[비즈한국] Mặc dù Chính phủ đang đặt mục tiêu trở thành 3 quốc gia dẫn đầu về trí tuệ nhân tạo (AI) và đẩy mạnh tăng cường năng lực cạnh tranh công nghệ cao bằng việc tăng ngân sách liên quan, nhưng tình hình tuyển dụng nhân sự mới tại các cơ quan công lập trực thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ (MSIT) vẫn chưa thực sự bước vào giai đoạn phục hồi rõ rệt. Trong khi quy mô tuyển dụng giảm mạnh kể từ thời điểm cắt giảm ngân sách Nghiên cứu & Phát triển (R&D) bắt đầu, gần đây tuy đã có dấu hiệu phục hồi, nhưng sự chênh lệch giữa các đơn vị vẫn rất rõ nét, khi các cơ quan thực thi chính sách AI và kỹ thuật số thậm chí còn cho thấy xu hướng giảm.
Theo Hệ thống công khai thông tin quản lý cơ quan công lập (ALIO), quy mô tuyển dụng nhân viên chính thức thường xuyên tại 17 cơ quan trực thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ đã giảm từ 270,5 người vào năm 2021 xuống còn 246,5 người năm 2022, 183 người năm 2023 và tiếp tục giảm xuống 177 người vào năm 2024. Dù năm ngoái con số đã phục hồi lên 193 người, nhưng vẫn thấp hơn 28,7% so với năm 2021.
Thời điểm giảm tuyển dụng trùng khớp với giai đoạn Chính phủ đẩy mạnh xu hướng tối ưu hóa các cơ quan công lập và thảo luận về việc tái cơ cấu ngân sách R&D quốc gia. Kể từ khi nhậm chức, chính quyền Tổng thống Yoon Suk-yeol đã nhấn mạnh vào việc quản lý nhân sự và tối ưu hóa tổ chức tại các cơ quan công lập. Đến năm 2023, khi việc tái cơ cấu ngân sách R&D được thúc đẩy, toàn bộ lĩnh vực nghiên cứu đã chịu cú sốc lớn. Sau đó, chính quyền Lee Jae-myung đã điều chỉnh hướng đầu tư tập trung vào các công nghệ chiến lược như AI, bán dẫn, lượng tử và gần đây đã tăng ngân sách R&D trở lại, nhưng tuyển dụng vẫn chưa phục hồi về mức trước đây.
Tuy nhiên, phân tích này không bao gồm 22 cơ quan nghiên cứu khoa học kỹ thuật thuộc chính phủ trực thuộc Hội đồng Nghiên cứu Khoa học và Công nghệ Quốc gia (NST) của Bộ Khoa học và Công nghệ. Các cơ quan này đã bị loại khỏi danh sách công khai trên ALIO kể từ khi họ không còn bị xếp vào nhóm cơ quan công lập từ cuối năm 2024.
Tuyển dụng tại các cơ quan thực thi chính sách AI lại giảm
Mặc dù Chính phủ đang đẩy mạnh đầu tư và coi AI là động lực tăng trưởng cốt lõi, nhưng việc tuyển dụng mới tại các cơ quan chịu trách nhiệm thực thi chính sách lại tiếp tục giảm.
Cơ quan Phát triển Xã hội Thông tin Trí tuệ Hàn Quốc (NIA), Cơ quan Internet và Bảo mật Hàn Quốc (KISA), Cơ quan Xúc tiến Công nghiệp Thông tin và Truyền thông (NIPA), Viện Lập kế hoạch và Đánh giá Công nghệ Thông tin và Truyền thông (IITP), và Cơ quan Xúc tiến Công nghiệp Dữ liệu Hàn Quốc (K-DATA) là những đơn vị chịu trách nhiệm lập kế hoạch, thực thi, phát triển công nghiệp, bảo mật và quản lý R&D cho các chính sách AI quốc gia. Nhiều chính sách lớn của Chính phủ như dự án AI siêu quy mô, Trung tâm tính toán AI quốc gia, bán dẫn AI và chính sách công nghiệp dữ liệu đều được thực hiện thông qua các cơ quan này.
Tổng số lượng tuyển dụng nhân viên chính thức thường xuyên tại 5 cơ quan này đã giảm từ 133 người vào năm 2021 xuống 103 người năm 2022, 80 người năm 2023, 78 người năm 2024 và 75 người năm 2025. Đây là mức giảm gần 44% trong vòng 4 năm.
