Độc quyền
Hangang Bus chậm hơn gấp đôi so với xe buýt đường thủy tại Úc, vốn là mô hình được chọn để học tập

[비즈한국] Xe buýt sông Hàn (Hangang Bus) của Seoul được xác định có tốc độ trung bình chậm hơn gấp đôi so với xe buýt đường thủy tại Brisbane, Úc - mô hình mà đơn vị này đã chọn làm tiêu chuẩn tham chiếu. Tổng hợp từ báo cáo nội bộ do Tổng công ty Nhà ở và Đô thị Seoul (SH) - cổ đông lớn nhất của đơn vị vận hành Hangang Bus - lập sau chuyến khảo sát thực tế và kết quả kiểm toán gần đây của Ủy ban Kiểm toán và Thanh tra, năng lực cạnh tranh về tốc độ của Hangang Bus dường như không đạt được kỳ vọng ban đầu cũng như các tiêu chuẩn quốc tế.

Vào tháng 8 năm ngoái, một tháng trước khi chính thức đưa vào vận hành, SH đã đến thăm hiện trường vận hành 'CityCat', hệ thống xe buýt đường thủy tại Brisbane, Úc, để học hỏi các mô hình giao thông đường thủy tiên tiến. CityCat, được Hội đồng thành phố Brisbane ủy thác cho tư nhân vận hành, hiện đang khai thác trên 22 bến tàu dọc sông Brisbane. Trước đó, Thị trưởng Seoul Oh Se-hoon đã chỉ đạo nhân viên đi khảo sát thực tế sau khi đích thân đến thăm hiện trường vào tháng 7 năm ngoái. Dựa trên chuyến đi đó, SH đã soạn thảo báo cáo kết quả bao gồm các phương án bổ sung kế hoạch vận hành cho Hangang Bus.

Theo báo cáo kết quả chuyến công tác tại Úc của SH vào tháng 8 năm ngoái mà BizHankook thu thập được, tốc độ vận hành trung bình của CityCat tại Brisbane là 25 knot, nhanh gấp đôi so với tốc độ trung bình 12 knot của Hangang Bus được SH ghi nhận vào thời điểm đó. 1 knot tương đương với tốc độ di chuyển 1 hải lý (1,852km) mỗi giờ. Nói cách khác, tốc độ trung bình của Hangang Bus là 22km/h, chậm hơn gấp đôi so với tốc độ trung bình 46km/h của CityCat. Báo cáo này ghi nhận rằng CityCat mất 1 giờ để hoàn thành hành trình một chiều trên tuyến đường 21km, trong khi Hangang Bus mất 2 giờ cho hành trình một chiều trên tuyến đường 30km.

Tất nhiên, thông số kỹ thuật của hai loại tàu này có sự khác biệt. Cả Hangang Bus và CityCat đều là loại tàu hai thân bằng nhôm. Thiết kế này giúp tăng độ ổn định bằng cách kết nối song song hai thân tàu nhôm nhẹ và bền. Tuy nhiên, trọng lượng tàu Hangang Bus là 166 tấn, nặng hơn 132 tấn so với 34 tấn của CityCat. Hangang Bus áp dụng chế độ ngồi toàn bộ với sức chứa 199 hành khách (tàu số 1~8) và 155 hành khách (tàu số 9~12), trong khi CityCat có sức chứa 175 hành khách với một phần diện tích cho hành khách đứng. Về động cơ, Hangang Bus sử dụng mô tơ điện (tàu số 1~8 là hybrid), trong khi CityCat sử dụng động cơ diesel.

Điều kiện vận hành cũng khác biệt. Theo nội dung SH trao đổi với đơn vị vận hành CityCat, độ sâu sông Brisbane dao động từ 3~15m, nhưng khu vực vận hành của CityCat được nạo vét để duy trì độ sâu 10m. Trong khi đó, theo báo cáo năm 2023 của Tổng cục Hangang tương lai Seoul, độ sâu trung bình của luồng lạch sông Hàn chỉ ở mức 3,3~6,7m. Thông thường, khi mực nước nông, dòng chảy xung quanh thân tàu tăng tốc khiến lực cản tàu tăng lên và có thể gây thay đổi tư thế tàu. Do đó, mực nước nông được coi là yếu tố hạn chế không chỉ đối với việc duy trì tốc độ mà còn về mặt an toàn vận hành.

Vấn đề tốc độ của Hangang Bus cũng đã bị chỉ ra trong đợt kiểm toán gần đây. Ngày 16 vừa qua, Ủy ban Kiểm toán và Thanh tra đã công bố kết quả kiểm toán theo yêu cầu của Quốc hội về “Dự án Hangang Bus và xây dựng bến tàu Yeouido”. Theo báo cáo, mặc dù Seoul đã nhận thức được tốc độ dự kiến của Hangang Bus chỉ ở mức 14,5~15,6 knot thông qua thử nghiệm tàu mô hình vào tháng 12 năm 2023 và các cuộc họp về tốc độ tàu vào tháng 4 năm 2024, nhưng vẫn công bố tốc độ vận hành là 17 knot để khởi động dự án. Thời gian di chuyển dựa trên mốc 17 knot là 54 phút cho tuyến tốc hành và 75 phút cho tuyến thường.

