[비즈한국] Mọi lời nói trên sân golf đều là ‘bom hơi’. Ý tôi là, ngoại trừ những lời tuyên bố nhường điểm (concede). Đây là câu nói đùa phổ biến của các golfer. Dù nói vậy, nhưng chúng ta vẫn vô tình hay hữu ý tung ra những "quả bom hơi" liên tục vào đối thủ mà chúng ta vẫn gọi là ‘bạn đồng hành’. (Từ ‘bom hơi’ — trong tiếng Hàn là ‘mal-bang-gu’ — vốn bắt nguồn từ ‘kuchi’ (miệng) trong tiếng Nhật, và đã trở thành một từ lóng có ý nghĩa riêng biệt tại các sân golf Hàn Quốc.)
Đó là chuyện từ khi tôi mới bắt đầu chơi golf. Ở một hố par 4, tôi thực hiện cú đánh thứ hai và bóng nằm sát ngay miệng lỗ, cách khoảng 50 cm. Người anh vốn thân thiết đi cùng tôi bắt đầu buông lời trêu chọc ngay lập tức.
“Cú đó chắc chắn là birdie rồi.”, “Nhắm mắt cũng vào được.”
Khi đến gần green, những lời nói đó càng trở nên phong phú và nhanh hơn.
“Khoảng cách này chắc chắn là được nhường (OK) rồi.” “Nhưng biết là birdie thì không có nhường điểm đâu nhé?”
Tim tôi bắt đầu đập loạn nhịp. Cảm giác như tim cứ nhảy ra rồi thụt vào trong lồng ngực, giống như quả bóng va vào thành lỗ rồi bật ra ngoài vậy. Đó là cú putt khiến tay tôi run nhất trong cuộc đời chơi golf của mình. May mắn thay, bóng đã rơi vào lỗ. Nếu tôi trượt cú putt đó, có lẽ nó đã để lại một chấn thương tâm lý khá lâu dài. Nhìn vào việc tôi vẫn nhớ rõ những lời nói trước khi thực hiện cú putt đó, thì có thể thấy những ‘quả bom hơi’ đó thực sự rất hiệu quả.
Harvey Penick, vị huấn luyện viên huyền thoại từng chỉ dạy cho Ben Crenshaw, Tom Kite, Kathy Whitworth và Mickey Wright, đã giới thiệu một câu "kim châm" sắc bén nhất mà ông từng nghe trong cuốn sách ‘Little Red Book’ của mình:
“Khi thực hiện backswing, bạn hít vào hay thở ra?”
Ở Mỹ, việc dùng lời nói châm chọc để làm đối phương xao nhãng được gọi là ‘needle’ (cây kim). Nó cũng được gọi là trash talk (nói xấu) vì ý nghĩa của việc buông ra những lời lẽ thô lỗ và tinh quái. Một golfer nghe được câu hỏi đó chắc chắn sẽ rơi vào trạng thái suy nghĩ. ‘Mình hít vào hay thở ra khi backswing nhỉ?’ Hơi thở vốn là điều mà bình thường chẳng ai bận tâm, thì nay lại trở thành thứ khiến họ phân tâm suốt quá trình backswing. Điều này cũng giống như việc bạn bắt đầu nghe thấy một tiếng động lạ trong tai và từ đó trở đi chỉ toàn nghe thấy âm thanh đó. Thực tế, một người quen của tôi sau khi nghe câu chuyện này đã từng dùng thủ đoạn tương tự với các bạn đồng hành trong một vòng đấu.
Trash talk cũng rất phổ biến trong các môn thể thao khác. Michael Jordan và Charles Barkley là những người bạn thân thiết nhưng cũng là những đối thủ cạnh tranh khốc liệt. Khi Barkley, người nhận giải MVP mùa giải NBA 1993, khiêu khích Jordan, Jordan đã đáp trả thế này:
“Charles này, nghe nói nhận giải MVP xong lương với tiền quảng cáo tăng vọt hả? Nhưng cộng lại cũng chẳng bằng giá trị điếu xì gà của tôi đâu.”
Cả hai cũng liên tục kích bác nhau trên sân golf. Tiger Woods cũng là một "hoàng đế" trong việc dùng lời nói để làm đối phương xao động. Người ta kể rằng anh từng khiêu khích Justin Thomas bằng cách chỉ vào chiếc Green Jacket của mình:
“Cậu có cái này không? Tôi thì ở nhà có tới năm cái đấy.”
Dù người chiến thắng Masters phải trả lại chiếc Green Jacket chính thức cho câu lạc bộ sau một thời gian giữ, nhưng điều quan trọng không nằm ở thực tế đó. Chỉ cần truyền tải được thông điệp: “Cậu chưa từng làm được, còn tôi đã làm được tới năm lần” là đủ.
