[비즈한국] Xu hướng tăng trưởng của các hiệu sách độc lập, từng phát triển nhanh chóng như một biểu tượng của xu hướng văn hóa, đang chững lại. Theo 'Báo cáo xu hướng hiệu sách khu phố 2025' do 'Dongne Seojeom' (Hiệu sách khu phố) - nền tảng đã đồng hành cùng các hiệu sách độc lập tại Hàn Quốc trong 11 năm qua - công bố, số lượng cửa hàng mới mở hàng năm đã giảm mạnh từ 143 địa điểm vào năm 2018 xuống còn 36 địa điểm vào năm 2025. Trong ngành, người ta cho rằng các hiệu sách độc lập đã đi qua thời kỳ bùng nổ và bước vào giai đoạn thanh lọc để sinh tồn. Khi dân số đọc sách giảm và việc mua sách chuyển dịch sang các kênh trực tuyến cũng như các hiệu sách lớn, các tiệm sách nhỏ đang phải đối mặt với thực tế khó có thể trụ vững nếu chỉ dựa vào doanh thu bán sách.
Ngay cả trong môi trường khắc nghiệt này, những hiệu sách vẫn giữ được chỗ đứng của mình không chỉ dừng lại ở không gian trưng bày và bán sách. Họ mở rộng công năng của tiệm sách bằng cách tổ chức các câu lạc bộ đọc sách, triển lãm, hợp tác địa phương và giao lưu cư dân. Thay vì chỉ trưng bày nhiều sách, việc tạo ra 'lý do để ghé thăm tiệm sách' đã trở thành yếu tố cốt lõi.
Hiệu sách nhỏ trong hẻm, sống cùng địa phương
‘Changsin Chaekbang’ ở Changsin-dong, quận Jongno, Seoul là một ví dụ điển hình cho xu hướng này. Nằm trong một con hẻm hẹp ở Changsin-dong, tiệm sách nhỏ này giống một không gian để ở lại dành thời gian hơn là một nơi chỉ để mua sách rồi đi ngay. Nam Yong-seop, chủ tiệm Changsin Chaekbang, chia sẻ: "Tôi mong muốn đây trở thành không gian để mọi người tụ tập và dành thời gian cho nhau thay vì chỉ là nơi bán sách". Thực tế, vào khoảng 4 giờ chiều ngày 23 tháng 3, khi phóng viên ghé thăm, chiếc bàn lớn đủ chỗ cho khoảng 8 người ngồi đã gần như chật kín những người đang trò chuyện hoặc tham gia các nhóm nhỏ.
Changsin Chaekbang tận dụng triệt để 'tính không gian' này trong vận hành. Ngoài việc bán sách, họ tạo ra thu nhập từ việc cho thuê không gian và tổ chức các buổi tọa đàm sách. Không gian cho thuê không chỉ giới hạn trong các sự kiện liên quan đến sách. Họ còn mở cửa cho các sự kiện đa dạng như nhóm người nước ngoài, lớp học rượu vang, v.v. Ông Nam giải thích: "Ngoài các buổi tọa đàm sách hay triển lãm tác giả, chúng tôi còn cho thuê không gian cho nhiều sự kiện khác nhau".
Sự cộng sinh với địa phương cũng là nguồn thu quan trọng của Changsin Chaekbang. Họ sử dụng vải vụn từ các xưởng may ở phố may mặc Changsin-dong để làm và bán các sản phẩm lưu niệm như vỏ bọc sách, túi nhỏ; quá trình sản xuất còn có sự tham gia của những người thợ may đã nghỉ hưu. Họ cũng hợp tác với các nhà khách (guesthouse) gần đó để cung cấp thực phẩm, nguyên liệu được mua từ các khu chợ xung quanh và thực đơn được tính toán để không trùng lặp với các thương vụ kinh doanh hiện có trong khu vực. Họ đã khéo léo kết nối dấu vết của ngành công nghiệp địa phương và tài nguyên của khu phố vào sản phẩm và dịch vụ của tiệm sách.
