[비즈한국] Tổng thống Lee Jae-myung sẽ có chuyến thăm tới Singapore và Philippines. Sự chú ý đang đổ dồn vào việc liệu chuyến công du này có thể trở thành bước ngoặt để đa dạng hóa chuỗi cung ứng khoáng sản cốt lõi vốn đang phụ thuộc hoàn toàn vào Trung Quốc hay không. Đặc biệt, việc hợp tác với Philippines, một trong những trung tâm sản xuất niken lớn của thế giới, đang nổi lên như chìa khóa để giải quyết cuộc khủng hoảng 'an ninh niken' mà các doanh nghiệp Hàn Quốc đang phải đối mặt.
Tổng thống Lee thúc đẩy ngoại giao kinh tế và an ninh
Ngày 27, Nhà Xanh thông báo Tổng thống Lee sẽ thực hiện chuyến thăm cấp nhà nước tới Singapore và Philippines từ ngày 1 đến ngày 4 tháng 3. Tại Singapore, từ ngày 1 đến ngày 3 tháng 3, dự kiến sẽ có các lịch trình như hội đàm thượng đỉnh và tiệc trưa hữu nghị với Thủ tướng Lawrence Wong, gặp gỡ và dự tiệc chiêu đãi cấp nhà nước với Tổng thống Tharman Shanmugaratnam.
Tổng thống cũng sẽ tham dự ‘Hội nghị thượng đỉnh Kết nối AI’ do hai nước đồng tổ chức. Dựa trên mối quan hệ đối tác chiến lược được thiết lập từ lễ kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm ngoái, Hàn Quốc và Singapore dự kiến sẽ mở rộng phạm vi hợp tác sang các lĩnh vực tương lai đầy hứa hẹn như AI và năng lượng hạt nhân.
Từ ngày 3 đến ngày 4 tháng 3, Tổng thống sẽ thăm cấp nhà nước tới Manila, Philippines. Ngày 3 tháng 3, thời điểm diễn ra hội đàm thượng đỉnh, có ý nghĩa sâu sắc khi đánh dấu kỷ niệm 77 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Hàn-Philippines. Trong chuyến thăm này, hai nước kỳ vọng sẽ làm sâu sắc thêm quan hệ hợp tác hiện có trong lĩnh vực quốc phòng, cơ sở hạ tầng, đồng thời đạt được những kết quả thiết thực trong lĩnh vực khoáng sản cốt lõi và AI.
Philippines, 'trọng tâm ngành công nghiệp niken', cần thiết cho việc đa dạng hóa chuỗi cung ứng của Hàn Quốc
Cùng với Indonesia, Philippines đóng vai trò then chốt trong chuỗi cung ứng niken toàn cầu. Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (USGS), trữ lượng niken của Philippines đứng thứ 5-6 thế giới và lớn thứ hai ở châu Á sau Indonesia. Tính đến cuối năm 2024, trữ lượng niken đã xác nhận có thể khai thác thương mại đạt 612,98 triệu DMT (Tấn khô). Con số này tăng khoảng 28,6% so với năm trước.
Môi trường thị trường toàn cầu đang làm tăng giá trị của Philippines. Với sự phát triển nhanh chóng của thị trường xe điện và hệ thống lưu trữ năng lượng (ESS), nhu cầu về niken độ tinh khiết cao được dự báo sẽ tăng trung bình hơn 20% mỗi năm trong thập kỷ tới. Niken chiếm từ 60-80% tỷ trọng trong pin hàm lượng niken cao và được gọi là 'dầu mỏ của kỷ nguyên xe điện'. Khi Mỹ và EU tìm cách giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc thông qua Đạo luật Giảm lạm phát (IRA) và Đạo luật Nguyên liệu thô quan trọng (CRMA), vị thế chiến lược của Philippines càng trở nên vững chắc hơn.
Hiện tại, tình hình an ninh niken của Hàn Quốc không mấy lạc quan. Sự phụ thuộc vào nhập khẩu oxit niken và hydroxit niken từ Trung Quốc gần như chạm mức 100%, trong khi niken sunfat cũng phụ thuộc vào Trung Quốc hơn 68%. Nếu chuỗi cung ứng bị đứt gãy, ngành công nghiệp pin trong nước sẽ rơi vào tình trạng cực kỳ dễ tổn thương. Do đó, việc tăng cường hợp tác khoáng sản cốt lõi với Philippines nhân chuyến thăm của Tổng thống Lee có thể coi là phản ứng chiến lược ở cấp độ an ninh quốc gia.
