[비즈한국] Tình hình Trung Đông bất ổn đang khiến giá dầu quốc tế biến động mạnh. Giá nhiên liệu tại các trạm xăng ở Hàn Quốc đang tăng nhanh và tình hình tại Châu Âu cũng không khác biệt. Theo Hiệp hội Ô tô Đức (ADAC), ngay trước khi chiến tranh Iran bùng nổ, giá xăng (Super E10) tại Đức ở mức trung bình 1,69 euro (2.900 won)/lít, còn dầu diesel là 1,61 euro (2.760 won)/lít. Tuy nhiên, giá bắt đầu tăng thẳng đứng ngay sau khi chiến tranh nổ ra. Đến ngày 10 tháng 3, cả hai loại nhiên liệu này đều đồng loạt vượt mốc 2 euro (3.400 won)/lít. Đây là lần đầu tiên kể từ tháng 9 năm 2022, thời điểm dư âm của chiến tranh Nga-Ukraine vẫn còn kéo dài, cả hai loại nhiên liệu này cùng vượt ngưỡng 2 euro.
Thay đổi nhận thức về năng lượng sau chiến tranh Nga-Ukraine
Giá dầu tăng không chỉ dừng lại ở gánh nặng chi phí nhiên liệu cho ô tô mà còn ảnh hưởng đến toàn bộ các ngành công nghiệp, từ hậu cần, sản xuất cho đến sản xuất điện năng.
Các quốc gia Châu Âu như Đức đang nỗ lực chuyển đổi sang năng lượng xanh một cách nhanh chóng, nhưng vẫn chưa thể thay thế hoàn toàn nhiên liệu hóa thạch. Trong quá khứ, dầu mỏ được nhập từ Trung Đông và Nga, còn khí đốt tự nhiên được dẫn qua các đường ống từ Nga. Dù rẻ và ổn định nhưng nguồn cung này lại dễ bị tổn thương trước các cú sốc bên ngoài.
Châu Âu đã cảm nhận sâu sắc điều này từ cuộc chiến Nga-Ukraine năm 2022. Khi các giao dịch năng lượng giữa Nga và Châu Âu gần như bị cắt đứt, giá TTF của Hà Lan, chuẩn mực cho giá khí đốt tại Châu Âu, đã có lúc vượt quá 300 euro (510.000 won)/MWh vào mùa hè năm 2022, tăng hơn 10 lần so với trước chiến tranh. Điều này giáng đòn trực tiếp vào nhiều ngành công nghiệp. Ví dụ, tập đoàn hóa chất BASF của Đức đã phải cắt giảm sản xuất tại các nhà máy trong nước vì lý do giá năng lượng tăng cao.
Thị trường được tạo nên bởi sự sợ hãi
Gần đây, việc phong tỏa eo biển Hormuz của Iran và sự gián đoạn nguồn cung năng lượng từ Trung Đông đang lan rộng tâm lý khủng hoảng trong xã hội Châu Âu. Tuy nhiên, tình hình hiện tại có lẽ sẽ khác với "nỗi sợ năng lượng" năm 2022 vốn đầy cảm giác bất lực. Kể từ thời điểm đó, Châu Âu đã liên tục phát triển các diễn ngôn xã hội về việc phải cắt đứt sự phụ thuộc vào năng lượng.
Trên thực tế, ngay sau khi chiến tranh Nga-Ukraine bùng nổ, EU (Liên minh Châu Âu) đã công bố chương trình 'REPowerEU'. Nội dung chính là tăng mạnh sản xuất điện mặt trời và điện gió, đồng thời đẩy mạnh các chính sách tiết kiệm năng lượng. Nhận thức của người dân và doanh nghiệp cũng thay đổi. Tại các hộ gia đình Đức, việc lắp đặt máy bơm nhiệt thay cho nồi hơi gas tăng nhanh, và các doanh nghiệp cũng đang có xu hướng mở rộng các cơ sở phát điện mặt trời hoặc ký kết các hợp đồng mua năng lượng tái tạo dài hạn.
Nếu trong quá khứ, việc chuyển đổi năng lượng tái tạo của Châu Âu gần giống với lý tưởng chủ nghĩa đến từ Bắc Âu với khẩu hiệu "Hãy cứu Trái Đất", thì hiện tại, nó đã chuyển hóa thành các chương trình nghị sự thực tế mang tên 'an ninh năng lượng' và 'chủ quyền năng lượng', mang lại sức thuyết phục mạnh mẽ hơn.
Điều này cũng tác động đến hệ sinh thái khởi nghiệp. Giới chuyên môn đánh giá rằng bầu không khí trên thị trường đầu tư đã thay đổi. Những nhà đầu tư từng hoài nghi về giao dịch tín chỉ carbon hay các dịch vụ thân thiện với môi trường cho người tiêu dùng với lý do ứng phó biến đổi khí hậu, nay đã bắt đầu mở ví cho các công ty 'công nghệ xanh' với danh xưng mới là 'an ninh năng lượng'.
