[비즈한국] Thị trường tài chính toàn cầu hiện không còn dừng lại ở những khẩu hiệu ‘thân thiện với môi trường’ đơn thuần mà đang đòi hỏi những thay đổi thực chất. Đặc biệt, các ngành công nghiệp chủ lực trụ cột của nền kinh tế Hàn Quốc như thép, hóa dầu và ô tô đang đứng trước bài kiểm tra khổng lồ mang tên ‘chuyển đổi phi carbon’. Thay vì phương thức cũ là loại bỏ các ngành phát thải cao khỏi danh mục đầu tư, một khái niệm mới mang tên ‘tài chính chuyển đổi’ đã nổi lên như một chủ đề cốt lõi, nhằm hỗ trợ các ngành công nghiệp phát thải cao chuyển mình sang hệ thống phát thải thấp một cách an toàn.
Bizhankook đã đến đưa tin tại Tuần lễ Khí hậu lần thứ 3 của Công ước khung của Liên Hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu (UNFCCC) và Tuần lễ Quốc tế Chuyển đổi Xanh được tổ chức tại Yeosu, Jeonnam vào ngày 23 vừa qua. Tại đây, chúng tôi đã gặp giáo sư Robert D. Patalano, giảng viên LSE kiêm Giám đốc điều hành CETEx, và Antonina Scheer, Phó Giám đốc chính sách tại Trung tâm TPI. Cả hai đã tham gia với tư cách là chủ tọa phiên thảo luận và diễn giả (qua hình thức trực tuyến) tại hội thảo ‘Tăng cường sức mạnh tổng hợp giữa kế hoạch chuyển đổi quốc gia và doanh nghiệp: Góc nhìn từ Hàn Quốc’. Sau hội thảo, chúng tôi đã có cuộc trò chuyện sâu sắc hơn với họ về quá trình chuyển đổi phi carbon của Hàn Quốc.
Giáo sư Robert D. Patalano là một chuyên gia về chính sách tài chính, từng giữ chức Giám đốc thị trường tài chính tại OECD và là người đứng đầu bộ phận thông tin và phân tích thị trường tại Ngân hàng Trung ương Anh (Bank of England). Giáo sư Patalano đã đưa ra cảnh báo mạnh mẽ đối với các nhóm ngành thâm dụng carbon của Hàn Quốc, những đơn vị đang phải đối mặt với áp lực tái cơ cấu và chuyển đổi phi carbon cùng một lúc. Ông giải thích về hậu quả sẽ xảy ra nếu ngành thép Hàn Quốc chọn con đường tái cơ cấu theo phương thức truyền thống trong 5~10 năm tới thay vì đổi mới để chuyển đổi xanh.
Giáo sư Patalano giải thích: “Ngay cả khi loại bỏ yếu tố môi trường và chỉ xét dưới góc độ năng lực cạnh tranh, tình hình cũng đã rất nghiêm trọng. Trung Quốc, các quốc gia Scandinavia và châu Âu như Anh đã và đang đầu tư số tiền khổng lồ vào các công nghệ sạch như hydro”. Ông chỉ ra rằng: “Khi những công nghệ này dần trở nên rẻ hơn, nếu Hàn Quốc không đạt được ưu thế về công nghệ, các công ty thép Hàn Quốc sẽ đánh mất vị thế trên thị trường quốc tế và cuối cùng trở thành gánh nặng kinh tế to lớn cho quốc gia”.
Ông cũng nhấn mạnh: “Để ứng phó với các rủi ro địa chính trị quốc tế vốn gây ra biến động giá năng lượng, việc cải thiện kỹ thuật trong các ngành công nghiệp phát thải cao là điều bắt buộc. Đây cũng là câu trả lời rõ ràng xét trên khía cạnh bảo vệ giá trị cổ đông và hiệu quả xã hội”.
