[비즈한국] Căng thẳng quanh eo biển Hormuz hiện không còn đơn thuần là một sự kiện địa chính trị, mà đang chuyển mình thành một bước ngoặt thay đổi các 'biến số cơ bản' của thị trường toàn cầu. Sau khi các cuộc đàm phán kết thúc chiến tranh giữa Mỹ và Iran tại Islamabad, Pakistan khép lại mà không đạt được kết quả nào, thị trường tài chính lại rơi vào vòng xoáy bất ổn. Vấn đề nằm ở chỗ, sự bất ổn này không còn là cú sốc tạm thời mà đang tác động theo hướng làm thay đổi cả những tiền đề căn bản của thị trường.
Eo biển Hormuz đang dần trở thành 'không gian quyết định giá cả'. Hiện tại, các tàu đi qua tuyến đường này buộc phải chịu sự kiểm soát của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), và lưu lượng vận chuyển đã giảm mạnh xuống chỉ còn khoảng 10% so với trước chiến tranh. Thậm chí, khi xuất hiện yêu cầu thu phí lên tới hàng triệu USD cho mỗi con tàu, năng lượng không còn là hàng hóa được giao dịch tự do mà đã được định nghĩa lại thành tài sản chiến lược nằm dưới sự kiểm soát chính trị. Từ cấu trúc thị trường quyết định giá dựa trên cung và cầu, giờ đây chúng ta đang chuyển sang hệ thống nơi quyền kiểm soát quân sự và chính trị quyết định giá cả.
Tác động này đã thâm nhập sâu vào nền kinh tế thực. Hậu quả của giá dầu cao đã phá hủy tâm lý tiêu dùng, chỉ số nhạy cảm nhất của nền kinh tế Mỹ. Chỉ số niềm tin người tiêu dùng của Đại học Michigan trong tháng 4 đã rơi xuống mức 47,6, mức thấp nhất kể từ khi bắt đầu thống kê vào năm 1978. Điều này có nghĩa là không chỉ nền kinh tế đang chậm lại, mà nền tảng tiêu dùng cũng đang bị lung lay. Thêm vào đó, chỉ số giá tiêu dùng tháng 3 đã tăng 0,9% so với tháng trước, chạm mức cao nhất trong 4 năm qua. Áp lực lạm phát từ năng lượng đang dần trở thành hiện thực.
Nền kinh tế Mỹ hiện đang bước vào giai đoạn đầu của tình trạng đình lạm (stagflation) điển hình, nơi tiêu dùng sụt giảm và lạm phát xảy ra đồng thời. Đây là kịch bản tồi tệ nhất đối với thị trường tài chính, vì lãi suất không thể dễ dàng cắt giảm trong khi tăng trưởng lại khó được kỳ vọng.
Thị trường đang tìm kiếm manh mối để dự đoán hướng đi của chính sách tiền tệ. Do lịch trình phiên điều trần xác nhận chức vụ của ứng cử viên Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) Kevin Warsh – dự kiến diễn ra vào ngày 16 – bị hoãn lại, thị trường hiện đang mất đi cả điểm tựa để đánh giá chính sách. Câu hỏi cốt lõi về việc làm thế nào để diễn giải tình trạng lạm phát xuất phát từ Trung Đông và liệu có thể hạ lãi suất trong môi trường giá dầu cao hay không vẫn chưa được giải đáp.
Điều này không chỉ đơn thuần là sự thay đổi lịch trình. Nó là tín hiệu cho thấy biến số quan trọng nhất là 'lãi suất' giờ đây đã bắt đầu chịu ảnh hưởng từ chính trị và các sự kiện thay vì chỉ dựa vào dữ liệu. Nếu vấn đề độc lập của Fed bị kéo vào, thị trường sẽ phản ánh thêm một mức phí rủi ro mang tên 'sự bất ổn chính sách' vào giá cả.
