[비즈한국] Việc chi trả 'phụ phí thời tiết' dành cho các tài xế giao hàng làm việc dưới nắng nóng gay gắt đã không được thực hiện đúng cách tại một số nền tảng. Baedal Minjok (Baemin) cho biết do xảy ra lỗi trong quá trình tiếp nhận thông tin thời tiết, một số tài xế đã không nhận được phụ phí, và họ quyết định sẽ chi trả bù khoản còn thiếu. Nhiều ý kiến cho rằng, vì đây là cơ chế được áp dụng để bảo vệ an toàn cho lao động giao hàng, nên hệ thống cần được cải thiện để các tài xế có thể kiểm tra rõ ràng việc chi trả này.
Từ ngày 3 đến ngày 5 vừa qua, nắng nóng tiếp diễn trên toàn quốc khiến nhiệt độ cao nhất trong ngày ở một số khu vực chạm ngưỡng khoảng 38 độ C, nhưng phụ phí thời tiết tại Baedal Minjok lại không được áp dụng bình thường. Phía Baemin giải thích rằng lỗi xảy ra trong quá trình nhận thông tin thời tiết thông qua API (Giao diện lập trình ứng dụng) của Cục Khí tượng, dẫn đến một số dữ liệu không được phản ánh chính xác. Công ty đã gửi tin nhắn thông báo cho các tài xế bị ảnh hưởng vào ngày 10, thông tin về số tiền dự kiến và kế hoạch chi trả trong tuần này.
Phụ phí thời tiết là chế độ trả thêm phí giao hàng cho tài xế khi điều kiện thời tiết xấu như nắng nóng, giá rét, mưa hoặc tuyết. Các nền tảng giao hàng lớn như Baedal Minjok và Coupang Eats đang vận hành cơ chế này. Baedal Minjok áp dụng phụ phí khi nhiệt độ trên 33 độ C hoặc dưới âm 5 độ C. Số tiền phụ phí là 500 won mỗi đơn hàng. Chi phí liên quan này do nền tảng tự chi trả toàn bộ mà không thu thêm từ chủ quán ăn hay người tiêu dùng. Coupang Eats không công khai cụ thể các tiêu chuẩn về nhiệt độ áp dụng hay số tiền chi trả phụ phí thời tiết.
Theo Công đoàn nền tảng giao hàng, sự cố không thanh toán lần này xảy ra trên diện rộng chứ không giới hạn ở một khu vực nhất định.
Hiện tại, Baemin cũng đang vận hành quy trình báo cáo thời tiết riêng để tài xế có thể thông báo nếu thông tin thời tiết trong hệ thống khác với tình hình thực tế. Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng cần có một hệ thống mà nền tảng có thể tự nắm bắt và ứng phó khi hệ thống gặp sự cố. Lần không chi trả này cũng không phải do Baemin tự phát hiện mà thông qua phản ánh của tài xế và công đoàn.
Đối với Coupang Eats, nhiều ý kiến chỉ trích rằng sự thiếu minh bạch xung quanh tiêu chuẩn áp dụng và chi tiết thanh toán phụ phí thời tiết là rất lớn. Trong khi Baedal Minjok có tiêu chuẩn rõ ràng là trả 500 won mỗi đơn hàng khi nhiệt độ từ 33 độ trở lên, thì Coupang Eats không công khai tiêu chuẩn cụ thể về mức nhiệt độ bắt đầu áp dụng và số tiền trả cho mỗi đơn hàng.
Việc tài xế kiểm tra xem phụ phí thời tiết đã được áp dụng hay chưa sau khi giao xong cũng rất khó khăn. Baedal Minjok liệt kê phụ phí thời tiết là một mục riêng trong chi tiết thanh toán, nhưng Coupang Eats lại gộp khoản này vào phí giao hàng cơ bản. Do đó, nếu tài xế muốn kiểm tra xem đơn hàng cụ thể đã được trả bao nhiêu phụ phí thời tiết, họ phải liên hệ riêng với trung tâm khách hàng.
Goo Kyo-hyun, Trưởng chi nhánh Rider Union, cho biết: “Thực tế rất khó để các tài xế đối chiếu từng chi tiết thanh toán của họ với dữ liệu thời tiết tại thời điểm đó. Ngay cả khi họ bồi thường thêm cho những khoản chưa trả trước đó, cấu trúc hiện tại khiến tài xế khó xác nhận xem số tiền nhận được có chính xác hay không”.
Liên quan đến vấn đề này, ngày 11, Công đoàn Công cộng và Vận tải thuộc KCTU đã tổ chức họp báo trước Sarangchae, Nhà Xanh tại quận Jongno, Seoul để yêu cầu xây dựng các biện pháp an toàn hiệu quả. Công đoàn lập luận rằng ngay cả khi nhiệt độ mặt đường nhựa vào mùa hè lên trên 65 độ C, lao động giao hàng vẫn không nhận được sự bảo vệ và bồi thường thỏa đáng, đồng thời yêu cầu cần có sự quản lý và giám sát đối với thuật toán của các nền tảng — nơi quyết định phí giao hàng và các loại phụ phí.
Theo công đoàn, các vụ tai nạn lao động do bệnh lý nhiệt tăng gấp 6 lần trong vòng 5 năm, từ 13 vụ năm 2020 lên 77 vụ năm 2025. Năm ngoái, có 1.790 người mắc bệnh lý nhiệt tại nơi làm việc và 5 trường hợp được công nhận tử vong do tai nạn lao động.
Tuy nhiên, các công ty nền tảng nhấn mạnh rằng phụ phí thời tiết không phải là khoản phụ cấp phải chi trả theo luật định, mà là chế độ do họ tự vận hành để cung cấp thêm phần thưởng cho việc giao hàng trong điều kiện thời tiết xấu. Họ giải thích rằng đây nên được coi là một chính sách bồi thường riêng biệt, vì tính chất của nó khác với hệ thống lương thông thường vốn thay đổi theo thời tiết hoặc nhiệt độ.
Một quan chức của Woowa Brothers, công ty con chuyên về logistics của Baedal Minjok, cho biết: “Baedal Minjok là đơn vị duy nhất trong ngành thực hiện chi trả phụ phí nắng nóng và công khai tiêu chuẩn chi trả. Đây là chính sách được vận hành nhằm hợp tác cùng phát triển với tài xế thông qua thỏa thuận với công đoàn”.
Trong khi đó, phía Coupang Eats cho biết: “Phí giao hàng của đối tác được tính toán dựa trên việc cân nhắc toàn diện các môi trường giao hàng đa dạng, và phí bổ sung có thể được phản ánh theo đó. Đối tác giao hàng có thể kiểm tra trước phí giao hàng áp dụng cho đơn hàng đó trên ứng dụng trước khi nhận đơn và lựa chọn có thực hiện giao hàng hay không”.
Công ty nói thêm: “Phí giao hàng hiển thị tại thời điểm đó đã bao gồm số tiền phụ phí thời tiết, đồng thời chúng tôi cũng thông báo rằng số tiền này có thể thay đổi tùy thuộc vào điều kiện thời tiết và đơn hàng cụ thể”.