Phó Giám đốc Antonina Scheer khuyên rằng tài chính chuyển đổi cần phải vượt ra ngoài việc đơn thuần bơm vốn mà nên hướng tới việc cải thiện cấu trúc doanh nghiệp. Trước đây, các nhà đầu tư ưu tiên rút vốn khỏi các doanh nghiệp phát thải cao để giảm lượng khí thải trong danh mục đầu tư, nhưng theo bà, đây chỉ là ‘phi carbon hóa trên giấy tờ’ (Paper Decarbonization) và không thực sự giúp giảm phát thải trong thực tế.
Bà Scheer khẳng định: “Tài chính chuyển đổi đúng nghĩa là tập trung vào các ngành công nghiệp phát thải cao và đo lường xem mục tiêu tương lai của doanh nghiệp có phù hợp với lộ trình 1,5 độ theo tiêu chuẩn khoa học hay không”. Bà nói thêm rằng, đặc biệt đối với ngành hóa dầu, việc đánh giá rất phức tạp, do đó cần phải kiểm tra nghiêm ngặt xem mục tiêu và khoản đầu tư vào R&D của doanh nghiệp có thực sự đồng nhất hay không thông qua các phương pháp luận mới được áp dụng gần đây.
Bà cũng bày tỏ góc nhìn phê phán đối với hệ thống công bố thông tin bền vững của Hàn Quốc. Phó Giám đốc Scheer lo ngại về khoảng cách giữa dự thảo công bố thông tin của Hàn Quốc và tiêu chuẩn toàn cầu ISSB (Ủy ban Tiêu chuẩn Bền vững Quốc tế), đặc biệt là sự chậm trễ trong việc công bố ‘Scope 3 (phát thải toàn bộ chuỗi cung ứng)’ và ‘kế hoạch chuyển đổi’. Bởi lẽ, các nhà đầu tư coi dữ liệu Scope 3 – chiếm tới 70~90% lượng phát thải – là vô cùng quan trọng để nắm bắt mức độ tiếp xúc với rủi ro chuyển đổi trong chuỗi cung ứng.
Bà chỉ ra: “Đặc biệt đối với ngành sản xuất ô tô hoặc các ngành dựa trên nhiên liệu hóa thạch, tỷ trọng của Scope 3 là rất lớn, do đó nếu thiếu thông tin này, các doanh nghiệp Hàn Quốc có khả năng cao sẽ chịu bất lợi trên thị trường đầu tư toàn cầu”.
Kết thúc cuộc phỏng vấn, Giáo sư Patalano chọn vai trò lãnh đạo của ngân hàng trung ương là mảnh ghép cuối cùng cho sự chuyển đổi phi carbon thành công của kinh tế Hàn Quốc. Ông bày tỏ kỳ vọng vào Thống đốc Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (BoK) Shin Hyun-song, người từng làm việc cùng ông tại Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS).
Ông nhận định: “Trong bối cảnh các cam kết về chính sách khí hậu của ngân hàng trung ương nhiều nước, bao gồm cả Mỹ, đang lung lay, việc Hàn Quốc có một Thống đốc ngân hàng trung ương là chuyên gia với năng lực lý thuyết và thực tiễn song hành chính là cơ hội to lớn”.
Giáo sư Patalano cho rằng ngân hàng trung ương cần kết nối các yếu tố khí hậu vào điều hành tiền tệ, quản lý rủi ro, hệ thống tài sản thế chấp và danh mục đầu tư. Theo logic của ông, nếu ngân hàng trung ương phản ánh yếu tố khí hậu khi định giá chứng khoán, thông điệp sẽ được truyền đi thị trường tài chính rằng những doanh nghiệp thực hiện tốt việc chuyển đổi sẽ có rủi ro thấp hơn so với những doanh nghiệp tụt hậu.
Giáo sư Patalano nhấn mạnh: “Nếu Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc phối hợp với chính phủ để tạo ra môi trường thị trường đổi mới, đây sẽ là cơ hội tuyệt vời để dành phần thưởng cho các doanh nghiệp tiên phong chuyển đổi và gây bất lợi cho những đơn vị chậm chân”.