Sự khác biệt giữa các cơ quan cũng rất lớn. Tại NIA, tuyển dụng mới giảm gần một nửa, từ 52 người năm 2021 xuống còn 29 người vào năm 2025. Dù tổng số nhân viên tăng từ 710 lên 725 người, nhưng việc tuyển dụng mới lại giảm. NIPA và K-DATA có mức giảm mạnh hơn. Cả hai đơn vị này không có thay đổi đáng kể về quy mô nhân sự tổng thể, nhưng tuyển dụng mới lại giảm mạnh. NIPA chỉ tuyển 2 người vào năm ngoái (so với 14 người năm 2021), còn K-DATA, đơn vị từng tuyển 21 người cách đây 5 năm, đã ghi nhận con số 0 vào năm ngoái. IITP cũng giảm từ 14 người năm 2021 xuống còn 8 người năm 2025. Có vẻ như trong khi ngân sách thực thi R&D cho AI và bán dẫn đang tăng lên, các cơ quan này vẫn vận hành nhân lực một cách thận trọng.
Ngược lại, KISA đã tuyển mới 36 người vào năm ngoái, cao hơn con số 32 người năm 2021. Tổng số nhân viên cũng tăng từ 770 lên 779 người trong cùng kỳ. Điều này được cho là do tầm quan trọng của lĩnh vực an ninh mạng và niềm tin kỹ thuật số ngày càng tăng, dẫn đến việc tuyển dụng diễn ra tương đối ổn định.
Phân tích cho thấy điều này có liên quan đến thực tế là các chính sách AI gần đây của Chính phủ đang tập trung vào việc tăng cường chức năng của các cơ quan hiện có hơn là mở rộng bộ máy tổ chức. Ngay cả khi ngân sách dự án tăng lên, ưu tiên vẫn là tận dụng tổ chức và nhân lực sẵn có thay vì mở rộng chỉ tiêu biên chế hoặc tuyển dụng quy mô lớn.
Cơ quan hỗ trợ nghiên cứu đang phục hồi… nhưng có sự phân hóa
Ngược lại, các cơ quan hỗ trợ nghiên cứu làm nền tảng cho hệ sinh thái R&D quốc gia lại cho thấy một số dấu hiệu phục hồi.
Quỹ Nghiên cứu Quốc gia Hàn Quốc (NRF), Viện Đánh giá và Lập kế hoạch Khoa học Công nghệ Hàn Quốc (KISTEP), Viện Phát triển Nhân lực Khoa học Công nghệ Quốc gia (KIRD), Viện Khoa học Cơ bản (IBS) và Quỹ Xúc tiến Đặc khu Nghiên cứu và Phát triển đảm nhận các vai trò lập kế hoạch, đánh giá, thực thi ngân sách R&D quốc gia, hỗ trợ nhà nghiên cứu và thương mại hóa kết quả nghiên cứu, đóng vai trò là cơ sở hạ tầng cốt lõi kết nối thực địa nghiên cứu và chính sách R&D của Chính phủ.
Quy mô tuyển dụng thường xuyên tại các cơ quan này là 83,5 người năm 2021, 79,5 người năm 2022, 79 người năm 2023, giảm xuống 66 người năm 2024, sau đó phục hồi lên 80 người vào năm ngoái, xấp xỉ mức của 5 năm trước.
Đối với NRF, đơn vị tổng quản việc hỗ trợ và quản lý ngân sách nghiên cứu cho mọi lĩnh vực học thuật, đào tạo nhân lực và hợp tác quốc tế vì sự tiến bộ của R&D và học thuật quốc gia, họ đã tăng tuyển dụng từ mức giảm xuống 16 người năm 2023 lên 33 người vào năm ngoái. Tổng số nhân viên vẫn duy trì ở mức khoảng 620 người. IBS đã tuyển 21 người vào năm ngoái. Việc duy trì ở mức tương đối cao này được hiểu là kết quả phản ánh nhu cầu duy trì cơ sở hạ tầng nghiên cứu khi Chính phủ tái nhấn mạnh vào việc tăng cường đầu tư cho nghiên cứu cơ bản.
Tuy nhiên, không phải tất cả các cơ quan đều đi theo xu hướng này. Quỹ Xúc tiến Đặc khu Nghiên cứu và Phát triển từng duy trì mức 14 người trong 3 năm cho đến 2023, nhưng đã giảm xuống còn 5 người vào năm ngoái. KIRD cho thấy xu hướng giảm sau năm 2022 (14 người) và dù có phục hồi nhẹ lên 8 người năm ngoái, nhưng vẫn chưa đạt được mức năm 2022.
