[BizHanKook] Sáng ngày 28 tháng 10 năm 2026, tại Sân bay quốc tế Jeju. Một chiếc tiêm kích hạng nhẹ FA-50M phiên bản Hàn Quốc chuẩn bị bàn giao cho Không quân Malaysia đã cất cánh từ Sân bay Sacheon và hạ cánh xuống Sân bay Jeju. Theo xác nhận của người viết, sau khi dừng chân ngắn hạn tại Jeju trong ngày hôm nay, máy bay này sẽ đi qua nhiều điểm dừng kỹ thuật khác và dự kiến đến Malaysia trước ngày 30 tới. Có thể nói, chiếc FA-50M đầu tiên do Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Vũ trụ Hàn Quốc (KAI) sản xuất đã bắt đầu hành trình vượt Biển Đông. Điều này diễn ra chỉ hai ngày sau khi Bộ trưởng Quốc phòng Malaysia tuyên bố tại Nghị viện liên bang vào ngày 26 rằng: “Chúng tôi sẽ tiếp nhận 2 chiếc FA-50M đầu tiên vào ngày 30 tháng 10”. Việc chiếc máy bay đầu tiên thực sự bắt đầu di chuyển cho thấy thương vụ bàn giao này không còn là “kế hoạch” mà đã trở thành “kết quả” thực tế.
Trước hết, cần làm rõ tại sao chiếc máy bay này lại đặc biệt. Mặc dù có cùng tên gọi với FA-50 hiện có, nhưng bên trong FA-50M lại hoàn toàn khác biệt. FA-50 truyền thống (Block 10) mà Không quân Hàn Quốc cùng các nước Philippines, Thái Lan và Iraq đang sử dụng được trang bị radar cơ khí Elta (EL/M-2032) cải tiến. Ngược lại, FA-50M dành cho Malaysia sử dụng radar quét điện tử chủ động (AESA) PhantomStrike của hãng RTX (Mỹ). Radar sử dụng chất bán dẫn Gallium Nitride (GaN) này có tầm phát hiện mục tiêu xa hơn hàng chục phần trăm so với EL/M-2032 trên FA-50 cũ.
Ngoài ra, máy bay còn được trang bị hệ thống chỉ thị mục tiêu Sniper của Lockheed Martin để tấn công chính xác các mục tiêu mặt đất của đối phương cùng hệ thống liên kết dữ liệu Link 16; đây cũng là cấu hình mà Philippines và Ba Lan sẽ nhận được trong thời gian tới.
Tiếp theo là sự mở rộng về vũ khí. Nếu vũ khí đối không chủ lực của FA-50 cũ chỉ dừng lại ở tên lửa tầm ngắn đời cũ Sidewinder (AIM-9M), thì FA-50M có thể mang theo tên lửa Super Sidewinder AIM-9X. Loại tên lửa này có khả năng tấn công mục tiêu cơ động cao, không dễ bị đánh lừa bởi mồi bẫy nhiệt và có tầm bắn xa hơn Sidewinder truyền thống. Thêm vào đó, thiết bị nhận dạng địch-ta (IFF) cải tiến thiết yếu cho không chiến tầm xa cũng được bổ sung ở phía trước radar mũi máy bay. Tuy nhiên, được biết Không quân Malaysia vẫn để ngỏ khả năng sử dụng tên lửa AIM-120 AMRAAM và sẽ thảo luận thêm trong tương lai. Về tấn công mục tiêu mặt đất, kế hoạch tác chiến bao gồm bom dẫn đường laser GBU-12, GBU-38 JDAM và tên lửa AGM-65 Maverick.
Cuối cùng, máy bay được trang bị tính năng tiếp dầu trên không và thùng nhiên liệu mới. Trong khi FA-50 cũ chỉ mang được thùng nhiên liệu phụ 150 gallon, thì nay nó có thể mang thùng 300 gallon mới, giúp cải thiện đáng kể tầm bay. Cùng với hệ thống tiếp dầu trên không được trang bị, về lý thuyết, máy bay có thể bay đến nửa kia trái đất. Tuy nhiên, vì máy bay tiếp dầu A330MRTT Cygnus của Không quân Hàn Quốc chưa thể hỗ trợ vận hành loại này, nên lần này máy bay phải thực hiện hành trình bay từ Sacheon đến Malaysia qua nhiều sân bay trung gian.
Malaysia đã ký hợp đồng mua FA-50M vào tháng 5 năm 2023 với quy mô 18 chiếc, trị giá khoảng 920 triệu USD (tương đương khoảng 1,2 nghìn tỷ Won). Hai chiếc đang bay tới lần này là lô hàng đầu tiên, 16 chiếc còn lại sẽ được bàn giao dần cho đến tháng 3 năm 2028. Địa bàn triển khai chủ yếu là Căn cứ Không quân Kuantan ở bang Pahang, một số khác sẽ được điều tới căn cứ Labuan ở bang Sabah. Ý tưởng là bố trí máy bay ở cả hai phía bán đảo và đảo Borneo ngăn cách bởi Biển Đông. Malaysia đã ký hợp đồng hỗ trợ bảo trì cấp trung gian (ILM) với KAI vào tháng 7 và hiện đang cử 6 phi công cùng 56 nhân viên kỹ thuật sang Hàn Quốc để đào tạo.
Theo dự đoán của báo chí Malaysia, Bộ Quốc phòng nước này có kế hoạch mua thêm 18 chiếc FA-50M nữa trong giai đoạn 2 của dự án FLIT-LCA để đạt tổng số 36 chiếc. Một khi hợp đồng đầu tiên tiến triển thuận lợi và quá trình bàn giao bắt đầu, hợp đồng thứ hai chắc chắn sẽ có thêm động lực. Quan trọng hơn cả chính là hiệu ứng tham chiếu. Khi những chiếc FA-50 "cấu hình tối thượng" có radar AESA, hệ thống chỉ thị mục tiêu, Link 16 và cần tiếp dầu được triển khai thực tế tại Đông Nam Á, điều đó có thể kích thích nhu cầu nâng cấp và mua sắm thêm từ các quốc gia đang vận hành FA-50 như Philippines và Thái Lan. Việc sử dụng chung hệ thống chỉ thị mục tiêu Sniper với dòng F/A-18D Hornet mà Malaysia đang sở hữu cũng tạo tiền đề cho các hợp tác hậu cần về sau.
Chuyến bay xuất khẩu đầu tiên của FA-50M lần này là một cột mốc quan trọng đối với ngành công nghiệp hàng không Hàn Quốc. Chúng ta đang chứng kiến sự chuyển dịch từ xuất khẩu tiêm kích hạng nhẹ theo kiểu bán giá rẻ đơn thuần sang việc bán các hệ thống tích hợp hiện đại nhất có trang bị radar AESA. Vào ngày 30, chiếc máy bay đầu tiên hạ cánh xuống Kuantan, nơi nhìn ra Biển Đông, sẽ là thước đo cho hướng đi trong thập kỷ tới của ngành quốc phòng K-Defense.