có cái nhìn coi đó là thú vui của kẻ giàu có hoặc là sự trốn tránh của những người không thích nghi được với đời thực. Tuy nhiên, triết học đích thực là suy tư để giải quyết các vấn đề và sự phi lý mà chúng ta đối mặt trong cuộc sống. Chính vì thế, ở Hàn Quốc, việc phụ nữ thực hành triết học không thể không trở nên quyết liệt. Bởi vì họ phải sống một cuộc đời luôn đối mặt với những câu hỏi mỗi ngày.
Cuốn sách vừa được xuất bản gần đây 'Câu chuyện triết học của các nữ triết gia' chứa đựng những câu chuyện 'làm triết' của 8 nữ triết gia trẻ và trung niên đang hoạt động tích cực và nhận được nhiều sự chú ý tại Hàn Quốc.
Kang Seon-hyeong, Kim Bun-seon, Kim Ae-ryeong, Kim Eun-ju, Noh Seong-suk, Yang Chang-a, Lee Seon-hyeon, và Lee Sol, mỗi người nghiên cứu các nhà tư tưởng tiêu biểu cho triết học hiện đại sau thế kỷ 20 như Gilles Deleuze, Michel Foucault, Paul Ricoeur, Rosi Braidotti, Theodor Adorno, Hannah Arendt, Judith Butler, Jean-Paul Sartre. Họ đã gặp gỡ triết học như thế nào, cơ duyên nào khiến họ nghiên cứu những nhà tư tưởng này, và liệu chúng ta có còn cần triết học hay không? 'Câu chuyện triết học của các nữ triết gia' giải đáp lại ý nghĩa của triết học thông qua những trải nghiệm của họ.
Các tác giả cho thấy rằng triết học bắt đầu từ những vị trí cụ thể trong cuộc sống, và cuộc đời của một triết gia không thể tách rời khỏi tư duy lý thuyết của chính họ. Chẳng hạn, Yang Chang-a đã chọn triết học từ năm lớp 11. Vào thời điểm mà không ít người mất mạng vì 'khủng hoảng IMF', cô đã tự nhủ rằng: "Vì cảm thấy cái chết luôn cận kề, hãy làm những điều mình muốn". Cô cũng cảm thấy rằng "có rất nhiều ẩn đố cần phải giải mã". Vì vậy, cô đã chọn theo học ngành Triết học tại đại học.
Việc chọn Hannah Arendt là do những cụm từ như 'sự tầm thường của cái ác' và cái tên Arendt đã khắc sâu vào tâm trí cô khi cô nghe giảng trong lúc đang mệt nhoài vì làm thêm. Arendt đã xây dựng tư tưởng của mình bằng cách suy tư tích cực về những việc bà đã trải qua. Yang Chang-a, người từng cảm thấy bức bối vì có những vấn đề cần giải quyết nhưng không thể làm rõ, đã cảm thấy Arendt chính là một 'người đương thời' với mình. Sau đó, khi tham gia cùng các hiện trường liên đới như 'Gangjeong', 'Yeongdo', 'Miryang', 'Mandeok', cô đã có trải nghiệm mà những gì đã học bị phá vỡ hoặc trở nên sống động hơn. Thông qua kinh nghiệm đó, Yang Chang-a đã thấu hiểu Arendt theo một cách mới.
Như vậy, các nữ triết gia nói về sự liên đới, cộng đồng và những người hàng xóm thông qua triết học. Hoặc ngược lại, họ làm triết học thông qua sự liên đới. Điều này khác với hình ảnh một triết gia cô độc suy tư mà mọi người thường tưởng tượng. Bởi vì đối với họ, triết học không phải là tri thức cao siêu, mà là con đường để cùng giải quyết các vấn đề thực tế của bản thân và người khác, nhằm sống tốt đẹp hơn.
Bây giờ, hãy quay lại câu hỏi ban đầu. Chúng ta có còn cần triết học không? Triết gia Kang Seon-hyeong trả lời như sau.
Triết học luôn quan tâm đến quá trình. Nếu nói 'cái gì đó' đã trở thành hiện thực vì 'lý do này lý do nọ', thì triết học quan tâm đến 'lý do này lý do nọ' hơn là 'cái gì đó'. Do đó, có thể nói triết học không phải là sự lặp lại đồng nghĩa các đáp án đúng, mà là sự phát minh không ngừng về quá trình giải thích hợp lý. Chính vì lý do đó mà chúng ta có thể học cách đặt câu hỏi và học thái độ đặt câu hỏi cùng với triết học.
Vì vậy, Kang Seon-hyeong cho rằng niềm vui của triết học tương đồng với niềm vui của cuộc sống. Bà nói: "Giống như việc dù đôi khi cuộc đời chúng ta có cảm giác như sự lặp lại vô nghĩa quay về vạch xuất phát, nhưng quá trình đó luôn là quá trình học hỏi mới mẻ; chúng ta có thể học được niềm vui đó thông qua quá trình triết học, từ việc đã cố gắng trả lời điều gì, cho đến việc tại sao chúng ta buộc phải suy tư như thế".
Trong thời đại mà tư duy đang dần biến mất, 'triết học' có thể làm gì cho cuộc sống của chúng ta, và chúng ta có thể tiến bước như thế nào thông qua 'làm triết'? 'Câu chuyện triết học của các nữ triết gia' lấy câu trả lời cho câu hỏi này từ cuộc đời của tám nữ triết gia. Các tác giả tự chứng minh rằng triết học không phải là tri thức cao cấp tách rời khỏi đời sống, mà là một quá trình liên tục để hiểu về thế giới và tự phản tư chính mình.