[BizHanKook] Mùa hè năm 2024, Erika Hara của Nhật Bản đã đến Hàn Quốc để tham dự giải KLPGA Hanwha Classic với tư cách là vận động viên khách mời. Erika Hara không chỉ là siêu sao golf nữ của Nhật Bản với ngoại hình xinh đẹp và thực lực vượt trội, mà cô còn đang dẫn đầu bảng xếp hạng điểm số tân binh LPGA. Người cùng nhóm đấu với Erika Hara khi đó là vận động viên sở hữu cộng đồng người hâm mộ (fandom) lớn nhất KLPGA lúc bấy giờ. Ngay khi vận động viên đó được giới thiệu ở hố số 1, như thể đã chờ đợi từ lâu, tiếng khẩu lệnh của một người đàn ông trung niên vang lên: “Một, hai, ba!”. Ngay lập tức, rất nhiều khán giả xung quanh đồng thanh hô vang đầy hào sảng: “Cố lên 000!”.
Tôi đã quan sát biểu cảm của Erika Hara lúc đó. Dù nở một nụ cười nhẹ, cô ấy vẫn tỏ ra khá ngạc nhiên, như thể đây là lần đầu tiên chứng kiến cảnh tượng và cách cổ vũ này. Đôi mắt to của cô ấy còn mở to hơn nữa. Phản ứng này của Erika Hara lặp lại nhiều lần trong suốt vòng đấu 18 hố. Đúng vậy, đây chính là phong cách khán giả Hàn Quốc. Đây chính là văn hóa cổ vũ của Hàn Quốc. Tất nhiên, không phải tất cả khán giả đều như vậy, mà đây là câu chuyện của các nhóm cổ động viên thuộc câu lạc bộ người hâm mộ (fan club) của một vận động viên cụ thể.
Golf vốn là môn thể thao cổ điển lấy sự trang nghiêm, tĩnh lặng và phong thái cổ vũ có chừng mực làm giá trị cốt lõi. Tuy nhiên, khi kết hợp với “văn hóa fandom tập thể” đặc trưng của Hàn Quốc, nó đã tạo nên một “hệ sinh thái cổ vũ” độc đáo và đầy nhiệt huyết mà bạn không thể tìm thấy ở bất kỳ nơi nào khác trên thế giới. Dù rằng việc thêm chữ K vào phía trước hiện nay có vẻ hơi lạc hậu, nhưng gọi đây là văn hóa cổ vũ golf kiểu K-Golf cũng chẳng hề quá lời.
Tất nhiên, tại hố số 16 của giải PGA Tour Phoenix Open ở Arizona – nơi được mệnh danh là “Đấu trường La Mã” (Colosseum) – các vận động viên đưa bóng lên green thành công sẽ nhận được tiếng reo hò, còn những người không làm được sẽ phải hứng chịu những tiếng la ó mà bạn không thể nghe thấy ở bất kỳ giải đấu nào khác. Thậm chí, khi Tiger Woods và Sam Ryder ghi điểm Hole-in-one tại hố này, khán giả đã ném hàng ngàn lon bia và chai nước khiến trận đấu phải tạm dừng suốt 15 phút. Thế nhưng, văn hóa cổ vũ điên cuồng đó vẫn khác biệt so với văn hóa cổ vũ của fandom golf tại Hàn Quốc.
Những chiếc áo thun và mũ đồng phục cùng màu sắc biểu tượng của vận động viên, những tấm banner khổng lồ in hình mặt vận động viên, bóng bay, các xe cà phê và quầy tặng quà của fan club dựng ở một góc khu lều dành cho khán giả, cùng những khẩu hiệu tập thể đầy nhịp điệu vang lên mỗi khi vận động viên ghi điểm birdie... tất cả là những cảnh tượng chỉ có thể thấy ở các giải golf Hàn Quốc, đặc biệt là các giải đấu nữ.