Trong các vòng đấu của các golfer nghiệp dư vào cuối tuần, ‘bom hơi’ cũng xuất hiện dưới nhiều hình thức.
Đầu tiên là ‘kiểu gây lo lắng’.
“Bên phải là khu vực phạt đấy, nên đánh lệch sang trái đi.” “Đến bunker kia là bao nhiêu mét vậy?” “Bên trái là out-of-bounds (OB) rồi, thà vào khu vực phạt bên phải còn hơn.”
Đây là cách lặp đi lặp lại những yếu tố rủi ro không cần thiết để "cấy" vào đầu bạn đồng hành. Nó có tác dụng khiến những vũng nước, bunker hay cọc OB vốn bình thường không hề để tâm, nay bỗng dưng hiện ra sừng sững ngay giữa khu vực phát bóng.
Cũng có ‘kiểu giả vờ an ủi’.
“Chỉ cần đi thêm 1 mét nữa là lên được green rồi.” “Bóng vượt qua khu vực phạt rồi mà va trúng gì đó nên dội ngược lại đấy.” “Ôi, sao mà không vào nhỉ.”
Liệu đó là an ủi hay là trêu chọc? Người nói thì tỏ vẻ tiếc nuối nhưng người nghe lại càng thấy xót xa hơn.
Đỉnh cao nhất chắc chắn là ‘kiểu khen ngợi’. Đối tượng phổ biến nhất là khoảng cách cú đánh.
“Cậu đánh xa thật đấy.” “Cách tôi tận 30 mét luôn.” “Với cậu thì thừa sức đánh qua chỗ đó.”
Ngay khi nghe câu này, trong đầu golfer sẽ xuất hiện suy nghĩ ‘phải đánh thật mạnh’. Lời khen về cú swing cũng tương tự.
“Trong số những người tôi biết, cú swing của cậu là mượt mà nhất đấy.”
Golfer nghe câu đó, trong cú swing tiếp theo thay vì vung gậy tự nhiên, họ sẽ vô thức nghĩ rằng ‘mình phải đánh cho mượt’. Sự mượt mà thường sẽ biến mất ngay khoảnh khắc bạn bắt đầu ý thức về nó.
Ngược lại, cũng có ‘kiểu chỉ trích’ công khai.
“Cậu không đánh qua được đâu.” “Three-putt là cái chắc.” “Tôi biết ngay là cậu sẽ thế mà.” “Cậu mà gạt bóng tốt thì đã đạt điểm single rồi.” “Chỉ có mỗi driver là ở trình độ single thôi.”
Những lời này nằm ranh giới giữa khen và chê nên càng khiến người ta phải suy nghĩ. Chẳng biết là khen hay chê, nhưng dù sao thì nó cũng in sâu vào đầu người chuẩn bị thực hiện cú đánh tiếp theo. Nghĩ lại thì, có lẽ mọi lời nói trên sân golf quả thực đều là ‘bom hơi’.
Có người cho rằng giữa bạn bè thân thiết mà thiếu những quả ‘bom hơi’ này thì chẳng còn gì thú vị. Lập luận là nếu không trêu chọc nhau thì chơi golf làm gì cho vui. Cũng đúng thôi. Nếu là mối quan hệ hiểu được giới hạn của nhau và có thể cùng cười xòa cho qua, thì những lời này cũng trở thành một phần niềm vui của vòng đấu.
Vấn đề là không phải ai cũng tiếp nhận lời nói giống nhau. Có người cười trừ, nhưng cũng có người dù chỉ một câu nói nhỏ cũng làm họ bận tâm và tổn thương. Hơn nữa, có những người mà bạn không thể thắng nổi bằng lời nói. Họ luôn là người nói thêm một câu, và đôi khi vượt qua giới hạn mà không chút áy náy.
Nếu gặp những golfer như vậy, tốt hơn hết là tránh mặt chứ đừng tranh cãi. Hãy đi bộ nếu người đó đi xe điện, và đi xe điện nếu người đó đi bộ. Dù sao thì bằng lời nói cũng khó mà thắng được họ. Và những kiểu người như vậy có khả năng cao là sẽ chẳng bao giờ thay đổi trong hàng chục năm tới.
Golf là trò chơi đưa bóng vào lỗ, nhưng trong vòng đấu cũng có vô số những lời nói bay lượn xung quanh. Không bị lay động bởi những lời đó cũng là một loại bản lĩnh, và kìm nén những lời có thể khiến đối phương xao động cũng là một loại phong thái. Một nơi mà mọi lời nói đều có thể trở thành ‘bom hơi’, thì chắc chắn đó không phải là nơi bạn có thể nói bất cứ điều gì mình thích.