[비즈한국] GC Green Cross đang yêu cầu Tòa án Hiến pháp phán quyết về việc hủy bỏ phán quyết bác đơn thượng cáo của Tòa án Tối cao liên quan đến vụ án thông thầu vắc xin phòng vi-rút gây u nhú ở người (HPV) trong Chương trình Tiêm chủng Quốc gia (NIP). Đối với cùng một hành vi đấu thầu, phiên tòa hình sự đã tuyên bố vô tội vì cho rằng không có sự hạn chế cạnh tranh, nhưng tòa án hành chính lại công nhận điều này và giữ nguyên mức phạt hành chính hơn 2 tỷ won. GC Green Cross lập luận rằng Tòa án Tối cao đã vi phạm quyền được xét xử theo hiến pháp khi bác đơn kháng cáo mà không đưa ra giải thích về sự khác biệt trong các phán quyết này.
Ngày 23, Tòa án Hiến pháp đã tổ chức phiên tranh luận công khai về vụ kiện hủy bỏ phán quyết của GC Green Cross tại đại sảnh xét xử ở Jongno-gu, Seoul. Đây là vụ án đầu tiên được chuyển lên hội đồng xét xử toàn thể kể từ khi chế độ khiếu nại hiến pháp đối với phán quyết của tòa án được thực thi vào tháng 3 vừa qua. Trong ngày này, phía nguyên đơn GC Green Cross (Công ty Luật Yulchon) và bên có quyền lợi liên quan là Ủy ban Thương mại Công bằng (FTC) đã tranh luận gay gắt xoay quanh ba vấn đề chính.
Tính hạn chế cạnh tranh là vấn đề pháp lý hay vấn đề thực tế?
Vấn đề thứ nhất là bản chất của việc đánh giá "tính hạn chế cạnh tranh", vốn là điều kiện của hành vi thông thầu. Tính hạn chế cạnh tranh có nghĩa là liệu thị trường có bị hạn chế cạnh tranh hoặc có nguy cơ bị hạn chế cạnh tranh do hành vi chung của các doanh nghiệp hay không.
Phiên tòa phúc thẩm hình sự đã tuyên vô tội với lý do khả năng các đại lý bán buôn khác nhận được cam kết cung ứng vắc xin để cạnh tranh với GC Green Cross là thấp và khó có thể coi việc đấu thầu làm cảnh (bù nhìn) gây ảnh hưởng đến giá trúng thầu. Ngược lại, tòa án hành chính lại giữ nguyên án phạt vì cho rằng bên thứ ba vẫn có thể nhận được cam kết cung ứng và giá cả hoàn toàn có thể cạnh tranh trong quá trình đấu thầu hoặc ký kết hợp đồng tùy ý.
Phía GC Green Cross lập luận: "Nếu các tòa án hình sự và hành chính đưa ra kết luận trái ngược nhau trên cùng một bằng chứng và tình tiết thực tế, thì đây không phải là sự khác biệt đơn thuần trong đánh giá thực tế, mà là sự mâu thuẫn trong việc áp dụng quy phạm pháp luật". Họ cho rằng tính hạn chế cạnh tranh là một phán quyết mang tính pháp lý.
Phía FTC phản bác: "Bản chất của vụ án này không nằm ở chỗ kết luận của tòa hình sự và tòa hành chính khác nhau, mà là liệu sự khác biệt đó có cấu thành lỗi vi phạm hiến pháp hoặc pháp luật đến mức phải hủy bỏ phán quyết của cấp dưới hay không". Ý của họ là các phiên tòa hình sự và hành chính có tiêu chuẩn chứng minh và đánh giá sự việc khác nhau, vì vậy kết luận không nhất thiết phải trùng khớp.
Thẩm phán Oh Young-joon đặt câu hỏi rằng ngay cả trong các vụ tai nạn y tế hay kỷ luật công chức, kết luận của tòa hình sự, dân sự và hành chính vẫn có thể khác nhau, liệu có nên coi tất cả các vụ án đó đều không thể áp dụng hình thức bác đơn không cần xét xử (심리불속행) hay không? Phía GC Green Cross trả lời rằng vụ án này khác biệt ở chỗ ngay cả một lời giải thích tối thiểu cho các phán quyết mâu thuẫn cũng không được đưa ra.
Việc bác đơn thượng cáo hành chính của Tòa án Tối cao có hợp pháp không?
Vấn đề thứ hai là tính hợp pháp của việc bác đơn thượng cáo không cần xét xử. Đây là chế độ mà Tòa án Tối cao xem xét lý do thượng cáo và nếu cho rằng không có lý do để tiếp tục xét xử theo luật định thì sẽ bác đơn mà không cần xét xử thêm. Tuy nhiên, Điều 4 của Đạo luật Đặc biệt về Thủ tục Thượng cáo quy định các ngoại lệ cho việc không xét xử, chẳng hạn như vi phạm pháp luật nghiêm trọng.
Phía GC Green Cross lập luận rằng sự xung đột giữa các phán quyết hình sự và hành chính thuộc phạm vi "vi phạm pháp luật nghiêm trọng" theo Điều 4, Khoản 1, Mục 5 của đạo luật nêu trên. Họ cho rằng Tòa án Tối cao lẽ ra phải xem xét sự mâu thuẫn về mặt pháp lý vì "'có' và 'không' không thể cùng tồn tại".