Nền tảng căn bản giúp KLPGA vượt qua các giải đấu nam (KPGA) hay các giải đấu nữ quốc tế khác để tự hào về phí bản quyền phát sóng, tiền tài trợ từ doanh nghiệp và số lượng giải đấu vượt trội chính là nhờ lượng fandom này. Khán giả không chỉ đơn thuần là những “người xem” ghé qua sân đấu vào dịp cuối tuần. Họ là những “người tiêu dùng cốt lõi” với lòng trung thành cao độ, sẵn sàng đồng hành cùng lịch trình thi đấu của vận động viên khắp mọi miền đất nước. Đối với các doanh nghiệp, không có lý do gì để từ chối hiện trường nơi hàng ngàn người hâm mộ nhiệt thành tập trung, giúp tối đa hóa hiệu quả quảng bá truyền thông. Lượng khán giả đông đảo do fandom mang lại đã thúc đẩy các doanh nghiệp tham gia tài trợ, từ đó tạo ra một vòng tuần hoàn tích cực như tăng tiền thưởng cho giải đấu và mở rộng quy mô các tour thi đấu.
Văn hóa fandom này tạo ra sợi dây liên kết cảm xúc và tinh thần đoàn kết mạnh mẽ giữa vận động viên và người hâm mộ. Nếu việc xem thể thao trong quá khứ chỉ dừng lại ở mức “vỗ tay cho vận động viên giỏi”, thì fandom của KLPGA lại chia sẻ “câu chuyện trưởng thành cùng vận động viên”. Người hâm mộ đồng hành cùng quá trình vận động viên mà họ ủng hộ từ khi còn là tân binh cho đến khi trở thành cầu thủ hàng đầu. Họ am hiểu thành tích và kỷ lục của vận động viên hơn bất kỳ ai. Ý nghĩa của giải đấu hiện tại đối với vận động viên đó được thể hiện rõ nét ngay trên các khẩu hiệu cổ vũ.
Khi vận động viên rơi vào thử thách bị cắt loại hoặc sa sút phong độ, những chiếc xe cà phê, bánh gạo hỗ trợ và những dòng chữ cổ vũ đầy yêu thương từ fan club bên ngoài sân cỏ trở thành điểm tựa tinh thần mạnh mẽ giúp họ lấy lại phong độ. Khi vận động viên mình yêu thích nâng cao chiếc cúp vô địch, người hâm mộ thậm chí rơi nước mắt như thể chính tay họ chạm vào chiếc cúp đó, trải nghiệm một sự đắm chìm và bù đắp cảm xúc sâu sắc.
Trước đây, khán giả trên sân golf chủ yếu giới hạn ở nam giới trung niên hoặc những người chơi golf doanh nhân. Tuy nhiên, văn hóa fan club của KLPGA áp dụng cách thức cổ vũ của thần tượng đã mở rộng sang cả người hâm mộ nữ, trong đó có một số người thậm chí không chơi golf nhưng vẫn đến sân chỉ vì yêu thích vận động viên đó. Giống như việc đi đến concert của ca sĩ mà họ thần tượng vậy.
Sự tồn tại của các fandom nhiệt thành tác động trực tiếp đến tỷ lệ người xem TV, lượt nhấp vào các video, và sự sôi động của kênh YouTube hay mạng xã hội chính thức của các đội golf. Người hâm mộ tự nguyện sản xuất và lan truyền các đoạn video highlight của vận động viên, tạo ra và tiêu thụ các nội dung dạng ngắn (short-form). Điều này cũng mang lại cơ hội sản xuất nội dung thứ cấp vô tận cho các đài truyền hình, hiệp hội và các đơn vị tiếp thị. Đúng vậy, văn hóa fandom golf riêng biệt của Hàn Quốc chắc chắn là động cơ nhiệt huyết góp phần vào sự thành công của KLPGA. Nhưng liệu văn hóa fandom golf đặc trưng này chỉ toàn điểm tốt? Có vẻ như không hoàn toàn là vậy.
Vượt quá sự nhiệt huyết, một số fan club quá khích vì quá đắm chìm vào màn trình diễn của vận động viên mình yêu thích nên đã lơ là những quy tắc ứng xử golf cơ bản đối với các vận động viên khác. Ví dụ như hành động rời chỗ tạo ra tiếng ồn ngay sau khi cú đánh của vận động viên họ ủng hộ kết thúc, hoặc bắt đầu di chuyển khi vận động viên cùng nhóm đang chuẩn bị cú đánh. Thậm chí, có trường hợp còn bị nghi ngờ cố tình tạo ra tiếng ồn khi đối thủ đang thực hiện cú swing.
