[BizHankook] Lợi nhuận hoạt động quý 2 vừa qua của Amazon đã tăng 43% so với cùng kỳ năm ngoái. Lợi nhuận ròng tăng 245% trong cùng thời điểm. Yếu tố tác động lớn đến kết quả này là việc giá trị của Anthropic, công ty AI mà Amazon đã đầu tư, tăng lên. Đây là sự cộng hưởng giữa lợi nhuận từ việc bán hàng hóa, dịch vụ cho khách hàng và lợi nhuận phát sinh từ việc gia tăng giá trị cổ phần nắm giữ.
Trong các báo cáo kết quả kinh doanh của Microsoft và Amazon được công bố tuần này, sự khác biệt đó là điều cần lưu ý. Microsoft công bố báo cáo sau khi thị trường chứng khoán Mỹ đóng cửa vào ngày 28 (giờ địa phương), còn Amazon tổ chức buổi thuyết trình kết quả kinh doanh vào ngày 29. Điều quan trọng không chỉ là liệu doanh thu và lợi nhuận ròng có vượt kỳ vọng hay không, mà là mức độ thu hồi vốn đã đổ vào AI đang diễn ra như thế nào.
Lợi nhuận ròng quý 2 của Amazon chủ yếu bao gồm 53,4 tỷ USD lợi nhuận trước thuế ngoài hoạt động từ khoản đầu tư vào Anthropic. Việc tài sản đầu tư tăng giá trị là điều tốt cho cổ đông. Tuy nhiên, việc giá trị cổ phần nắm giữ tăng không đồng nghĩa với việc công ty nhận được số tiền mặt tương ứng. Nếu lần này lợi nhuận ròng tiếp tục tăng mạnh, cần phải xem xét kỹ nguồn gốc của lợi nhuận đó. Cần phân biệt rõ lợi nhuận đến từ việc tăng giá trị của công ty được đầu tư, hay từ việc gia tăng lợi nhuận trong hoạt động kinh doanh thương mại điện tử và điện toán đám mây.
Khi một công ty mua máy chủ, tiền sẽ rời khỏi quỹ khi thanh toán, nhưng giá trị thiết bị sẽ được phản ánh dần vào chi phí trong suốt thời gian sử dụng. Ví dụ, nếu xử lý thiết bị trị giá 10 tỷ won trong 5 năm với số tiền bằng nhau mỗi năm, chi phí hàng năm sẽ là 2 tỷ won. Vì tiền mặt được chi ra trước nhưng lợi nhuận lại được ghi nhận chia nhỏ theo thời gian, nên ngay cả khi lợi nhuận tăng, số tiền mặt công ty có thể sử dụng lại có thể giảm xuống. Để thấy được điều này, cần kiểm tra dòng tiền tự do (FCF). Đây là con số được tính bằng cách lấy dòng tiền từ hoạt động kinh doanh (tiền thực tế thu được từ vận hành trừ đi tiền đã chi) trừ đi số tiền dùng để mua sắm nhà xưởng và thiết bị. Qua đó có thể thấy liệu công ty có đang tự trang trải chi phí đầu tư trong khi mở rộng trung tâm dữ liệu hay không.
Dòng tiền hoạt động kinh doanh trong 1 năm gần nhất tính đến cuối tháng 6 của Amazon tăng 33% so với cùng kỳ năm trước. Thế nhưng, dòng tiền tự do sau khi phản ánh chi tiêu cơ sở hạ tầng lại thâm hụt 7,6 tỷ USD. Công ty giải thích rằng sự gia tăng chi tiêu cơ sở hạ tầng chủ yếu là do đầu tư vào AI. Dù kiếm được nhiều tiền mặt hơn từ hoạt động kinh doanh, họ đã chi nhiều tiền hơn thế vào các cơ sở vật chất. Trong khi lợi nhuận ròng nhảy vọt nhờ giá trị các công ty AI được đầu tư tăng lên, tiền mặt lại liên tục được đổ vào việc xây dựng các cơ sở AI.
