[비즈한국] Khi cuộc tổng đình công của công đoàn Samsung Electronics005930 chỉ còn cách 5 ngày nữa, bầu không khí căng thẳng đang bao trùm toàn bộ ngành công nghiệp. Việc Chủ tịch Samsung Electronics Lee Jae-yong cắt ngắn chuyến công tác nước ngoài để trở về nước và gửi thông điệp kêu gọi hòa giải, hạn chế đình công đang thu hút sự chú ý liệu có thể trở thành bước ngoặt kịch tính để tháo gỡ thế bế tắc này hay không.
Khi nhập cảnh qua Trung tâm Hàng không Doanh nhân Gimpo Seoul (SGBAC) vào ngày 16, Chủ tịch Lee kêu gọi: “Gửi các thành viên công đoàn, gửi gia đình Samsung, chúng ta là một cơ thể, một gia đình. Đây là lúc chúng ta cần thông thái hợp sức và cùng tiến về một hướng”. Ông chia sẻ thêm: “Hãy để tôi gánh chịu mọi khó khăn và coi mọi lỗi lầm là do tôi, chúng ta hãy cùng nỗ lực hết mình để một lần nữa cảm thấy tự hào khi là người của Samsung”.
Ông tiếp tục cúi đầu: “Tôi xin gửi lời xin lỗi chân thành đến các khách hàng trên toàn thế giới vì đã gây ra sự bất an và lo lắng do vấn đề nội bộ của công ty, đồng thời xin cúi đầu xin lỗi người dân cả nước – những người luôn ủng hộ, yêu thương và cả những người luôn đưa ra những lời phê bình nghiêm khắc dành cho Samsung”.
Mặc dù Chủ tịch Lee đã thực hiện lời xin lỗi công khai và kêu gọi hòa giải đầy bất ngờ, nhưng nếu thỏa thuận giữa công đoàn và công ty không đạt được, dự đoán cho rằng chính phủ sẽ bước vào lộ trình can thiệp cưỡng chế. Trước đó, Bộ trưởng Bộ Thương mại, Công nghiệp và Năng lượng Kim Jeong-gwan đã ám chỉ khả năng áp dụng quyền điều chỉnh khẩn cấp thông qua trang cá nhân Facebook vào ngày 14, đẩy sự căng thẳng giữa giới doanh nghiệp và lao động lên mức cao nhất.
Vào thời điểm đó, Bộ trưởng Kim viết: “Ngành công nghiệp bán dẫn là tài sản chiến lược cốt lõi gần như duy nhất của đất nước chúng ta, đây là ngành công nghiệp 'kẻ thắng chiếm hết' nơi các doanh nghiệp phải cạnh tranh về tốc độ và quy mô đầu tư”. Ông nhấn mạnh: “Trong bối cảnh các nước đối thủ đang mở rộng vị thế dựa trên sự hỗ trợ mạnh mẽ của chính phủ và các khoản đầu tư táo bạo, nếu xảy ra đình công, thiệt hại kinh tế không thể phục hồi có thể xảy ra. Do đó, với tư cách là Bộ trưởng Bộ Công nghiệp, tôi cho rằng việc điều chỉnh khẩn cấp là không thể tránh khỏi nếu đình công diễn ra”.
Việc chính phủ gây áp lực mạnh mẽ như vậy là do nếu cuộc đình công thực sự diễn ra, thiệt hại mà nền kinh tế quốc dân phải gánh chịu được ước tính ở mức thiên văn. Hiện tại, công đoàn Samsung Electronics đang yêu cầu minh bạch hóa nguồn tài chính cho tiền thưởng thành tích ở mức 15% lợi nhuận hoạt động và bãi bỏ mức trần, trong khi công ty tỏ ra ngần ngại với lý do lo ngại về vấn đề vi phạm nghĩa vụ, dẫn đến sự giằng co căng thẳng.