Vào năm 2022, khi chiến tranh Nga-Ukraine nổ ra, các công ty khởi nghiệp công nghệ xanh tại Châu Âu đã nhận được nguồn vốn lớn thứ hai trong lịch sử, bất chấp cú sốc chiến tranh và lãi suất tăng. Sau đó, dù quy mô đầu tư giảm đi do tác động của cơn sốt AI, nhưng xu hướng chính vẫn không thay đổi. Theo Báo cáo Khởi nghiệp Xanh 2025 (Green Startup Report 2025), tính đến năm 2025, tỷ lệ thành công trong việc gọi vốn của các công ty khởi nghiệp công nghệ xanh là khoảng 30%, cao gấp đôi so với các công ty khởi nghiệp không thuộc lĩnh vực xanh. Điều này cho thấy sự thay đổi không nằm ở tổng lượng tiền, mà ở dòng tiền đang chảy về đâu. Một tình huống nghịch lý đang diễn ra khi chính chiến tranh lại đang thúc đẩy thị trường công nghệ xanh. Cuộc chiến Iran rất có thể sẽ trở thành một động lực tiếp theo.
Phát triển công nghệ và đầu tư hướng tới tự chủ năng lượng
Việc đầu tư vào các công ty khởi nghiệp công nghệ xanh vẫn tiếp tục diễn ra gần đây.
Ngày 3 tháng này, công ty khởi nghiệp RIFT của Hà Lan đã thu hút sự chú ý khi huy động được khoảng 113,8 triệu euro (195 tỷ won) vốn đầu tư. Công nghệ mà công ty này phát triển là 'nhiên liệu bột sắt'. Thay vì dùng than hay khí đốt, họ đốt bột sắt để sản xuất nhiệt công nghiệp. Khi sắt phản ứng với oxy, nhiệt độ cao được sinh ra nhưng trong quá trình này không phát thải khí CO2. Điểm đặc biệt là oxit sắt còn lại sau khi cháy có thể được hoàn nguyên trở lại thành sắt, biến nó thành loại nhiên liệu tuần hoàn có thể tái sử dụng. Công nghệ này đặc biệt được chú ý như một giải pháp thay thế nhiên liệu hóa thạch trong các quy trình cần nhiệt độ cao như công nghiệp thép, xi măng và hóa chất.
Các nhà đầu tư cũng đang dành sự quan tâm cho công nghệ địa nhiệt thế hệ mới.
Công ty khởi nghiệp công nghệ chuyên sâu (deep-tech) về địa nhiệt thế hệ mới và khai thác khoáng sản của Đức, Hades Mining, đã thu hút được khoảng 15 triệu euro (26 tỷ won) vốn đầu tư hạt giống chỉ trong năm nay. Mục tiêu của công ty là sử dụng kỹ thuật khoan laser để đào đất nhanh gấp 100 lần so với phương pháp truyền thống, qua đó tiếp cận các tầng địa chất sâu hơn nhiều so với điện địa nhiệt hiện nay. Vì địa nhiệt là nguồn điện ổn định, không chịu ảnh hưởng bởi thời tiết hay thời gian, nên nó được coi là công nghệ bù đắp cho tính gián đoạn của năng lượng tái tạo.
Lĩnh vực công nghệ chuyên sâu về hợp hạch hạt nhân, vốn từng bị phớt lờ do thời gian hoàn vốn kéo dài, nay cũng đang thu hút nguồn vốn lớn.
Công ty khởi nghiệp hợp hạch hạt nhân của Đức, Proxima Fusion, đã phá kỷ lục đầu tư của ngành khi huy động được khoảng 130 triệu euro (220 tỷ won) vào tháng 6 năm 2025. Các đợt đầu tư bổ sung diễn ra vào tháng 9 cùng năm đã nâng tổng số vốn huy động được lên mức khoảng 200 triệu euro (340 tỷ won). Ngoài ra, vào năm 2026, chính quyền bang Bavaria đã công bố kế hoạch hỗ trợ khoảng 400 triệu euro (680 tỷ won) để xây dựng cơ sở nghiên cứu hợp hạch hạt nhân, làm dấy lên kỳ vọng lớn đối với công nghệ này. Công ty này phát triển công nghệ 'phát điện hợp hạch hạt nhân'. Hợp hạch hạt nhân là công nghệ sản xuất điện theo cùng nguyên lý mặt trời tạo ra năng lượng, được gọi là 'năng lượng của giấc mơ' vì khả năng tạo ra nguồn năng lượng khổng lồ mà không thải ra carbon.
Chiến tranh và biến động giá năng lượng đã gây thêm sự không chắc chắn cho nền kinh tế Châu Âu, đồng thời cũng là động lực thúc đẩy đổi mới công nghệ năng lượng. Chuỗi cung ứng nhiên liệu hóa thạch càng chao đảo nhiều lần, thì việc đầu tư vào công nghệ để tìm kiếm giải pháp thay thế càng trở nên nhanh chóng hơn. Các công ty khởi nghiệp công nghệ xanh tại Châu Âu hiện đang đứng giữa tâm điểm của những thay đổi địa chính trị to lớn.
Tác giả Lee Jung-woo đã có 17 năm làm phóng viên báo chí, phụ trách nhiều lĩnh vực từ các ngành công nghiệp chủ chốt như ô tô, pin thứ cấp, công nghiệp nặng cho đến quốc phòng, ngoại giao, môi trường, giáo dục, y tế và phúc lợi xã hội. Đặc biệt, ông đã trực tiếp đưa tin về những thay đổi trong cấu trúc công nghiệp tập trung vào chuyển đổi năng lượng và di động cũng như sự bền vững. Hiện tại, ông đang sống tại Berlin, Đức và là đối tác của vườn ươm khởi nghiệp '123 Factory'.