Tình hình của Microsoft cũng tương tự. Từ tháng 4 đến tháng 6, dòng tiền hoạt động kinh doanh tăng 30% so với năm trước. Tuy nhiên, dòng tiền tự do sau khi chi 35,8 tỷ USD mua sắm thiết bị chỉ còn lại 19,6 tỷ USD, giảm khoảng 23%. Chi tiêu cơ sở hạ tầng tăng nhanh hơn số tiền mặt thu về. Những thay đổi này cũng ảnh hưởng đến việc đánh giá xem cổ phiếu có rẻ hay không. Khi lợi nhuận ròng tăng, tỷ lệ giá trên lợi nhuận (PER) sẽ giảm xuống. Ngay cả khi giá cổ phiếu giữ nguyên, nó có thể trông có vẻ rẻ. Nhưng nếu lợi nhuận đó chứa nhiều lợi nhuận đánh giá từ tài sản đầu tư mà không thể chuyển đổi ngay thành tiền mặt, thì khó có thể coi là cổ phiếu đã trở nên rẻ hơn. Nếu việc phát triển kinh doanh đòi hỏi nhiều thiết bị hơn trước rất nhiều, cần phải cân nhắc xem liệu có còn phù hợp để áp dụng mức PER như trong quá khứ hay không.
Tất nhiên, không phải cứ vì chi phí đầu tư lớn mà nên tránh xa doanh nghiệp. Doanh thu AWS - mảng kinh doanh đám mây quý 2 của Amazon - đã tăng 37% so với năm trước. Nếu khách hàng tăng khiến thiếu máy chủ, công ty buộc phải đầu tư để tiếp nhận đơn hàng. Ngay cả khi hiện tại còn lại ít tiền mặt hơn, nếu có căn cứ cho thấy doanh thu và lợi nhuận sẽ tăng từ các cơ sở mới, thì lý do để đầu tư vẫn tồn tại. Ngược lại, nếu việc tăng cơ sở vật chất không giúp lượng khách hàng tăng như kỳ vọng hoặc phải giảm giá sâu mới giữ được khách, thời gian thu hồi vốn đầu tư sẽ kéo dài hơn.
Trong đợt công bố lần này, cần đối chiếu với các cam kết mà công ty đã đưa ra trước đó. Microsoft dự đoán doanh thu Azure từ tháng 7 đến tháng 9 sẽ tăng khoảng 45% so với cùng kỳ năm trước (sau khi loại trừ ảnh hưởng tỷ giá) và đầu tư cơ sở hạ tầng sẽ vượt 50 tỷ USD. Tỷ lệ tăng trưởng cần được so sánh dựa trên cùng một tỷ giá. Nếu công ty vừa tăng chi phí đầu tư lại vừa hạ dự báo tăng trưởng, thì cần phải có lời giải thích về việc công ty dự kiến bao giờ có thể kiếm lời từ các cơ sở vật chất đã tăng thêm đó.
Cũng không nên yên tâm ngay lập tức chỉ vì số tiền đầu tư cơ sở hạ tầng giảm đi. Do thay đổi cách xử lý kế toán, một số hợp đồng thuê trung tâm dữ liệu sẽ không còn được tính vào chi phí đầu tư cơ sở hạ tầng của Microsoft nữa. Tuy nhiên, công ty vẫn phải trả tiền thuê theo hợp đồng. Triển vọng "trên 50 tỷ USD" mà công ty đưa ra cũng đã phản ánh sự thay đổi này. Theo đó, nếu chỉ so sánh đơn thuần với số tiền đầu tư của quý trước, có thể dẫn đến đánh giá sai về việc liệu áp lực đầu tư thực tế có giảm đi hay không.
Amazon dự báo lợi nhuận hoạt động quý 3 đạt từ 22,5 tỷ đến 26,5 tỷ USD. Chỉ cần xác nhận xem lợi nhuận thực tế nằm ở đâu trong phạm vi này và liệu khoản thâm hụt dòng tiền tự do trong 1 năm gần nhất tính đến cuối tháng 9 có lớn hơn con số 7,6 tỷ USD hay không. Ngay cả khi khoản thâm hụt giảm đi, cần xem xét là do kiếm được nhiều tiền hơn từ hoạt động kinh doanh hay do thời điểm thanh toán chi phí thiết bị thay đổi.
Không thể kỳ vọng giá cổ phiếu tăng chỉ vì kết quả vượt dự báo của công ty. Thị trường có thể đã kỳ vọng vào một kết quả cao hơn nữa. Nếu triển vọng doanh thu thấp đi, áp lực đầu tư tăng lên mà chỉ có lợi nhuận ròng tăng vọt, thì lý do để vội vàng mua thêm cổ phiếu sẽ giảm đi. Cùng với tốc độ tăng trưởng lợi nhuận ròng, việc xem xét doanh thu từ mảng đám mây và chi tiêu cơ sở hạ tầng sẽ giúp ích cho việc đánh giá xem liệu công ty có đang phát triển đủ để gánh vác chi phí đầu tư ngày càng tăng hay không.