[비즈한국] Năm ngoái, khi Hàn Quốc trở thành quốc gia thứ sáu trên thế giới vượt mốc xuất khẩu 700 tỷ USD, Tổng thống Lee Jae-myung đã khiến dư luận chú ý khi chiêu đãi pizza cho các nhân viên thuộc Bộ Thương mại, Công nghiệp và Năng lượng - cơ quan chủ quản. Dù trước đó có dự báo khó khăn do chính sách áp thuế của Tổng thống Mỹ Donald Trump, nhưng khi Hàn Quốc đạt kỷ lục xuất khẩu vượt mốc 700 tỷ USD lần đầu tiên trong lịch sử, Tổng thống Lee đã đích thân động viên các nhân viên.
Dù đã đạt được cột mốc huy hoàng 700 tỷ USD, nhưng nhiều ý kiến cho rằng đây chỉ là hiệu ứng ảo giác tạo ra bởi sự tăng giá do khan hiếm chất bán dẫn. Đặc biệt, có những lo ngại rằng đây có thể là "tòa tháp xây trên cát" khi mà sau hơn 30 năm, chất bán dẫn và ô tô vẫn chiếm lĩnh vị trí số 1 và số 2, đồng thời 6 trong số 10 mặt hàng xuất khẩu hàng đầu vẫn giữ nguyên vị trí trong suốt ba thập kỷ qua. Nhiều chuyên gia khuyên rằng cần lấy Nhật Bản và Đức làm bài học cảnh tỉnh, khi hai quốc gia này từng đạt mốc 700 tỷ USD trước Hàn Quốc nhưng nay đang gặp khó khăn do không bắt kịp những biến chuyển của dòng chảy kinh tế toàn cầu.
Vào chiều ngày 30 tháng 12 năm ngoái, khoảng 20 hộp pizza do Tổng thống Lee gửi đã được chuyển đến Cục Chính sách Thương mại và Cục Chính sách Đầu tư thuộc Bộ Công nghiệp tại tòa nhà Chính phủ Sejong. Trước đó một ngày, tại phiên họp nội các, sau khi nghe Bộ trưởng Bộ Công nghiệp Kim Jeong-gwan báo cáo về việc kim ngạch xuất khẩu đã vượt mốc 700 tỷ USD để đạt mức cao nhất mọi thời đại và nhận được kiến nghị động viên nhân viên, Tổng thống đã quyết định chiêu đãi họ.
Theo Bộ Công nghiệp, tổng kim ngạch xuất khẩu lũy kế năm ngoái đã vượt mốc 700 tỷ USD vào lúc 1 giờ chiều ngày 29 tháng 12. Tổng kim ngạch xuất khẩu cả năm đạt 709,4 tỷ USD. Hàn Quốc đã trở thành quốc gia thứ sáu đạt mốc xuất khẩu 700 tỷ USD, sau Mỹ, Đức, Trung Quốc, Nhật Bản và Hà Lan.
Nếu xét đến việc kim ngạch xuất khẩu của Hàn Quốc trong năm 1948 - năm đầu tiên thành lập Chính phủ - chỉ đạt 19 triệu USD, thì sau 77 năm, quy mô xuất khẩu đã tăng khoảng 36.000 lần. Sau khi vượt mốc 100 tỷ USD vào năm 1995, Hàn Quốc đã tăng thêm 100 tỷ USD mỗi 2 năm, đạt mốc 200 tỷ USD vào năm 2004, 300 tỷ USD vào năm 2006 và 400 tỷ USD vào năm 2008. Sau đó, cột mốc 500 tỷ USD đạt được vào năm 2011 (cần 3 năm) và cột mốc 600 tỷ USD đạt được 7 năm sau đó vào năm 2018.
Thời gian để nâng từ 600 tỷ USD lên 700 tỷ USD của Hàn Quốc chậm hơn so với các quốc gia khác. Mỹ mất 4 năm để tiến từ mốc 600 tỷ USD lên 700 tỷ USD, trong khi Đức và Nhật Bản chỉ mất 1 năm. Trường hợp của Trung Quốc, họ đạt mốc 700 tỷ USD ngay trong năm 2005, cũng là năm họ đạt 600 tỷ USD. Chỉ có Hà Lan, quốc gia chuyên về thương mại trung chuyển, là mất 10 năm.
Dù đã khó khăn lắm mới đạt được mốc 700 tỷ USD, nhưng chặng đường phía trước được dự báo sẽ đầy chông gai. Nguyên nhân là do danh mục xuất khẩu của Hàn Quốc quá phụ thuộc vào một vài mặt hàng nhất định, cộng thêm hiệu ứng từ việc tăng giá chất bán dẫn. Năm ngoái, xuất khẩu chất bán dẫn đạt 173,4 tỷ USD, tăng 22,2% so với mức 141,9 tỷ USD của năm 2024. Tuy nhiên, không ít ý kiến chỉ ra rằng có sự tác động của ảo giác khi xuất khẩu tăng mạnh chủ yếu do giá bán dẫn tăng vọt.
Trên thực tế, giá DRAM bán dẫn đã tăng từ mức trung bình 1,35 USD trong quý 1 năm ngoái lên 2,12 USD trong quý 2, sau đó tăng vọt lên 5,30 USD vào quý 3 và 8,13 USD vào quý 4. Giá đã tăng gấp 6 lần chưa đầy một năm. Hơn nữa, chỉ có xuất khẩu chất bán dẫn là tăng, trong khi kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng khác ngoài bán dẫn đã giảm từ 541,7 tỷ USD năm 2024 xuống còn 536,4 tỷ USD vào năm ngoái.
Dù đạt thành tích xuất khẩu 700 tỷ USD, nhưng tình trạng danh mục 10 mặt hàng xuất khẩu hàng đầu không có nhiều thay đổi so với 30 năm trước đang làm dấy lên lo ngại về sự suy yếu của năng lực cạnh tranh công nghiệp. Chất bán dẫn giữ vị trí số 1 kể từ khi vươn lên vào năm 1992, và ô tô giữ vị trí số 2 kể từ năm 1995 cho đến nay. Cùng với chất bán dẫn và ô tô, các mặt hàng như đóng tàu, thép, nhựa tổng hợp và máy tính vốn nằm trong top 10 từ năm 1995 vẫn chiếm lĩnh danh sách này sau 30 năm.
Sự cố định trong danh mục 10 mặt hàng xuất khẩu hàng đầu cho thấy tính năng động của ngành công nghiệp Hàn Quốc đang suy giảm. Việc thiếu sự năng động dẫn đến suy yếu năng lực cạnh tranh xuất khẩu quốc tế. Thực tế là Đức (với ô tô và máy móc) và Nhật Bản (với ô tô và linh kiện điện tử) từng đạt mốc 700 tỷ USD, nhưng sau đó đã đối mặt với khủng hoảng vì không chuyển đổi kịp sang công nghệ số và thân thiện với môi trường. Ngược lại, Mỹ đạt mốc 700 tỷ USD nhờ vào công nghệ IT cao cấp như phần mềm, hàng không vũ trụ và dịch vụ tài chính, đồng thời gần đây vẫn đang tiếp tục dẫn đầu nhờ vào trí tuệ nhân tạo (AI).