Phía FTC phản bác rằng: "Chế độ bác đơn không cần xét xử không phải là chế độ không xem xét, mà là một quy trình thẩm tra, trong đó tòa án đã xem xét tất cả các lý do thượng cáo và quyết định một cách chính đáng rằng không có lý do để tiếp tục xét xử". Ngoài ra, họ giải thích rằng theo Điều 4, Khoản 3, Mục 2, nếu lý do thượng cáo không ảnh hưởng đến kết luận của bản án sơ thẩm thì có thể bác đơn không cần xét xử.
FTC cũng nhấn mạnh rằng bản án hành chính sơ thẩm được tuyên vào tháng 10 năm 2025, trước thời điểm phán quyết vô tội trong vụ án hình sự tại Tòa án Tối cao (tháng 12 cùng năm). "Phán quyết hình sự của Tòa án Tối cao được đưa ra sau đó không thể tạo ra một cách hồi tố những sai sót trong bản án hành chính vốn không hề tồn tại trước đó". Tuy nhiên, cần lưu ý rằng tại thời điểm tuyên án hành chính sơ thẩm, phán quyết vô tội của tòa phúc thẩm hình sự đã tồn tại.
Thẩm phán Cho Han-chang đã hỏi cụ thể cả hai bên về mối quan hệ giữa các lý do ngoại lệ của việc không xét xử và quy định cho phép bác đơn ngay cả khi các lý do ngoại lệ được viện dẫn. Phía GC Green Cross khẳng định rằng nếu các phán quyết xung đột thì phải tiếp tục xét xử, trong khi phía FTC lập luận rằng việc bác đơn là hợp pháp vì nó không ảnh hưởng đến kết luận của bản án sơ thẩm.
Việc lược bỏ lý do bản án có vi phạm quyền được xét xử?
Vấn đề thứ ba là nghĩa vụ trình bày lý do trong bản án. Phía GC Green Cross lập luận rằng "quyền được lắng nghe về mặt pháp lý", nơi tòa án phải nhận thức và cân nhắc các lập luận của các bên, cũng thuộc phạm vi quyền được xét xử.
GC Green Cross nhấn mạnh: "Các bên và luật sư hoàn toàn không biết tại sao Tòa án Tối cao lại đưa ra kết luận trái ngược hoàn toàn với phán quyết hình sự trước đó". Họ cho rằng trong những trường hợp ngoại lệ có các phán quyết mâu thuẫn như lần này, bắt buộc phải trình bày lý do.
Ngược lại, phía FTC phản bác rằng GC Green Cross đã có đủ cơ hội để đưa ra lập luận thông qua đơn kháng cáo và các tài liệu đệ trình, đồng thời khẳng định: "Việc không ghi lý do cụ thể trong bản án và việc lập luận không được cân nhắc trong quá trình phán quyết là hai vấn đề hoàn toàn khác nhau". Luật hiện hành cho phép lược bỏ lý do trong phán quyết bác đơn không cần xét xử.
Thẩm phán Kim Bok-hyung đặt câu hỏi theo hướng liệu các bên có thể chấp nhận được tình huống khi đơn thượng cáo vụ án hành chính bị bác mà không có bất kỳ giải thích nào sau khi vụ án hình sự đã tuyên vô tội. Phía GC Green Cross yêu cầu Tòa án Hiến pháp cụ thể hóa giới hạn hiến pháp của nghĩa vụ đưa ra lý do.
Từ thông thầu vắc xin đến khiếu nại lên Tòa án Hiến pháp
Vụ việc này bắt nguồn từ gói thầu mua vắc xin HPV "Gardasil" mà GC Green Cross ký hợp đồng phân phối chung với MSD Hàn Quốc. FTC đã áp đặt lệnh chỉnh đốn và khoản phạt 2,035 tỷ won vào tháng 8 năm 2023, cáo buộc GC Green Cross đã sử dụng các đại lý bán buôn làm "bù nhìn" trong ba đợt đấu thầu từ tháng 4 năm 2017 đến tháng 1 năm 2019.
GC Green Cross bị tuyên phạt 70 triệu won trong phiên sơ thẩm hình sự, nhưng được tuyên vô tội trong phiên phúc thẩm vào tháng 7 năm 2024, và được Tòa án Tối cao giữ nguyên vào tháng 12 năm 2025. Tuy nhiên, trong vụ kiện hành chính hủy án phạt, công ty đã thua kiện tại Tòa án cấp cao Seoul vào tháng 10 năm 2025, và Tòa án Tối cao cũng đã bác đơn thượng cáo vào tháng 2 năm nay theo hình thức không cần xét xử.
Đối tượng của phiên xét xử lần này không phải là khoản phạt mà là phán quyết bác đơn của Tòa án Tối cao. Ngay cả khi Tòa án Hiến pháp chấp nhận yêu cầu của GC Green Cross, khoản phạt sẽ không bị hủy bỏ ngay lập tức mà tòa án sẽ phải xét xử lại dựa trên tinh thần của phán quyết từ Tòa án Hiến pháp.
Vì đây là vụ án đầu tiên được chuyển lên hội đồng xét xử toàn thể kể từ khi chế độ khiếu nại hiến pháp đối với phán quyết của tòa án được thực thi, phán quyết này của Tòa án Hiến pháp dự kiến sẽ trở thành tiêu chuẩn để đánh giá xem sự kiểm soát hiến pháp đối với các phán quyết bác đơn của Tòa án Tối cao có thể đi xa đến đâu.