[비즈한국] Gần đây, giới học thuật đổ dồn sự chú ý vào thông tin cho rằng công nghệ tối mật thế hệ mới của Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) mang tên ‘Tiếng thì thầm của bóng ma’ (Ghost Murmur) chính là nhân tố giúp giải cứu thành công phi công lái chiến đấu cơ F-15E của Mỹ bị bắn rơi tại Iran. Đây được cho là công nghệ có khả năng xác định vị trí người sống sót bằng cách phát hiện nhịp tim con người từ khoảng cách hàng chục km, thế nhưng, giới khoa học và các chuyên gia lại đặt ra nghi vấn lớn về tính khả thi vật lý của nó. Một số ý kiến cho rằng, đây có thể là một chiến thuật tâm lý cấp cao nhằm che giấu phương thức giải cứu thực sự.
Ngày 7 vừa qua (giờ địa phương), tờ New York Post trích dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết, trong chiến dịch giải cứu lần này, công nghệ ‘đo từ trường lượng tử tầm xa’ mang tên ‘Tiếng thì thầm của bóng ma’ đã được đưa vào sử dụng thực tế. Công nghệ này hoạt động dựa trên việc bắt lấy các tín hiệu điện từ siêu nhỏ phát ra từ nhịp tim con người, sau đó sử dụng phần mềm trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích và tách biệt chúng khỏi tiếng ồn xung quanh.
Tại thời điểm đó, sĩ quan Mỹ đang ẩn náu sâu trong núi để tránh sự truy lùng của quân đội Iran, khiến việc xác định vị trí chính xác bằng các thiết bị định vị thông thường trở nên khó khăn. Theo nội dung báo cáo, công nghệ ‘Tiếng thì thầm của bóng ma’ được triển khai đã đóng vai trò quyết định trong việc phát hiện nhịp tim của sĩ quan này từ khoảng cách khoảng 64km và xác định vị trí của anh ta. Được biết, công nghệ này do ‘Skunk Works’, bộ phận phát triển bí mật của tập đoàn quốc phòng Lockheed Martin, phát triển. Các tờ báo lớn trong nước như Chosun Ilbo cũng đã trích dẫn thông tin từ New York Post để đưa tin về câu chuyện hậu trường của cuộc giải cứu này.
Tuy nhiên, giới học thuật lại phản ứng đầy hoài nghi về tính khả thi vật lý của công nghệ này. Các cảm biến từ trường lượng tử (Quantum magnetometers) là những thiết bị siêu chính xác sử dụng các đặc tính cơ học lượng tử để phát hiện những thay đổi cực nhỏ trong từ trường. Thông thường, khi đo nhịp tim, các cảm biến này được sử dụng khi áp sát vào đối tượng hoặc ở khoảng cách gần chỉ vài cm. Giáo sư Oh Sang-won thuộc Khoa Vật lý, Đại học Ajou giải thích: “Do nhịp tim, một từ trường khoảng 100pT (picotesla) được tạo ra ngay trên ngực. Ở khoảng cách 64km, quá nhiều nhiễu nên việc đo trực tiếp là gần như không thể.”
Tạp chí khoa học đại chúng danh tiếng ‘Scientific American’ của Mỹ cũng phản bác trực diện thông tin này. Theo định luật vật lý, cường độ tín hiệu từ trường giảm rất nhanh theo tỷ lệ nghịch với lập phương của khoảng cách. Giáo sư John Wikswo, chuyên ngành Kỹ thuật Y sinh và Vật lý tại Đại học Vanderbilt, giải thích: “Chỉ cần xa thêm 10cm so với khoảng cách đo, tín hiệu đã giảm xuống còn 1/1000, và ở khoảng cách 1km, nó sẽ yếu đi đến mức 1 phần nghìn tỷ.”
Vấn đề tiếng ồn nền cũng được đưa ra. Nhiều người khẳng định rằng việc lọc chỉ mỗi tín hiệu của một con người cụ thể từ khoảng cách 64km bằng AI là nằm ngoài phạm vi công nghệ khoa học hiện đại. Giáo sư vật lý Chad Orzel thuộc Đại học Union chỉ ra rằng: “Để phát hiện nhịp tim, bạn phải tính đến cả nhiễu từ trường phát ra từ từ trường Trái Đất, các dòng điện tự nhiên và nhân tạo, cũng như nhịp tim của tất cả các loài động vật xung quanh.”
Do đó, giả thuyết ‘Tiếng thì thầm của bóng ma’ không phải là một vũ khí có thật mà là một phần trong chiến dịch tâm lý tình báo tinh vi của Mỹ đang dần chiếm ưu thế. Các chuyên gia cho rằng Mỹ có thể đã tung thông tin giả nhằm bảo vệ các phương thức tình báo mặt đất (SIGINT), tình báo con người (HUMINT) hoặc các phiên bản cải tiến của thiết bị hiện có đã được sử dụng để giải cứu phi công, tránh để đối thủ là Iran biết được. Giáo sư Orzel cho biết: “Đây có thể là thông tin giả chiến lược nhằm khiến Iran hoặc bất kỳ ai khác tin rằng Mỹ đang sở hữu một công nghệ bí mật siêu việt như vậy.”