Như vậy, tốc độ phục hồi tuyển dụng bên trong các cơ quan hỗ trợ nghiên cứu có sự khác biệt đáng kể. Ngay cả khi ngân sách tăng, cần một khoảng thời gian đáng kể để đi từ việc lập kế hoạch dự án, điều chỉnh chỉ tiêu biên chế, tái cấu trúc tổ chức đến tuyển dụng thực tế. Trong trường hợp các cơ quan công lập, họ còn chịu ảnh hưởng từ hệ thống kiểm soát ngân sách và nhân sự của Chính phủ. Một quan chức tại cơ quan hỗ trợ nghiên cứu cho biết: "Ngân sách tăng không có nghĩa là cấu trúc cho phép mở rộng quy mô tuyển dụng ngay lập tức. Ngoài ngân sách dự án, vẫn cần có các quy trình phê duyệt chỉ tiêu biên chế và đảm bảo nguồn kinh phí nhân sự, nên bắt buộc phải có độ trễ giữa việc tăng ngân sách và việc bổ sung nhân lực thực tế".
Các đánh giá cho rằng cần phải theo dõi thêm xem liệu cải cách thể chế và tăng ngân sách có thực sự dẫn đến việc mở rộng các cơ quan thực thi và nhân lực nghiên cứu hay không.
Gần đây, Chính phủ đang đẩy nhanh tốc độ khôi phục hệ sinh thái nghiên cứu. Với việc lập ngân sách R&D lên tới 35,5 nghìn tỷ won trong năm nay, Chính phủ đã đặt mục tiêu ưu tiên là mở rộng cơ sở hạ tầng, bao gồm việc đảm bảo 260.000 GPU tiên tiến vào năm 2030 và khởi công Trung tâm tính toán AI quốc gia. Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Bae Kyung-hoon trong buổi báo cáo công tác với các đơn vị trực thuộc Bộ vào tháng 1 vừa qua đã chỉ đạo: "Chúng ta phải thay đổi nền tảng bằng các nghiên cứu R&D mang tính thách thức và đổi mới. Phải đầu tư táo bạo vào các nghiên cứu rủi ro cao - lợi nhuận cao, đồng thời tạo ra một hệ sinh thái biến thất bại không phải là tụt hậu mà là bài học và sự tích lũy".
Các chỉnh sửa về thể chế để thay đổi cấu trúc nền tảng tại hiện trường nghiên cứu cũng đang được thực hiện song song. Chính phủ đã đề xuất chính sách bãi bỏ dần hệ thống dựa trên chi phí nhân công từ ngân sách dự án (PBS), cấu trúc mà các nhà nghiên cứu phải tự tìm dự án để chi trả lương cho bản thân. Mục đích là tạo môi trường để nhà nghiên cứu có thể tập trung vào công việc mà không gặp áp lực hành chính, cùng với việc đơn giản hóa các thủ tục hành chính nghiên cứu.
Giáo sư Lee Seong-yeop tại Trường Cao học Quản trị Công nghệ, Đại học Hàn Quốc (Korea University), nhận định: "Dù ngân sách liên quan đến AI tăng đáng kể nhưng việc tuyển dụng tại các cơ quan công lập không tăng tương ứng là điều không tách rời khỏi đặc thù của các cơ quan này, vốn phải cân nhắc cả tính công ích và hiệu quả. Điều quan trọng không phải là chỉ đơn thuần tăng nhân lực, mà là kiểm tra xem các chính sách AI có thực sự được thực thi hiệu quả hay không".
Ông nói thêm: "Nếu là các cơ quan thực thi chính sách, cần phải đảm bảo đủ nhân lực có chuyên môn trong lĩnh vực AI, nhưng thực tế, có không ít trường hợp họ phụ thuộc đáng kể vào sự hợp tác với các chuyên gia bên ngoài, công ty tư vấn tư nhân hoặc các công ty luật. Việc xem xét các dự án được lập kế hoạch, lựa chọn và quản lý hiệu quả ra sao, cũng như liệu năng lực hoạch định và thực thi chính sách có được đảm bảo đúng mức hay không, chính là bài toán cần phải xem xét kỹ hơn là chỉ nhìn vào quy mô tuyển dụng".