Phòng khách của khu phố được xây dựng bởi những khách hàng thân thiết 10 năm
‘Jigubulsichak’, nằm ở góc khu dân cư tại quận Nowon, Seoul, là một hiệu sách duy trì nhờ sức mạnh của những mối quan hệ bền chặt hơn là việc mở rộng. Là nơi được yêu thích trên nền tảng 'Dongne Seojeom', nơi đây đã giữ vững vị trí của mình trong gần 10 năm tại cùng một khu phố, trở thành không gian để khách quen và cư dân tự nhiên ghé thăm. Chủ tiệm Kim Taek-su mô tả nơi này giống như "một phòng khách chung". Ông nói: "Vì khách đến đây đều là những gương mặt quen thuộc nên cuối cùng chúng tôi đều trở thành người quen của nhau. Tôi rất thích điểm đó". Cư dân thường ghé qua tiệm xem có thiếu gì không, và chính chủ tiệm Kim cũng tiếp tục mối quan hệ với khu phố bằng cách vẽ poster hoặc biểu ngữ giúp các sự kiện cộng đồng.
Không gian giống như phòng khách này cũng là nguồn tạo ra doanh thu. Tại Jigubulsichak, các chương trình như câu lạc bộ đọc sách, câu lạc bộ viết lách, lớp học tiếng Nhật được tổ chức thường xuyên và thu phí tham gia. Họ cũng tổ chức những sự kiện độc đáo như 'Đọc sách trong tĩnh lặng với bánh Tteokguk', nơi đôi khi họ yêu cầu khách mua một cuốn sách thay cho phí tham gia.
Những điều thú vị xảy ra ở đó
Vào ngày 24, khi tôi tìm đến ‘Seochon Geu Chaekbang’, một hiệu sách Hanok ở Chebu-dong, quận Jongno, Seoul, một chủ tiệm lâm thời đang trực tại cửa hàng. Đây là hiệu sách chuyên về các câu lạc bộ đọc sách, và chủ tiệm Ha Young-nam đã hoạt động lâu năm với tư cách là giảng viên câu lạc bộ đọc sách. Người trực tiệm ngày hôm đó cũng là thành viên của câu lạc bộ đọc sách.
Chủ tiệm lâm thời mô tả hiệu sách bằng một câu ngắn gọn là "một không gian nơi có nhiều điều thú vị xảy ra". Các câu lạc bộ đọc sách, nơi mọi người cùng đọc một cuốn sách mỗi tháng, được tổ chức thường xuyên, và sau mỗi buổi họp là phần mời tác giả đến để trò chuyện cùng độc giả. Những bữa tiệc nhỏ, nhóm viết lách, nhóm làm sách cũng thường xuyên được tổ chức. Độ tuổi của người tham gia rất đa dạng, từ 20 đến 70 tuổi. Đây không chỉ là không gian dành riêng cho cư dân khu phố. Chủ tiệm lâm thời cho biết: "Có người tham gia xa nhất đã từ Gyeongju đến đây mỗi tháng một lần". Hiệu sách cũng tiếp tục thực hiện hoạt động nơi những người lớn thanh toán trước và dùng số tiền đó để tặng sách cho học sinh.
Cách thức sinh tồn của các hiệu sách độc lập rất khác nhau. Có những nơi tạo ra sự khác biệt bằng khái niệm độc đáo, hoặc thu hút mọi người thông qua các buổi họp mặt và chọn lọc sách (curation). Tuy nhiên, những hiệu sách đã trụ vững lâu năm đều có điểm chung. Đó là họ không chỉ dựa vào việc bán sách, mà mở rộng nguồn thu theo nhiều cách khác nhau trong khi vẫn giữ vững bản sắc riêng của mình. Đối với những hiệu sách độc lập còn tồn tại sau thời kỳ bùng nổ, điều quan trọng không nằm ở chỗ bán được thêm bao nhiêu cuốn sách, mà là ở việc làm thế nào để kết nối các đặc tính và trải nghiệm độc đáo của hiệu sách thành doanh thu.