Ngành công nghiệp bán dẫn là ngành công nghiệp thiết bị đòi hỏi quy trình liên tục 24/7. Chỉ cần dây chuyền dừng lại một lần, toàn bộ tấm wafer đang trong quá trình sản xuất đều phải hủy bỏ. Việc khởi động lại dây chuyền và đảm bảo hiệu suất ban đầu sau đó đòi hỏi chi phí và thời gian khổng lồ. Bản thân phía công đoàn cũng từng cảnh báo rằng nếu đình công diễn ra, thiệt hại trung bình mỗi ngày lên tới 1.000 tỷ Won, với tổng thiệt hại tối đa có thể lên tới 30.000 tỷ Won. Một số chuyên gia trong giới học thuật và công nghiệp còn dự báo rằng nếu tính cả các hiệu ứng liên đới phía trước và phía sau như ảnh hưởng đến các nhà cung cấp, quy mô thiệt hại trực tiếp và gián tiếp có thể lên tới 100.000 tỷ Won.
Ngoài ra, còn có những quan ngại rằng các khách hàng toàn cầu có thể tuyên bố không nhận sản phẩm được sản xuất trong thời gian đình công do lo ngại về chất lượng và khả năng chậm trễ đơn hàng. Các chuyên gia chỉ ra rằng nếu đình công trở thành hiện thực, nó có thể dẫn đến việc khách hàng rời bỏ lâu dài, chẳng hạn như chuyển đơn hàng sang các doanh nghiệp đúc bán dẫn (foundry) toàn cầu khác để tìm phương án thay thế.
Trong lịch sử lao động Hàn Quốc, quyền điều chỉnh khẩn cấp mới chỉ được kích hoạt vỏn vẹn 4 lần: cuộc đình công tại Công ty Công nghiệp Đóng tàu Daehan vào tháng 8/1969, đình công tại Hyundai Motor vào tháng 7/1993, đình công của phi công Asiana Airlines vào tháng 8/2005 và phi công Korean Air vào tháng 12/2005. Tất cả đều được sử dụng vì lo ngại sự đình công kéo dài trong các ngành công nghiệp chủ chốt hoặc logistics xuất khẩu quốc gia. Đặc biệt, cuộc đình công của phi công Korean Air năm 2005 được ghi nhận là trường hợp can thiệp cưỡng chế nhanh nhất, khi quyền điều chỉnh khẩn cấp được kích hoạt chỉ sau 4 ngày kể từ khi bắt đầu đình công do lo ngại cuộc khủng hoảng logistics nghiêm trọng.
Trong giới học thuật luật lao động, dù quan điểm chung là cần thận trọng với việc can thiệp cưỡng chế vốn hạn chế quyền đình công được Hiến pháp bảo đảm, nhưng hiện có luồng ý kiến thừa nhận sự tất yếu của việc chính phủ can thiệp để ngăn chặn thảm họa kinh tế do tình trạng tắt máy (shutdown) ngành bán dẫn gây ra.
Ông Lee Seung-gil, Chủ tịch Hiệp hội ILO Hàn Quốc (cựu Giáo sư Trường Luật Đại học Ajou), một chuyên gia hàng đầu về luật lao động, đã tham dự tọa đàm tại Trung tâm Báo chí Seoul vào ngày 15 và giải thích: “Điều chỉnh khẩn cấp là một thiết chế giống như pháo đài cuối cùng để nhà nước can thiệp nhằm giảm thiểu thiệt hại mà đình công gây ra cho nền kinh tế quốc dân hoặc cuộc sống hàng ngày. Nếu Bộ trưởng Bộ Việc làm và Lao động công bố sau khi đáp ứng các điều kiện kích hoạt, hành vi tranh chấp phải dừng lại ngay lập tức và không thể tái đình công trước khi 30 ngày trôi qua”.
Đồng thời, ông cũng phân tích ý nghĩa chiến lược trong phát ngôn trên mạng xã hội của Bộ trưởng Kim. Ông Lee cho rằng: “Việc chính phủ tiết lộ khả năng điều chỉnh khẩn cấp có thể được giải thích là một tín hiệu cao cấp nhằm gây áp lực để công đoàn và công ty đạt được thỏa thuận ngay trước khi đình công, đồng thời cung cấp lý do để phía công đoàn có thể rút lui một bước, từ đó giải quyết tình hình một cách êm đẹp mà không cần phải kích hoạt quyền điều chỉnh khẩn cấp”.
Mặt khác, hai bên dự kiến sẽ nối lại đàm phán tại Ủy ban Lao động Trung ương vào ngày 18 tới. Được biết, Chủ tịch Ủy ban Lao động Trung ương Park Soo-geun sẽ trực tiếp tham gia giám sát việc hòa giải.