[비즈한국] Trong thị trường tài chính, chiến tranh luôn là nhân tố gây sợ hãi mạnh mẽ nhất. Khi xung đột quân sự giữa Mỹ và Iran leo thang, thị trường tài chính toàn cầu cũng chao đảo dữ dội. Giá dầu quốc tế tăng vọt trong ngắn hạn và biến động của thị trường chứng khoán cũng gia tăng. Tuy nhiên, góc nhìn của thị trường đối với sự việc lần này lại khá khác biệt. Trong khi các nhà đầu tư mới bắt đầu lo lắng về khả năng nổ ra chiến tranh toàn diện, thì những người tham gia thị trường dày dạn kinh nghiệm đã bắt đầu tính toán đến 'bước tiếp theo'.
Biến số quan trọng nhất trong tình hình Trung Đông lần này không phải là bản thân cuộc chiến, mà là eo biển Hormuz. Khoảng 20% lượng dầu mỏ vận chuyển bằng đường biển trên toàn thế giới đi qua eo biển hẹp này. Nếu nơi đây bị phong tỏa, nó có thể gây chấn động toàn bộ chuỗi cung ứng toàn cầu, vượt xa việc chỉ đơn thuần làm giá dầu tăng. Điều này là do một lượng lớn dầu thô và sản phẩm lọc dầu xuất khẩu từ Trung Đông đều phải đi qua eo biển này.
Chính vì vậy, điều mà thị trường tài chính quan tâm không phải là tuyên bố chính trị về việc 'chiến tranh đã kết thúc', mà là liệu eo biển có được mở cửa ổn định hay không. Trong thị trường, dòng chảy logistics luôn quan trọng hơn những lời lẽ ngoại giao.
Điều thú vị là, ngay cả khi nỗi sợ hãi về chiến tranh chiếm sóng các dòng tiêu đề, triển vọng kinh tế toàn cầu vẫn không bị tổn hại đáng kể. Chỉ số dẫn dắt kinh tế (CLI) của OECD tại hầu hết các quốc gia hiện đều đang nằm trên ngưỡng 100 và tiếp tục duy trì đà tăng trong vài tháng gần đây. Đó là tín hiệu cho thấy nền kinh tế toàn cầu vẫn đang trong giai đoạn mở rộng bất chấp cú sốc mang tên chiến tranh.
Trường hợp của Hàn Quốc đặc biệt mang nhiều ý nghĩa. Ngay cả khi rủi ro địa chính trị lên đến đỉnh điểm, xuất khẩu, với tâm điểm là chất bán dẫn, vẫn duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ. Đặc biệt, sự phục hồi trong xuất khẩu sang Trung Quốc là bằng chứng rõ ràng cho thấy ngành sản xuất toàn cầu đang chạm đáy và bắt đầu phục hồi.
Rủi ro địa chính trị có thể khiến thị trường co cụm nhất thời, nhưng hiếm khi làm thay đổi chu kỳ kinh tế vốn được tạo ra bởi nhu cầu nhân loại và tiến bộ công nghệ. Thị trường giờ đây đang phản ứng một cách bình tĩnh hơn, coi chiến tranh là một sự kiện biến động ngắn hạn thay vì là khởi đầu của một cuộc suy thoái dài hạn.
Thay vào đó, sự quan tâm của thị trường tập trung vào các tín hiệu giá cả do chiến tranh tạo ra. Tiêu biểu là năng lượng. Khi căng thẳng tại Trung Đông gia tăng, giá dầu và khí đốt tự nhiên đã tăng nhanh chóng, qua đó thúc đẩy lợi nhuận của ngành năng lượng và lọc dầu. Trên thực tế, cùng với đà tăng của giá dầu, biên lợi nhuận lọc dầu cũng được mở rộng đáng kể.
Ngược lại, việc giá năng lượng tăng trở thành gánh nặng cho các ngành như hóa chất, vốn nhạy cảm với chi phí nguyên liệu thô. Đây là lý do tại sao chiến tranh không kéo toàn bộ thị trường đi xuống mà lại trở thành yếu tố làm nới rộng khoảng cách giữa các ngành nghề.
Một thay đổi khác cần lưu ý là sự chuyển dịch cơ cấu của thị trường năng lượng. Nếu như trước đây 'giá cả' là biến số cốt lõi, thì trong tương lai, "liệu có thể mua được không", hay nói cách khác là khả năng tiếp cận, nhiều khả năng sẽ trở thành vấn đề quan trọng hơn. Phân tích cho thấy nếu việc phong tỏa eo biển Hormuz kéo dài, một số quốc gia có thể đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn cung năng lượng trong vòng 20-30 ngày. Khi đó, nền kinh tế toàn cầu sẽ không chỉ đối mặt với tình trạng giá dầu tăng vọt mà còn là cuộc khủng hoảng trong vận chuyển và vận hành công nghiệp.
Câu hỏi của các nhà đầu tư cũng đã thay đổi. Thay vì hỏi "Giá dầu sẽ tăng đến mức nào?", thì câu hỏi cốt lõi hiện nay là "Ngành nào có thể đảm bảo khả năng tiếp cận năng lượng?". Những thay đổi này đã bắt đầu hiển hiện trên thị trường. Trong khi các quốc gia sản xuất năng lượng và doanh nghiệp tài nguyên có xu hướng mạnh lên tương đối, thì các ngành nhạy cảm với chi phí nguyên vật liệu ngày càng chịu áp lực nặng nề hơn.
Cuối cùng, những người chiến thắng trên thị trường tài chính không phải là những người bịt tai khi tiếng súng vang lên, mà là những người thấu hiểu được những thay đổi về cơ cấu mà tiếng súng đó báo trước. Việc tái cấu trúc chuỗi cung ứng năng lượng, mở rộng tài sản dự trữ chiến lược và tăng cường an ninh tài nguyên sẽ không còn là các chủ đề nhất thời mà sẽ trở thành xu hướng đầu tư dài hạn.
Chiến tranh là bi kịch, nhưng thị trường vẫn bình tĩnh tìm ra trật tự mới giữa những bi kịch đó. Điều chúng ta cần lúc này không phải là phản ứng với những con số đỏ trước mắt, mà là cái nhìn thấu suốt những biến động địa chất khổng lồ. Đôi khi, chính trong thời điểm hỗn loạn nhất, hướng đi của đầu tư lại lộ diện rõ ràng nhất.