[비즈한국] Tại con hẻm gần Trung tâm Chăm sóc Người cao tuổi Gyeongdong, quận Dongdaemun, Seoul. Trên con phố có cả tụ điểm giải trí (colatech) và chợ truyền thống này, phần lớn người qua lại đều là người già. Dù có biển báo 'Silver Zone' (Khu bảo vệ người cao tuổi) nhưng không hề thấy bóng dáng của các cấu trúc giảm tốc hay camera giám sát. Khi hỏi một người đàn ông ngoài 70 tuổi đi ngang qua một nhà sinh hoạt cộng đồng xem đây có phải là khu bảo vệ người cao tuổi hay không, ông ngạc nhiên hỏi lại: “Đây là khu bảo vệ người cao tuổi à?”. Một khu vực ngay cả người được bảo vệ cũng không hề hay biết. Tại đây, tai nạn đã xảy ra liên tiếp trong 3 năm từ 2022 đến 2024.
Các khu Silver Zone đang thực sự bị bỏ bê. Kết quả kiểm chứng chéo tình trạng camera giám sát giao thông tự động và tình trạng chỉ định khu bảo vệ người cao tuổi tại 13 quận ở Seoul cho thấy, trong số 90 khu Silver Zone, chỉ có 21 nơi được lắp đặt camera giám sát. Có tới 7 quận có tỷ lệ lắp đặt là 0%. Điều này trái ngược hoàn toàn với 238 khu bảo vệ trẻ em (School Zone) đã được lắp đặt camera. Theo dữ liệu từ Cơ quan Giao thông Đường bộ Hàn Quốc, số vụ tai nạn giao thông tại các khu Silver Zone ở Seoul lần lượt là 202 vụ vào năm 2022, 210 vụ vào năm 2023 và 196 vụ vào năm 2024. Kể từ khi được giới thiệu vào năm 2007, dù số lượng Silver Zone liên tục tăng nhưng số vụ tai nạn vẫn giậm chân tại chỗ.
Nhiều người dân thậm chí không biết đến sự tồn tại của Silver Zone. Anh A, 20 tuổi, sống gần Trung tâm Chăm sóc Người cao tuổi Gyeongdong, chia sẻ: “Tôi thậm chí không biết là có Silver Zone gần nhà và trường học của mình”. Người cao tuổi vốn là đối tượng được bảo vệ, cũng như những người trẻ qua lại nơi này, đều không biết đến khu vực bảo vệ người cao tuổi.
Phản ứng của chính quyền địa phương rất hạn chế. Một quan chức phụ trách hành chính giao thông quận Dongdaemun cho biết: “Đây là đoạn đường xảy ra nhiều tai nạn nhất, nhưng tỷ lệ tai nạn do người đi bộ vi phạm luật giao thông cũng cao. Chúng tôi có vận hành camera CCTV nhưng không phải để kiểm soát giao thông”. Khi được hỏi liệu có hoạt động phòng ngừa tai nạn nào khác liên quan đến Silver Zone hay không, vị này trả lời: “Ngoài việc chỉ định khu vực bảo vệ và bảo trì cơ sở vật chất, không có hoạt động đặc biệt nào khác”.
Một quan chức từ bộ phận phúc lợi người cao tuổi của quận Eunpyeong cũng cho biết không có hoạt động nào khác ngoài việc chỉ định khu vực. Một quan chức thuộc đội cải thiện giao thông quận Gangdong cho biết: “Do Silver Zone thường nằm ở khu dân cư đường nhỏ nên rất khó quản lý, đồng thời việc lắp đặt thiết bị giám sát hay kiểm soát đỗ xe thực tế không hề dễ dàng. Chúng tôi chủ yếu tập trung vào việc lắp đặt biển báo để thu hút sự chú ý của lái xe”.
Cơ cấu ngân sách cũng là một vấn đề. Theo quy tắc thi hành Luật Giao thông Đường bộ, camera giám sát giao thông tự động thường được lắp đặt tại những nơi hay xảy ra vi phạm hoặc tai nạn giao thông. Tuy nhiên, do chính quyền địa phương phải tự chi trả toàn bộ ngân sách lắp đặt, nên thực tế là các thiết bị này chủ yếu được lắp tại các School Zone nơi nhận được nhiều kiến nghị từ người dân.
Sự thiếu hụt về mặt thể chế cũng là một nguyên nhân. Theo 'Quy định về chỉ định và quản lý khu bảo vệ trẻ em, người cao tuổi và người khuyết tật', sau khi chỉ định khu bảo vệ, các nghĩa vụ bắt buộc chỉ giới hạn ở việc lắp đặt và bảo trì đèn tín hiệu. Ngay cả tại các khu vực thường xuyên xảy ra tai nạn, cũng không có quy định bắt buộc phải lắp đặt thêm các cơ sở an toàn hay thực hiện giám sát. Cơ cấu chỉ có chỉ định mà không có phòng ngừa đang khiến các khu Silver Zone trở nên hữu danh vô thực.
Các chuyên gia đồng loạt cho rằng cần phải tái thiết kế hệ thống này từ gốc. Giáo sư Lee Soo-beom thuộc Khoa Kỹ thuật Giao thông, Đại học Thành phố Seoul, nhấn mạnh: “Vì người cao tuổi không tập trung tại một cơ sở cố định như trẻ em, hiệu quả của Silver Zone là không cao. Thay vì chỉ kết thúc ở việc chỉ định khu vực, cần phải phân tích đặc điểm hành vi của người cao tuổi để đưa ra các biện pháp phù hợp”. Giáo sư Hong Jeong-yeol thuộc Khoa Kỹ thuật Giao thông, Đại học Keimyung, cho biết: “Hàn Quốc đã tiến vào xã hội siêu già và tốc độ già hóa dân số rất nhanh. Chỉ với biển báo thì hiệu quả cảm nhận được rất hạn chế. Cần phải đồng bộ hóa việc quản lý tốc độ, vạch kẻ đường, cải thiện ánh sáng, tăng cường kiểm soát của cảnh sát và chỉnh trang môi trường đi bộ thì mới có thể tạo ra cấu trúc giao thông đảm bảo an toàn thực chất cho người cao tuổi”.
Tai nạn giao thông ở người cao tuổi đang có xu hướng tăng đều gần đây. Theo Hệ thống Phân tích Tai nạn Giao thông của Cơ quan Giao thông Đường bộ Seoul, số vụ tai nạn giao thông của người cao tuổi tại Seoul đã tăng từ 4.829 vụ năm 2021 lên 5.926 vụ vào năm 2024, tăng hơn 1.000 vụ. Số liệu trên toàn quốc cũng tương tự. Từ 34.907 vụ vào năm 2021, tai nạn giao thông ở người cao tuổi đã tăng lên 40.208 vụ vào năm 2024. Đây là lý do tại sao người ta chỉ ra rằng, để Silver Zone phát huy hiệu quả đúng mục đích, cần có sự hỗ trợ về mặt thể chế bao gồm các tiêu chuẩn quản lý và quy định trách nhiệm cụ thể, vượt ra ngoài việc chỉ định đơn thuần.