[비즈한국] Ước tính thu ngân sách nhà nước của Hàn Quốc năm nay đạt mức cao kỷ lục 478,6 nghìn tỷ won nhờ sự bùng nổ của ngành bán dẫn theo sau cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI). Với số thu vượt dự toán lên tới 52,2 nghìn tỷ won, nguồn vốn này có thể được sử dụng làm tài nguyên cho Quỹ Ứng phó Tương lai mà chính phủ đang lên kế hoạch, dự kiến nâng tổng quy mô quỹ lên mức tối đa 218 nghìn tỷ won.
Mặc dù việc gây quỹ cho Quỹ Ứng phó Tương lai vượt mức 200 nghìn tỷ won đang được tiến hành mạnh mẽ nhờ nguồn thu ngân sách kỷ lục, các chính quyền địa phương lại đang chìm trong lo lắng vì sợ nguồn thu bị cắt giảm. Nguyên nhân là do khi chính phủ chuyển nguồn thu tăng thêm vào Quỹ Ứng phó Tương lai, thuế phân bổ địa phương cũng sẽ bị giảm xuống. Trong các dự án trợ cấp của chính phủ trung ương, các chính quyền địa phương buộc phải đóng góp một tỷ lệ kinh phí nhất định.
Đối với những địa phương có mức độ tự chủ tài chính thấp, họ phụ thuộc rất nhiều vào thuế phân bổ địa phương. Khi khoản tiền này giảm đi, không chỉ các dự án trợ cấp của chính phủ trung ương bị đình trệ mà ngân sách cho các dự án tự chủ của địa phương cũng trở nên thiếu hụt. Đặc biệt, các dự án trợ cấp chính phủ vốn đã được chuyển giao đáng kể cho địa phương dưới thời chính quyền Roh Moo-hyun đang âm thầm gia tăng trở lại, vượt mốc 1.000 dự án chỉ tính riêng trong năm nay, khiến các địa phương không khỏi thở dài.
Tổng thống Lee Jae-myung trong cuộc họp nội các tại Nhà Xanh vào ngày 29 tháng 9 đã phát biểu: "Chẳng phải ngân sách hỗ trợ giảm giá vốn ban đầu ở mức 100 tỷ won đã được tăng lên 190 tỷ won trong dịp lễ Chuseok vừa qua sao? Sao chúng ta không tăng mạnh con số này lên gần 1 nghìn tỷ won?". Ông giải thích thêm: "Có thể (phân bổ ngân sách) từ Quỹ Ứng phó Tương lai. Điều này cũng giúp giảm bớt sự phân cực xã hội".
Phát biểu của Tổng thống Lee đã làm dấy lên những chỉ trích rằng việc hỗ trợ giảm giá hàng hóa tiêu dùng không nằm trong 5 danh mục mà "Dự thảo Luật về thành lập và vận hành Quỹ Ứng phó Tương lai" của chính phủ quy định, bao gồm: Tổng quát, Thanh niên, Động lực tăng trưởng, Địa phương, và Giáo dục - Nhân tài. Điều này làm gia tăng lo ngại rằng nguồn thu ngân sách tăng thêm có thể bị chính phủ sử dụng tùy tiện như "ví tiền riêng".
Khác với việc chính phủ có thêm tiền để chi tiêu nhờ việc quy định các mục đích sử dụng của Quỹ Ứng phó Tương lai một cách trừu tượng, các địa phương lại đang có xu hướng bị cắt giảm kinh phí chính vì quỹ này. Thuế phân bổ địa phương được cấp cho các địa phương dựa trên 19,24% thuế nội địa. Do đó, khi thuế tăng thì thuế phân bổ địa phương cũng tăng theo. Tuy nhiên, chính phủ đã quyết định ưu tiên trích số thu vượt dự toán và thu bổ sung vào Quỹ Ứng phó Tương lai, sau đó mới lấy 19,24% số tiền còn lại để cấp cho thuế phân bổ địa phương.
Các chính quyền địa phương chỉ ra rằng trong trường hợp này, thuế phân bổ địa phương vào năm tới sẽ là 67,6 nghìn tỷ won, thấp hơn 29,6 nghìn tỷ won so với quy mô dự kiến ban đầu. Đặc biệt, có ước tính cho rằng mức giảm đối với các địa phương ngoài khu vực thủ đô lên tới 30,5 nghìn tỷ won.
Vấn đề nằm ở chỗ chính phủ vẫn đang tăng đều mỗi năm các dự án trợ cấp trung ương mà địa phương buộc phải đối ứng ngân sách. Dự án trợ cấp trung ương là hệ thống mà chính phủ hỗ trợ tiền (trợ cấp trung ương) cho địa phương để thực hiện một mục đích cụ thể. Khi đó, chính phủ không chi trả toàn bộ kinh phí cần thiết mà yêu cầu địa phương phải đóng góp một tỷ lệ kinh phí nhất định (vốn đối ứng địa phương). Vì vậy, khi các dự án này tăng lên, số tiền mà địa phương buộc phải chi ra cũng tăng theo.
Trước những chỉ trích rằng dự án trợ cấp đang trở thành gánh nặng, vào năm 2005, chính quyền Roh Moo-hyun đã chuyển giao 163 trong số 533 dự án trợ cấp cho địa phương. Nhờ đó, vào năm 2006, số lượng dự án đã giảm xuống còn 384. Tuy nhiên, sau đó số lượng lại bắt đầu tăng lên. Đến năm 2017, số lượng dự án đã tăng lên 960, gấp 2,5 lần chỉ sau khoảng 10 năm chuyển giao. Xu hướng này vẫn tiếp diễn và lên tới 1.062 dự án vào năm 2019. Mặc dù đã có một số điều chỉnh sau đó, việc triển khai 1.003 dự án trợ cấp vào năm 2025 cho thấy chính sách đang đi ngược lại với chủ trương phân cấp tài chính.
Kinh phí đối ứng địa phương cũng tăng mạnh do sự gia tăng của các dự án trợ cấp. Theo Bộ Hành chính và An ninh, kinh phí đối ứng địa phương từng ở mức 22,4 nghìn tỷ won vào năm 2017 đã đạt 34 nghìn tỷ won vào năm 2021, vượt ngưỡng 30 nghìn tỷ won và năm nay đã vượt mốc 40 nghìn tỷ won, lên tới 44,9 nghìn tỷ won. Hệ quả là ngân sách dành cho các dự án tự chủ của địa phương ngày càng bị thu hẹp.
Văn phòng Ngân sách Quốc hội phân tích rằng tỷ trọng các dự án tự chủ của chính quyền địa phương đã giảm từ 41,1% vào năm 2017 xuống còn 34,1% trong năm nay. Nếu thuế phân bổ địa phương tiếp tục bị cắt giảm do Quỹ Ứng phó Tương lai, nguồn lực để các địa phương phát triển kinh tế khu vực hay cải thiện đời sống cư dân sẽ càng trở nên hạn hẹp hơn.