Tuy nhiên, tốc độ vận hành thực tế mà Ủy ban Kiểm toán xác nhận lại thấp hơn con số công bố của chính quyền thành phố. Kết quả mô phỏng mà cơ quan này yêu cầu Viện An toàn Giao thông Hàng hải Hàn Quốc thực hiện cho thấy, tốc độ của Hangang Bus đạt 12~16 knot, thời gian di chuyển 64~85 phút cho tuyến tốc hành và 78~100 phút cho tuyến thường, khác biệt hoàn toàn với thông báo công khai (tốc độ 17 knot, 54 phút cho tuyến tốc hành và 75 phút cho tuyến thường). Ngoài ra, kết quả đo đạc trực tiếp trên tàu Hangang Bus số 1 cho thấy tốc độ vận hành trung bình chỉ đạt 12,5~13 knot.

Ủy ban Kiểm toán khẳng định: “12 chiếc tàu của dự án Hangang Bus khó có thể đáp ứng thời gian vận hành theo công bố của thành phố Seoul (54 phút tuyến tốc hành, 75 phút tuyến thường) dựa trên tốc độ 17 knot, do đó có nguy cơ không đạt được mục tiêu cải thiện sự thuận tiện trong đi lại cho người dân thông qua hình thức giao thông đường thủy mới”.

Mặt khác, trong quá trình khảo sát thực tế CityCat, SH cũng xác nhận những điểm yếu về an toàn của Hangang Bus. Khi CityCat cập bến bằng phần mũi tàu, thuyền trưởng có thể nhìn thấy trực quan các trụ để buộc dây neo từ buồng lái. Ngược lại, tàu Hangang Bus số 101 và 102 có các điểm mù khiến việc quan sát trực tiếp mặt bên của mũi tàu trở nên khó khăn. Bến tàu cũng được thiết kế quá sát với tàu so với CityCat. Sau khi nắm bắt các vấn đề an toàn này, SH đã thực hiện các biện pháp bổ sung như lắp đặt thêm camera giám sát (CCTV) và đệm chống va đập.

Tuy nhiên, thời điểm SH thực hiện chuyến khảo sát CityCat vẫn để lại nhiều tiếc nuối. Tháng 8 năm ngoái, khi SH đi khảo sát tại Úc, chỉ còn đúng một tháng nữa là đến ngày khai trương Hangang Bus. Thời gian là quá gấp rút để kiểm soát các lỗi kỹ thuật của tàu hoặc các biến số bên trong và bên ngoài trước chuyến ra khơi đầu tiên. Đặc biệt, đối với 12 chiếc tàu Hangang Bus ký hợp đồng đóng mới năm 2024, ngày bàn giao dự kiến là tháng 9/2024 (tàu 1~8) và tháng 5/2025 (tàu 9~12). Tuy nhiên, ngày bàn giao thực tế đã bị trì hoãn sang tháng 2/2025 (2 chiếc), tháng 9/2025 (6 chiếc) và đầu năm nay (4 chiếc).

Một quan chức của Phòng Giao thông đường thủy Seoul giải thích: “Sự khác biệt về tốc độ giữa CityCat và Hangang Bus nằm ở mực nước và quy mô tàu. Quy mô tàu càng nhỏ, mực nước càng sâu thì tốc độ càng cao. Thành phố Seoul đang tiến hành nạo vét với mục tiêu đảm bảo độ sâu cần thiết (2,5m) để vận hành an toàn. Tôi nghĩ việc khảo sát thực tế CityCat nên được thực hiện sớm hơn, nhưng thông qua đó chúng tôi cũng đã học hỏi được nhiều điều về phương thức cập và rời bến cũng như cách bố trí cầu tàu”.

Hangang Bus là phương tiện giao thông công cộng đường thủy đầu tiên của Seoul. Nó được giới thiệu lần đầu vào tháng 9 năm ngoái nhằm bổ sung giải pháp cho tình trạng tắc nghẽn giao thông đường bộ nghiêm trọng vào giờ cao điểm. Dịch vụ vận hành dưới dạng phà khách, chạy trên tuyến đường tổng cộng 28,9km đi qua 7 bến tàu trên sông Hàn gồm Magok, Mangwon, Yeouido, Apgujeong, Oksu, Ttukseom và Jamsil. Đơn vị vận hành là Công ty Cổ phần Hangang Bus, được thành lập bởi sự liên doanh giữa SH (trực thuộc Seoul) và E-Cruise thuộc tập đoàn E-Land. Với tỷ lệ sở hữu lần lượt là 51% và 49%, Seoul trên thực tế chính là cổ đông lớn nhất.

Hangang Bus đã từng phải tạm dừng vận hành một số đoạn vào tháng 11 năm ngoái do một sự cố. Khi đó, tàu Hangang Bus số 102 bị mắc cạn và dừng lại tại khu vực nước nông gần bến tàu Jamsil vào khoảng 8 giờ tối. Nguyên nhân vụ việc được xác định là do chệch luồng và đèn báo hiệu hàng hải không đủ sáng. Sau sự cố, Hangang Bus đã tạm dừng đoạn Apgujeong - Jamsil và chỉ chạy đoạn Magok - Yeouido. Seoul đã nối lại vận hành Hangang Bus vào ngày 1 vừa qua sau khi hoàn tất việc đảm bảo độ sâu luồng lạch và kiểm tra an toàn.