Ảnh hưởng của thảo luận về hạn chế xuất khẩu quặng thô tại Philippines đối với kinh tế toàn cầu
Ngành công nghiệp niken của Philippines hiện đang đứng trước một bước ngoặt quan trọng. Đầu năm 2025, Thượng viện Philippines đã thông qua dự luật cấm dần xuất khẩu quặng thô kim loại. Mặc dù các điều khoản cấm xuất khẩu trực tiếp đã được loại bỏ trong luật cuối cùng (Luật Cộng hòa số 12253) để phản ánh lo ngại của giới công nghiệp, nhưng các quy định tài chính nghiêm ngặt hơn đã được áp dụng, bao gồm tiền bản quyền lũy tiến gắn với lợi nhuận của từng mỏ và thuế lợi nhuận thặng dư.
Điều này cho thấy quyết tâm của chính phủ Philippines trong việc thoát khỏi cấu trúc chỉ tập trung vào khai thác thô và xuất khẩu quặng, chuyển sang tạo ra giá trị gia tăng thông qua luyện kim và tinh chế tại chỗ. Đặc biệt, quy trình chiết xuất bằng axit áp suất cao (HPAL) để sản xuất vật liệu trung gian niken (MHP) từ quặng limonit cấp thấp đang nổi lên như công nghệ then chốt cho quá trình chuyển đổi công nghiệp. Hiện tại, tỷ trọng quặng thô vẫn chiếm ưu thế tuyệt đối trong xuất khẩu niken, nhưng chính phủ Philippines đang tích cực khuyến khích mở rộng các cơ sở luyện kim dựa trên HPAL thông qua các ưu đãi thuế.
Các tập đoàn toàn cầu đang tích cực hành động để chiếm lĩnh lợi thế từ sự thay đổi cấu trúc của ngành niken Philippines. Tập đoàn Huayou Cobalt của Trung Quốc đang hợp tác với các doanh nghiệp Philippines để xây dựng nhà máy luyện HPAL, trong khi Sumitomo Metal Mining của Nhật Bản đang tăng cường nắm giữ cổ phần tại các nhà máy luyện hiện có ở Philippines để đảm bảo nguồn cung nguyên liệu.
Ngược lại, việc thâm nhập thị trường của các doanh nghiệp Hàn Quốc vẫn đang dừng lại ở giai đoạn đầu hoặc bị đình trệ do các vấn đề về hiệu quả kinh tế. Dự án hợp tác niken tại Philippines mà Tập đoàn POSCO thúc đẩy vào năm 2023 đã bị hủy bỏ do các yếu tố rủi ro và hiệu quả kinh tế. Hiện tại, chỉ có một số ít doanh nghiệp tư nhân như JSECO Holdings đang thăm dò việc phát triển mỏ.
Các chuyên gia chỉ ra rằng các thảo luận về việc hạn chế xuất khẩu quặng thô của Philippines không chỉ dừng lại ở mức độ xem xét quy định mà có thể mang lại sự thay đổi mang tính cấu trúc cho chuỗi cung ứng niken toàn cầu.
Ông Hyung Min-hyuk, từ Văn phòng Thương mại KOTRA tại Manila, trong báo cáo ‘Ngành công nghiệp Niken Philippines, áp lực chuyển đổi cấu trúc tập trung vào quặng thô và bước ngoặt tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu’ đã phân tích: “Vì áp lực đa dạng hóa chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng tăng, phương hướng chính sách và đầu tư của Philippines dự kiến sẽ gắn liền với những thay đổi trong chiến lược thu mua của các nước tiêu thụ chính, bao gồm Hàn Quốc”. Ông cũng nhận định thêm: “Tốc độ triển khai các dự án HPAL và NPI (gang niken) trong tương lai dường như sẽ nổi lên như một chỉ số then chốt để đánh giá sự ổn định của chuỗi cung ứng pin Đông Bắc Á.”