Tuy nhiên, không phải mọi xu hướng đều tiêu cực. Điều thú vị là trong khi Mỹ đang chao đảo, một số tín hiệu khác lại được ghi nhận tại các thị trường mới nổi, đặc biệt là Trung Quốc. Chỉ số giá sản xuất tháng 3 của Trung Quốc đã đảo chiều tăng sau ba năm rưỡi, cho thấy khả năng thoát khỏi tình trạng giảm phát. Đây không chỉ là sự phục hồi đơn thuần của các chỉ số, mà có thể được hiểu là tín hiệu cho thấy cấu trúc nhu cầu toàn cầu đang dần phục hồi.
Trên thực tế, kỳ vọng cải thiện kinh tế tại Trung Quốc đang dẫn đến sự mạnh lên của đồng Nhân dân tệ và đô la Úc, đồng thời xuất khẩu sang Trung Quốc của Hàn Quốc cũng đang cho thấy đà phục hồi nhanh chóng. Điều này có nghĩa là mặc dù rủi ro phát sinh từ Trung Đông, nhưng cơ hội lại đang được tạo ra tại châu Á.
Giờ đây, chiến lược đầu tư không còn nằm ở câu hỏi 'nên mua thêm thứ gì' mà là 'nên duy trì cấu trúc như thế nào'.
Trước hết, cần chú ý đến việc mối tương quan giữa các loại tài sản đang bị phá vỡ. Trong thị trường cũ, cổ phiếu và trái phiếu thường bổ trợ cho nhau, nhưng hiện nay, khi lãi suất, lạm phát và rủi ro địa chính trị cùng lúc tác động, hiệu quả đa dạng hóa truyền thống đang suy yếu. Điều này có nghĩa là việc phân chia tài sản đơn thuần không còn đủ để giảm thiểu rủi ro. Danh mục đầu tư tương lai cần được cấu trúc lại dựa trên 'yếu tố rủi ro' thay vì nhóm tài sản. Chìa khóa là kiểm tra mức độ tiếp xúc của danh mục với từng biến số như lãi suất, tỷ giá và nguyên liệu thô.
Ngoài ra, cần đọc được 'hướng đi của dòng chảy' thay vì chỉ nhìn vào biến động giá. Thị trường hiện nay không nằm trong các đợt biến động ngắn hạn mà đang ở ngưỡng cửa của một sự chuyển đổi xu hướng lớn. Đặc biệt, đối với năng lượng và nguyên liệu thô, thay vì bị lay động bởi những đợt tăng giảm ngắn hạn, dải giá dài hạn có khả năng sẽ nâng lên theo sự thay đổi của cấu trúc cung ứng toàn cầu. Đây không phải là phạm vi của giao dịch ngắn hạn mà là phạm vi ứng phó theo chu kỳ, và cách tiếp cận chiến lược tỷ trọng trung và dài hạn sẽ hiệu quả hơn so với việc mua bán lướt sóng.
Cuối cùng, cần hiểu rằng 'lựa chọn vị thế' đã trở nên quan trọng hơn 'thời điểm'. Trước đây, kết quả đầu tư phụ thuộc vào việc bắt đáy tốt đến mức nào, nhưng hiện tại, vị thế đặt ở đâu quan trọng hơn. Trong giai đoạn biến động cao, hướng tiếp xúc thường quyết định lợi nhuận nhiều hơn là thời điểm gia nhập. Đặc biệt, việc chọn vị thế liên quan đến tỷ giá, nguyên liệu thô và dòng chảy nhu cầu toàn cầu sẽ là yếu tố quyết định hiệu quả đầu tư trong tương lai. Trong môi trường mà những công thức đầu tư quen thuộc không còn hiệu quả, nhà đầu tư nào thiết lập được các tiêu chuẩn mới trước sẽ có lợi thế. Thị trường vẫn đang chao đảo, nhưng trong chính sự chao đảo đó, một trật tự mới đã bắt đầu hình thành.