Sự quan tâm và yêu mến quá mức của người hâm mộ đôi khi tạo ra áp lực nặng nề mà các vận động viên chuyên nghiệp trẻ khó có thể gánh vác. Khi không đạt được thành tích như mong đợi giữa sự cổ vũ cuồng nhiệt của fan club, cảm giác tự ti và tự trách của vận động viên là rất lớn. Ngoài ra, những cuộc khẩu chiến, bình luận ác ý, và bôi nhọ lẫn nhau giữa fan club của các vận động viên trên hiện trường hoặc các diễn đàn golf trực tuyến cũng làm lu mờ đi ý nghĩa của sự cạnh tranh lành mạnh.
Khi hàng trăm người hâm mộ của một ngôi sao cụ thể di chuyển thành đoàn đông người, những khán giả thông thường lẻ loi sẽ gặp khó khăn lớn trong việc di chuyển hoặc đảm bảo tầm nhìn. Nếu toàn bộ sân golf trở thành “khu vực độc quyền” của fan club, những khán giả không thuộc fan club hoặc những người muốn thưởng thức trận đấu một cách tĩnh lặng sẽ cảm thấy mệt mỏi trước sự cổ vũ cuồng nhiệt này. Đôi khi, sân golf có cảm giác như bị chia làm hai: khán giả thông thường và khán giả fan club. Đã bắt đầu xuất hiện những ý kiến rằng họ không muốn đến sân golf vì cách cổ vũ cuồng nhiệt và những tiếng hô lớn gây giật mình của các fan club. Thành viên fan club đôi khi còn đóng vai như nhân viên điều hành, yêu cầu các khán giả khác giữ trật tự khi vận động viên của họ thực hiện cú đánh, thậm chí đôi khi còn xảy ra tình trạng phản đối trọng tài trước các phán quyết về luật trong trận đấu.
Văn hóa cổ vũ fandom của KLPGA chắc chắn là tài sản độc nhất vô nhị đã nuôi dưỡng ngành công nghiệp golf Hàn Quốc. Tuy nhiên, để văn hóa độc đáo này có thể tồn tại bền vững, “sự nhiệt huyết của fandom” và “phẩm chất nguyên bản của môn golf” cần phải song hành và hài hòa với nhau.
Cách hiệu quả nhất chính là nỗ lực tự điều chỉnh từ bên trong nội bộ fandom và các fan club. Cần có sự quan tâm đến các vận động viên cùng nhóm (không phải là người mình ủng hộ), nhường nhịn, cổ vũ đúng mực, và nỗ lực thực hành sự tôn trọng đối với những khán giả không thuộc fan club. Phẩm chất của fan club chính là phẩm chất của vận động viên.
Hiệp hội và ban tổ chức giải đấu nên tăng cường nhân viên điều hành đối với các nhóm đấu nổi tiếng thu hút lượng lớn fan club, đồng thời tìm ra các giải pháp để việc di chuyển và thưởng thức trận đấu của tất cả khán giả – dù thuộc fan club hay không – đều diễn ra suôn sẻ. Các vận động viên cũng không nên chỉ dừng lại ở việc bày tỏ lòng biết ơn đối với fan club, mà cần phát huy tầm ảnh hưởng tích cực bằng cách nhắn nhủ: “Hãy cổ vũ yên tĩnh hơn một chút vì vận động viên cùng nhóm và các khán giả khác”, “Hãy vỗ tay cổ vũ cả những cú đánh đẹp của đối thủ nữa nhé”. Những thông điệp trực tiếp từ vận động viên luôn có sức nặng mạnh mẽ hơn bất kỳ hướng dẫn nào của nhân viên điều hành.
Trong các trận bóng chày, việc mặc áo đấu của đội nhà và cổ vũ tập thể nhận được sự ủng hộ ngay cả từ những khán giả không cổ vũ cho đội đó. Điều đó xảy ra khi họ tuân thủ những nguyên tắc cần thiết. Tôi hy vọng rằng sự cổ vũ của các fan club trong những chiếc áo đầy sắc màu trắng, vàng, xanh cũng sẽ nhận được sự đồng cảm từ người khác. Để làm được điều đó, trước hết họ cần hiểu rõ tại sao người khác lại khó chịu với cách cổ vũ của fan club và họ đang cảm thấy điều gì không ổn.